ნიკოლ ფაშინიანი - სომხეთის ტერიტორიას პირდაპირი საფრთხე თუ დაემუქრება, რუსეთმა უნდა შეასრულოს ნაკისრი გარკვეული ვალდებულებები

გამოქვეყნებულია მსოფლიო
ოთხშაბათი, 07 ოქტომბერი 2020 13:51

სომხეთის პრემიერ-მინისტრის, ნიკოლ ფაშინიანის განცხადებით, რუსეთმა დაარწმუნა ერევანი, რომ შეთანხმებით ნაკისრ ვალდებულებებს შეასრულებს, თუ სომხეთის ტერიტორიზე დარტყმა განხორიელდება. ამის შესახებ ნ. ფაშინიანმა „ბი-ბი-სი-სთან“ ინტერვიუში განაცხადა.

„არსებობს შეთანხმების ბაზა, ამ შეთანხმებებში გაწერილია, რომ სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიას პირდაპირი საფრთხე თუ დაემუქრება, რუსეთმა უნდა შეასრულოს შეთანხმებით ნაკისრი გარკვეული ვალდებულებები“, – განაცხადა სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა.

ბრიტანელმა ჟურნალისტმა აღნიშნა, რომ ნ. ფაშინიანი რუსეთის პრეზიდენტს ვლადიმერ პუტინს ტელეფონით უკვე ოთხჯერ ესაუბრა. „ბი-ბი-სი-ს“ ჟურნალისტმა ჯონაჰ ფიშერმა სომხეთის პრემიერს ჰკითხა, დაადასტურა თუ არა ვლადიმერ პუტინმა საუბრის დროს ვალდებულება, რომ სომხეთი მიიღებს რუსეთის სამხედრო დახმარებას, თუ სომხეთის ტერიტორიაზე დარტყმა განხორციელდება. ნ. ფაშინიანმა ჟურნალისტს დადებითი პასუხი გასცა.

ამავე ინტერვიუში ნ. ფაშინიანმა აღნიშნა, რომ გაერო-ს არც ერთ რეზოლუციაში არ არის ნახსენები, რომ სომხეთს რამე აქვს ოკუპირებული.

„არ არსებობს ასეთი საერთაშორისო სამართალი, რომელზეც თქვენ საუბრობთ. ყველა საუბრობს გაერო-ს გენერალური ასამბლეის რეზოლუციებზე, თუმცა სამწუხაროდ, ძალიან ცოტას თუ აქვს წაკითხული ისინი. მათში არაფერი წერია იმის შესახებ, რომ სომხეთს რამე აქვს ოკუპირებული“, – განაცხადა ნიკოლ ფაშინიანმა.

წყარო: https://1tv.ge/news/nikol-fashiniani-somkhetis-teritorias-pirdapiri-safrtkhe-tu-daemuqreba-rusetma-unda-sheasrulos-shetankhmebit-nakisri-garkveuli-valdebulebebi/?fbclid=IwAR0M_jGoM-YZ8ny52z7BMi3qLG7A3LGreZMqBtIfbuhjGYsHIxph7oMT2Zs

წაკითხულია 162 ჯერ

Related items

  • აზერბაიჯანის, რუსეთის და სომხეთის ერთობლივი დეკლარაცია

    აზერბაიჯანის, რუსეთის და სომხეთის ერთობლივი დეკლარაცია მთიან ყარაბაღში ეკონომიკური კავშირებისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების დამყარების შესახებ.  ამის შესახებ ინფორმაციას სააგენტო "TRT-ქართული" ავრცელებს.

    რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტნმა, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა კრემლის სასახლეში გამართული 4 საათიანი პირისპირი შეხვედრის შემდეგ ერთობლივი განცხადება გააკეთეს.

    პუტინმა განაცხადა, რომ ხელი მოეწერა ერთობლივ დეკლარაციას მთიანი ყარაბაღის ეკონომიკური კავშირებისა და ინფრასტრუქტურასთან დაკავშირებული პროექტების განხორციელების შესახებ.

    პუტინი: „ამ მიზნით რუსეთის, სომხეთისა და აზერბაიჯანის ვიცე-პრემიერების თავმჯდომარეობით  სპეციალური სამმხრვი სამუშაო ჯგუფი შეიქმნება.“

    აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმაც სამმხრივი შეხვედრის შემდეგ, ვლადიმერ პუტინთან გამართული პირისპრი შეხვედრის შემდეგ გაკეთებულ განცხადებაში ერთობლივი დეკლარაციის მნიშვნელობაზე გაამახვილა ყურადღება და დასძინა: „აზერბაიჯანი, 30 წლის შემდეგ სომხეთის გავლით სატრანსპორტო გზით დაუკავშირდება ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას. სომხეთს ასევე ექნება სარკინიგზო კავშირები აზერბაიჯანის ტერიტორიების გავლით,  რუსეთთან და ირანთან. აზერბაიჯანს ასევე ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკის გავლით თურქულ ბაზარზე წვდომის შესაძლებლობა და ამით ასევე, თურქეთ-რუსეთს შორის სარკინიგზო კავშირის დამყარების საშუალებაც იქნება.“

    შეგახსენებთ, რომ რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა მოსკოვში აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევსა და სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს უმასპინძლა. ეს პირველი ერთობლივი შეხვედრა იყო მას შემდეგ რაც, 9 ნოემბერს ხელი მოეწერა შეთანხმებას მთიანი ყარაბაღში საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტის პირობებისა და სამშვიდობო მისიით რეგიონში რუსეთის სამხედრო ძალის განლაგების შესახებ.

    სამმხრივი შეხვედრის პარალელურად სომხეთში მოქალაქეები და ოპოზიცია კვლავ აპროტესტებს სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მიერ შეთანხმებაზე ხელისმოწერას და მის გადადგომას ითხოვს.

  • ეუთო-ს სხდომაზე ქართულმა მხარემ შეშფოთება გამოთქვა ვ. პუტინსა და საოკუპაციო რეჟიმის ლიდერ ა. ბჟანიას შორის სოჭში გამართული შეხვედრის გამო

    2020 წლის 12 ნოემბერს, ეუთო-ს მუდმივი საბჭოს სხდომაზე ანგარიშით წარდგნენ ჟენევის საერთაშორისო დისკუსიების თანათავმჯდომარეები გაეროდან, ეუთოდან და ევროკავშირიდან, ჯიჰან სულთანოღლუ, რუდოლფ მიხალკა და ტოივო კლაარი. ამის შესახებ "ნიუს დეი საქართველოს" საგარეო საქმეთა პრეს-სამსახურში განუცხადეს.

    მათი ინფორმაციით, მომხსენებლებმა ისაუბრეს ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების და მის ფარგლებში არსებული ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმების (IPRM) მნიშვნელობაზე და მწუხარება გამოთქვეს, რომ მიმდინარე წელს, პანდემიის გამო, ვერ მოხერხდა მოლაპარაკებების რაუნდის ჩატარება. მათ იმედი გამოთქვეს, რომ პირისპირ შეხვედრა დეკემბერში მოხერხდება.

    ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების თანათავმჯდომარეებმა ისაუბრეს საქართველოს აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონებში ადამიანის უფლებებისა და ჰუმანიტარული კუთხით არსებულ მძიმე მდგომარეობაზე, მათ შორის გადაადგილების შეზღუდვაზე.

    ამ კონტექსტში ყურადღება გამახვილდა სამედიცინო სერვისებზე წვდომის შეზღუდვის შემთხვევებზე, რაც ზოგ შემთხვევაში, ტრაგიკულად დასრულდა. საპასუხო განცხადებაში, საქართველოს მუდმივმა წარმომადგენელმა ეუთო-ში ქეთევან ციხელაშვილმა დაადასტურა ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების ფორმატის მნიშვნელობა, რომელიც შეიქმნა ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შედეგად, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტიდან მომდინარე უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული გამოწვევების გადასაჭრელად.

    ქართულმა მხარემ ყურადღება გაამახვილა დისკუსიების მთავარ საკითხებზე - ძალის არგამოყენება, ადგილზე უსაფრთხოების საერთაშორისო მექანიზმების შექმნა და ლტოლვითა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნება - ხელშესახები პროგრესის არარსებობაზე, რუსეთის დესტრუქციული მიდგომის გამო, რომელიც ახდენს ჰუმანიტარული თემების პოლიტიზირებას.

    ქართულმა მხარემ დააფიქსირა შეშფოთება, რომ მიმდინარე წელს ვერ მოხდა ჟენევის საერთაშორისო მოლაპარაკებების რაუნდის გამართვა და გამოთქვა იმედი, რომ თანათავმჯდომარეების ერთობლივი ძალისხმევით, მორიგი რაუნდი 10-11 დეკემბერს გაიმართება.

    საქართველოს ელჩი პოზიტიურად გამოეხმაურა ერგნეთში ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმების მუშაობის აღდგენას და აღნიშნა, გალის შეხვედრების დაუყოვნებლივ და ფუძემდებლურ პრინციპებზე დაყრდნობით აღდგენის აუცილებლობა.

    საქართველოს დელეგაციამ ეუთო-ს მონაწილე ქვეყნებს მიაწოდა ვრცელი ინფორმაცია ოკუპირებულ რეგიონებში უსაფრთხოებისა და ადამიანის უფლებების კუთხით შექმნილ მძიმე ვითარებასთან დაკავშირებით.

    ყურადღება გამახვილდა ეთნიკური ქართველების დისკრიმინაციასა და მათი უფლებების უხეშ დარღვევებზე, მათ შორის, საოკუპაციო ხაზის დაკეტვასა და გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვაზე, რასაც ახალგორში 16 ადამიანი ემსხვერპლა, რომელთაც ვერ მოახერხეს საქართველოს ხელისუფლების კონტროლირებად ტერიტორიაზე გადმოსვლა გადაუდებელი მკურნალობისთვის.

    საქართველოს ელჩმა ასევე ისაუბრა ე.წ. ბორდერიზაციის პროცესსა და საქართველოს მოქალაქეების უკანონო დაკავებებზე. ამ კონტექსტში მან ხაზი გაუსვა ამა წლის ივლისში, საქართველოს მშვიდობიანი მოქალაქის, ზაზა გახელაძის უკანონო დაკავებას, და მოითხოვა მისი და რეჟიმის უკანონო პატიმრობაში მყოფი პირების დაუყოვნებლივ გათავისუფლება.

    მუდმივ საბჭოზე, საქართველოს ელჩმა სთხოვა პარტნიორებს, დამატებით აღმოუჩინონ დახმარება გამყოფ ხაზთან მცხოვრებ მოსახლეობას და ითანამშრომლონ ამ მიზნით შექმნილ უწყებათაშორის კომისიასთან.

    ელჩმა შეშფოთება გამოთქვა ადგილზე არსებული მძიმე ვითარების ფონზე რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინსა და საოკუპაციო რეჟიმის ლიდერ ასლან ბჟანიას შორის დღეს სოჭში გამართული შეხვედრის გამო, რაც ნათლად მოწმობს, რომ რუსეთი აგრძელებს საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის სრულ უგულვებელყოფას, რითაც ირღვევა საერთაშორისო სამართლის ფუნდამენტური პრინციპი.

    ქეთევან ციხელაშვილმა გამოსვლაში ყურადღება გაამახვილა საქართველოს სამშვიდობო პოლიტიკაზე. ელჩმა ხაზი გაუსვა საქართველოს მიერ ევროკავშირის შუამავლობით დადებული 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულებას, ძალის არგამოყენების პრინციპის ცალმხრივად დადასტურებას და განხორციელებას, მოლაპარაკებების ფორმატების ეფექტურად გამოყენებისკენ მიმართულ ძალისხმევას.

    ელჩმა ისაუბრა ასევე კონფლიქტით დაზარალებულ მოსახლეობას შორის ნდობის აღდგენაზე, რაც სამშვიდობო პოლიტიკის მნიშვნელოვან მიმართულებას წარმოადგენს. ამ კუთხით, მან ყურადღება გაამახვილა საქართველოს მთავრობის სამშვიდობო ინიციატივაზე - ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ, რომელიც კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების მნიშვნელოვან ჰუმანიტარულ კომპონენტს წარმოადგენს და მადლობა გადაუხადა პარტნიორებს ამ ინციატივის მხარდაჭერისთვის.

    გამოსვლის დასასრულს ელჩმა ხაზი გაუსვა რუსეთის მიერ თავისი საერთაშორისო ვალდებულებების, მათ შორის 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების აუცილებლობას.

    სხდომაზე საქართველოს მხარდამჭერი განცხადებები გააკეთეს ევროკავშირის, გაერთიანებული სამეფოს, აშშ-ს, თურქეთის, შვეიცარიისა და უკრაინის დელეგაციებმა.

    გამომსვლელებმა ერთხმად გამოხატეს საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის მტკიცე მხარდაჭერა საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში და აღნიშნეს, რომ არსებული კონფლიქტის მოგვარება უნდა მოხდეს ხსენებული პრინციპების დაცვით.
    შეხვედრაზე ხაზი გაესვა რუსეთის მიერ ძალის არგამოყენების შესახებ ვალდებულების დადასტურებისა და შესრულების აუცილებლობას.

    აშშ-სა და უკრაინის დელეგაციებმა ცალსახად აღნიშნეს, რომ რუსეთი განაგრძობს საერთაშორისო სამართლის ნორმების უხეშ დარღვევას და საქართველოს ტერიტორიების ოკუპაციას. აშშ-ის წარმომადგენელმა თავის განცხადებაში ასევე აღნიშნა, რომ აშშ-სთვის მიუღებელია რუსეთის მიერ აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონების ე.წ. დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარება და მოუწოდა რუსეთს ამ გადაწყვეტილების გაუქმებისკენ.

  • თურქეთი და რუსეთი ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმს გააკონტროლებენ

    პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი ტელეფონით დაუკავშირდა რუსეთის პრეზიდენტს, ვლადიმერ პუტინს. ამის შესახებ სააგენტო "TRT-ქართული" წერს.

    მათი ინფორმაციით, საპრეზიდენტო კომუნიკაციების დირექტორატის განცხადების თანახმად, საუბრის დროს თურქეთ-რუსეთის ურთიერთობების, მთიანი ყარაბაღის და სირიის თაოსნობით რეგიონალური მოვლენები განიხილეს.

    ერდოღანმა განაცხადა, რომ წინა საღამოს სწორი ნაბიჯი გადაიდგა მთიანი ყარაბაღის საკითხის საბოლოო გადაწყვეტის გზაზე.

    პრეზიდენტ ერდოღანის თქმით, საჭიროა თურქეთის და რუსეთის ინტენსიური მონაწილეობით მიღებული ამ მნიშვნელოვანი შესაძლებლობის ხელიდან არ გაშვების გარეშე სამართლიანი და საბოლოო მშვიდობისა და რეგიონში სტაბილურობის დასამყარებლად გამოყენება და რომ ამ ეტაპზე ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია სომხეთის მიერ ცეცხლის შეწყვეტის და ერთობლივ განცხადებებში აღნიშნული დაპირებების შესრულება.

    პრეზიდენტმა ერდოღანმა განაცხადა, რომ თურქეთიც სომხეთის ოკუპაციისგან გათავისუფლებულ ტერიტორიებზე აზერბაიჯანის მიერ განსასაზღვრ ადგილზე შესაქმნელი ერთობლივი ცენტრის საშუალებით, რუსეთთან ერთად ცეცხლის შეწყვეტის დაკვირვებისა და გაკონტროლების საქმიანობაში მიიღებს მონაწილეობას და ამის გამო რუსულ მხარეს მნიშვნელოვანი პასუხისმგებლობა ეკისრება.

    ერდოღანმა ხაზი გაუსვა აზერბაიჯანელების სამშობლოში დაბრუნების, რომელთაც სომხეთის ოკუპაციის გამო მოუწიათ ყარაბაღის დატოვება და აზერბაიჯანსა და ნახიჭევანს შორის დერეფნის გახსნის მნიშვნელობას.

    თურქეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მთიანმა ყარაბაღმა აჩვენა რეგიონული კონფლიქტების და კრიზისების მოგვარებაში თურქეთ-რუსეთის თანამშრომლობის მნიშვნელობა და რომ იგივე თანამშრომლობის სულისკვეთება უნდა განხორციელდეს სირიის კრიზისისთვის და აქაც შესაძლოა მსგავსი მექანიზმის შექმნა.

  • აზერბაიჯანელები მთიან ყარაბაღში სომხეთის ოკუპაციის დასრულების შეთანხმებას დიდი ზეიმით შეხვდნენ

    აზერბაიჯანელები მთიან ყარაბაღში სომხეთის ოკუპაციის დასრულების შესახებ დეკლარაციის ხელმოწერას დიდი ზეიმით შეხვდნენ. პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის ერისადმი მიმართვის შემდეგ აზერბაიჯანელები ქუჩაში მოვიდნენ. დედაქალაქი ბაქო დღესასწაულების სცენას დაემსგავსა. ათასობით ბაქოელი ქუჩაში, აზერბაიჯანისა და თურქეთის დროშებით გამოვიდა. აზერბაიჯანლებმა აღნიშნული დეკლარაცია ცეკვით და „მოწამენი არ იღუპებიან, სამშობლოს დანაწევრება არ მოხდება“, „ყველაზე დიდი ჯარისკაცი, ჩვენი ჯარისკაცია“, „ყარაბაღი ჩვენია და  ჩვენი დარჩება“ შეძახილებით აღნიშნეს.

    აქვე შეგახსენებთ, რომ სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა გუშინ სოციალურ ქსელში გავრცელებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ  რუსეთისა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტებთან ხელი მოაწერა შეთანხმებას, რომელიც მთიან ყარაბაღში საომარი მოქმედებების შეწყვეტას ითვალისწინებს. „რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან და აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევთან ერთად ხელი მოვაწერე განცხადებას ყარაბაღის ომის შეწყვეტის შესახებ. ეს პირადად ჩემთვის და ყველა ჩვენგანისთვის უკიდურესად მძიმე გადაწყვეტილებაა,“ - აცხადებს ნიკოლ ფაშინიანი.

    მეორეს მხრივ სომხეთში  დედაქალაქ ერევნის ჩათვლით მრავალ ქალქში, ფაშინიანის წინააღმდეგ საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო. აქციის მონაწილეები, რომლებიც მანამდე მთავრობის შენობაში შეიჭრნენ, ამჯერად პარლამენტის შენობაში შევიდნენ და პრემიერ-მინისტრის საწინაააღმდეგო ლოზუნგებს გაიძახოდნენ. მომიტინგეების ნაწილმა, რომლებმაც პარლამენტის ტრიბუნა დაიკავეს, ყარაბაღში შეტაკებების გაგრძელება მოითხოვეს.

    თავის მხრივ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი აცხადებს, რომ მთიან ყარაბაღში არა მხოლოდ რუსი, არამედ თურქი სამშვიდობოებიც განლაგდებიან.  „ორივე, რუსი და თურქი სამხედრო მოსამსახურეები იქნებიან განლაგებული ყარაბაღის სამშვიდობო ცენტრში“, განაცხადა ერისათვის გაკეთებული მიმართვის დროს ალიევმა. ცნობისთვის, ამავე მიმართვის დროს პრეზიდენტმა ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანი მოხარულია, რომ ყარაბაღის კონფლიქტის დარეგულირების საკითხს წერტილი დაესვა. ალიევი დარწმუნებულია, რომ ყარაბაღთან დაკავშირებული შეთანხმება ხანგრძლივ მშვიდობას მოიტანს. მან სატელევიზიო მიმართვის დროს, სომხეთთან დაწყებული კონფლიქტის დროს სრული მხარდაჭერისთვის, თურქეთის პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანსაც გადაუხადა მადლობა.

    ცნობისათვის სომხეთის პრემიერ-მინისტრის ნიკოლ ფაშინიანის განცხადებით, რუსეთისა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტებთან ვლადიმერ პუტინთან და ილჰამ ალიევთან ერთად ხელი მოაწერა შეთანხმებას მთიან ყარაბაღში საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტის შესახებ. ამასთან რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა განაცხადა, რომ რუსეთი, აზერბაიჯანი და სომხეთი მთიან ყარაბაღში რუსი სამშვიდობოების განლაგების შესახებ შეთანხმდნენ.

    შეთანხმების მიხედვით, აზერბაიჯანს ქალბაჯარი მიმდინარე წლის 15 ნოემბრისთვის,  აღდამის რაიონი  20 ნოემბრისთვის,  ლაჩინი კი 1-ელი დეკემბრისთვის უნდა დაუბრუნდეს.

    შეგახსენებთ, რომ აზერბაიჯანის არმიამ მთიანი ყარაბაღის, სომხეთის ოკუპაციისგან გათავისუფლების ოპერაციები მიმდინარე წლის 27 სექტემბერს დაიწყო და დღემდე გრძელდება.

    ტექსტი მომზადებულია სააგენტო "TRT-ქართულის" მასალებზე დაყრდნობით.

    https://www.trt.net.tr/georgian/regioni-da-sak-art-velo/2020/11/10/azerbaijanelebi-mt-ian-qarabag-shi-somxet-is-okupac-iis-dasrulebis-shet-anxmebas-didi-zeimit-shexvdnen-1525134

     

  • სომხეთის პრეტენზიები თბილისზე

    სომხურ ლიტერატურაში გავრცელებული „მტკიცებები“ იმის შესახებ, რომ თბილისი „ძველი სომხური ქალაქია“, რომლის სახელწოდება სომხური „ტხფრი“-დან წარმოდგება, ჯერ კიდევ 1961 წელს სსრკ-ს დროს ერევანში გამოიცემულ ბ. ს. ნალბანდიანის წიგნში - „თბილისი ძველი და შუა საუკუნეების ლიტარატურულ წყაროებშია“ მოცემული, რომელშიც საქართველოს დედაქალაქი წარმოდგენილია,  როგორც უძველესი სომხური ქალაქი, რაც შეიძლება განიმარტოს, როგორც უსაფუძვლო, არამეცნერულ „მტკიცებად“ და მეზობელი ქვეყნის ტერიტორის დაუფლებისაკენ მიმართულ მოწოდებებად, რომელსაც დიდი ხნის მანძილზე  რიგი სომეხი ავტორები და სომხური ნაციონალური დაჯგუფებები აჟღერებდნენ.       

         2017 წლის 7 დეკემბერს „საერთო გაზეთმა“ გამოაქვეყნა გიორგი გიორგაძის სტატია „სომხებს სურთ თბილისს გადაარქვან სახელი,“ რომელშიც ავტორმა საქართველოს ხელისუფალნი მკვეთრად გააკრიტიკა სომხეთის პრეტენზიებთან დაკავშირებით პასიურობის გამო. სტატიაში ნათქვამია: „არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ გასულ საუკუნეში სომხებმა დაიწყეს ომი საქართველოს წინააღმდეგ. მაშინ ვერაფერს გახდნენ, მაგრამ სომხები ოცნებობენ, რომ ერთ მშვენიერ დღეს გარე ძალების დახმარებით ისინი თბილისს დაიბრუნებენ და „საუკეთესო“ სომხურ სახელს -  ტიფლისს - შეარქმევენ.

    სომხეთის უსაფუძვლო პრეტენზიები თბილისზე საქართველოსა და სომხეთს შორის დაძაბულობას აღვივებს. 1897 წელს გაზეთმა „ივერიამ“ გამოაქვეყნა სტატია, სადაც განხილულია არაერთი საკითხი იმის შესახებ, თუ რის საფუძველზეა ტიფლისი სომხური ქალაქი - გეოგრაფიული მდებარეობის, რომელიმე კანონის თუ  სახელმწიფო ან საერთაშორისო სამართლის მიხედვით? სად სომხეთი და სად თბილისი? სადამდე აწვდენენ ხელებს და კიდევ საკითხავია ეკუთვნით თუ არა სომხებს თბილისში ნაყიდი სახლები? თბილისი საქართველოს ტერიტორიაზე მდებარეობს და მათი პრეტენზია მხოლოდ უსაფუძვლოა. თბილისის არმენიზაციის მცდელობა ქართული ინტელიგენციის მაშინდელმა ისეთმა თვალსაჩინო წარმომადგენლებმა ამხილეს როგორებიც  აკაკი წერეთელი და ილია ჭავჭავაძე იყვნენ.

            1918 წლის 9 დეკემბერს დაშნაკი სომხები ბრიტანეთის სამხედრო მხარადაჭერით  საქართველოში შემოიჭრნენ. გენერალ მაზნიაშვილისა და გიორგი ჯუღელის მხედართმთავრობით ქართველებმა სომხები დაამარცხეს. გასაბჭოების შემდეგ 1936 წელს ტიფლისს  თბილისი დაერქვა, რაც დეარმენიზაციის მიზნით სერიოზული ნაბიჯი იყო.  დღეს უკვე დასაბუთებულია, რომ სომხები საქართველოში მე-19 საუკუნეში ჩამოსახლდნენ მეზობელ ქვეყნებთან რუსეთის ექსპანსიის გააქტიურების შედეგად, რუსეთის ჯარების მეთურის პასკევიჩის ხელშეწყობით და თბილისში ავლაბრის ტერიტორიაზე ჩასახლდნენ. სომეხი ისტორიკოსის ბაბახანიანის მოსაზრებით, სომხებმა ჩამოსახლება 1714 წლიდან დაიწყეს, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება.

         2003 წელს სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიამ - სამველ კარაპეტიანის მონოგრაფია - „თბილისის მერები“ გამოსცა, რომელშიც  ნათქვამია, რომ წიგნი განკუთვნილია „სპეციალისტებისათვის“, რომლებიც დაკავებული არიან ტიფლისის ურბანული დაგეგმარებით და ასევე სომეხი ხალხის გამოჩენილი წარმომადგენლების საქმიანობის შესწავლით და ეძღვნება თბილისის მერებს. მათი ბიოგრაფიების განხილვის შემდეგ განიხილება მე-12 საუკუნიდან 1917 წლამდე თბილისის ლიდერების საქმიანობა და აღნიშნავენ, რომ 47 მერიდან 45  სომეხი ეროვნების იყო და მოუწოდებენ „ამჟამინდელ თაობას იამაყონ წარსულში ტიფლისში სომეხი ლიდერების მიერ შექმნილი მარადიული ღირებულებებით. არ დაივიწყონ ისინი ვინც შექმნა ეს ღირებულებები.“ ავტორი ასევე აღნიშნავს, რომ თბილისი აიღეს ოფლისა და შრომის ფასად. კარაპეტიანი წერს, რომ თბილისში სომხური მოსახლეობა შუასაუკუნეებიდან იყო და ისინი ძირითადად მაღალ თანამდებობებზე ინიშნებოდნენ. ამ წიგნში ასევე მოცემულია სომეხ დიდგვაროვანთა სია და აღნიშნულია, რომ ქალაქის მაცხოვრებელთა უმეტეს ნაწილს სომხები შეადგენენ. ავტორი 1932 წელს გამოქვეყნებული მოგზაურობის ჩანაწერების მოშველიებით, (თუმცა არ არის განმარტებული რომელი მოგზაურის) აღნიშნავს, რომ ამ პროვინციაში არის ლამაზი ქალაქი რომელსაც ეწოდება ტიფლისი, იგი გარშემორტყმულია მრავალი ციხე-სიმაგრითა და გალავანიანი სოფლებით. იქ ცხოვრობენ ქრისტიანი სომხები და განმარტავს, რომ ტიფლისი სომხური ქალაქია. თავის დროზე თბილისი ნამდვილი ბინძური აზიური ქალაქი იყო. გუბერნატორ ერმოლოვის ძალისხმევით თბილისმა ნაწილობრივ მიიღო ევრიოპული იერსახე. ასევე გუნერნატორ ვორონცოვის ძალისხმევით გაფართოვდა ქალაქის ადმინისტრაცია. 1847 წელს გუბერნატორმა ვორონცოვმა ააშენა ახალგაზრდობის სასახლე. მანვე გამოაცხადა თბილისი კავკასიის დედაქალაქად. 1867 წლის დოკუმენტების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ სომხებს არ ეკავათ თანამდებობები ქალაქის სტრუქტურებში. 1860-იან წლებში ცარისტული ჩინოვნიკების მიერ განხორციელებული ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად მოხდა ადგილობრივი სომხური კადრების შემცირება, თუმცა კარაპეტიანი მაინც ირწმუნება, რომ ქალაქის ადმინისტრაციის უმრავლესობას სომხები შეადგენდნენო.

    2017 წლის 29 მაისს „ხორავანკ“-ში გამოქვეყნდა საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორის მოადგილის ლევან თაქთაქიშვილის ინტერვიუ, რომელიც მთლიანად ქართული ჟურნალ „თბილისელებიდან“ იყო გადმობეჭდილი სათაურით - „როგორ ააშენა სომხებმა თბილისი“. რუსეთის მიერ საქართველოს დაპყრობის და ტფილისის გუბერნიის ჩამოყალიბების შემდეგ ქალაქში ქალაქის საბჭო შეიქმნა, რომელიც მერს ირჩევდა. თბილისის მერის შესახებ შეკითხვაზე თაქთაქიშვილი - თავად წარმოშობით სომეხი - ამბობს: არავინ ემსახურებოდა საკუთარ ქალაქს ისე ერთგულად, როგორც მერები, რომელთა უმეტესობა ეთნიკურად სომხები იყვნენ. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვასილ ჩერქეზოვის - „ჩერქეზიშვილი“ სახელი“. ის ქალაქის ისეთი კარგი მეთაური იყო, რომ მისი სახელი ისტორიაში დარჩა. ტფილისში მისი სახელობის ქუჩაც კი არის. ამ შემთხვევაში გვარების დაბოლოებებმა შეცდომაში არ უნდა შეგვიყვანოს, რადგან იმ დროს საქართველოში მაცხოვრებლების უმეტესობის გვარები, განურჩევლად ეთნიკური წარმოშობისა, ოვ-ით (სლავური დაბოლოება) ბოლოვდებოდა. კითხვაზე - თუ რატომ იყვნენ თბილისის მერები ეთნიკურად სომხები, - თაქთაქიშვილი პასუხობს, რომ იმ დროს თბილისის მოსახლეობის უმეტესობას სომხები შეადგენდნენ. ვაჭრობა მათ ხელში იყო. ისინი ფლობდნენ ქალაქის მიწებს და ამ მიწაზე აშენებული ყველა სახლი სომხებს ეკუთვნოდა. მაშინ ჩინოვნიკები და მცირე მოვაჭრეები ქართველები იშვიათად იყვნენ. ვაჭრობის ძირითადი ნაწილი სომხების ხელში იყო კონცენტრირებული. ამ დროს ამომრჩეველთა რიგებს შეძლებული მოქალაქეები წარმოადგენდნენ, რომლებიც ქონების გადასახადს იხდიდნენ, ხოლო დეპუტატები - ტფილისის საკრებულოს წევრები იყვნენ. ქალაქის მმართველობაში უმრავლესობას სომხები წარმოადგენდნენ. თაქთაქიშვილი აკრიტიკებს თბილისელ სომხებს სომხურ ეროვნულ ინტერესებთან დაკავშირებით პასიურობის გამო, რომ არ ეხმარებოდნენ სომხურ გაზეთებს, სკოლებს, არ აგებდნენ სომხურ ტაძრებს და ადანაშაულებს კოსმოპოლიტიზმში. თაქთაქიშვილი  დიმიტრი ყიფიანს რომელიც 1876-79 წლებში თბილისის მერი იყო,  ქართულ ნაციონალიზმში ადანაშაულებს, კაცს რომელმაც შექმნა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება. თაქთაქიშვილის თქმით, სომეხმა მერებმა მატაშოვმა და ჰიტოევმა არაერთი შენობა ააშენეს, მათ შორის  დღევანდელი საკრებულოს შენობა. გასაბჭოების დროს მდიდარი სომხები საზღვარგარეთ გაიქცნენ. თაქთაქიშვილი თბილისის ეთნიკურად ქართველ მოსახლეობასა და ეთნიკურ სომხებს შორის უთანხმოებასაც ეხება. ქართველებმა იცოდნენ, რომ სომხებთან წინააღმდეგობის გაწევა შეეძლოთ მხოლოდ რუსებთან ერთად, რადგან ტიფლისში გაბატონებული სომხური ფენა რუსებსაც ისე ექცეოდა როგორც ქართველებს.

         ქალაქურ ცხოვრებაში ქართველთა წარმომადგენლობის სიმცირე მათ მიერ არჩეულ სოფლის მეურნეობის უპირატესობას ემყარებოდა. სომხების თავმოყრა  თბილისში დაკავშირებულია მათ სავაჭრო საქმიანობასთან. არადამაჯერებელია სომეხი ავტორების არაერთი ნათქვამი სომეხი მოსახლეობის უპირატესობის შესახებ. რაც შეეხება თბილისის ისტორიას, ისტორიული წყაროების მიხედვით, თბილისი ჯერ კიდევ მეოთხე საუკუნეში გამაგრებულ ციხე-ქალაქს წარმოადგენდა, რომელიც მე-5-მე-6 საუკუნეებში ვახტანგ გორგასალმა გაამაგრა და დაიწყო აღდგენა-გაფართოვება, რომელიც დაამთავრა მისმა შვილმა დაჩიმ და მცხეთიდან სამეფო ქალაქი თბილისში გადმოიტანა, რომელიც გამოაცხადა აღმოსავლეთ საქართველოს დედაქალაქად. ის რომ თბილისი ძველი სომხური ქალაქია ეს არის სომხების მოგონილი, რაც კიდევ ერთხელ დასტურდება იმით, რომ ისინი ჩამოსახლებული იქნენ რუსეთის იმპერიის მიერ მეზობელი სპარსეთიდან და ოსმალეთიდან ამ ქვეყნებთან საომარი ექსპანსიის შედეგად, მანამდე კი ისინი საქართველოში კანტიკუნტად, მცირე რაოდენობით ცხოვრობდნენ. შესაბამისად სომხური პრეტენზიები ქალაქ თბილისთან დაკავშირებით სრულიად უსაფუძვლოა.

    ნაშრომის ავტორია: 

    ელგუჯა ქავთარაძე

    პოლიტიკის მეცნიერებათა  დოქტორი, პროფესორი

     

ბიზნეს ნიუსი

პოპულარული

« აპრილი 2021 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური