თურქეთის პრეზიდენტი: "სომხეთმა კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ ის რეგიონში მშვიდობისთვის ყველაზე დიდი საფრთხეა"

გამოქვეყნებულია მსოფლიო
ორშაბათი, 28 სექტემბერი 2020 10:13

თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის თქმით, სომხეთმა კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ ის რეგიონში მშვიდობისთვის ყველაზე დიდი საფრთხეს წარმოადგენს. ამის შესახებ -TRT ქართული წერს.

პრეზიდენტმა ერდოღანმა სომხეთის აზერბაიჯანზე თავდასხმასთან დაკავშირებით Twitter-ით გაკეთებულ განცხადებაში განაცხადა: ”სომხეთმა, რომელიც აზერბაიჯანს კიდევ ერთხელ დაესხა თავს, კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ ის ყველაზე დიდი საფრთხეა რეგიონში მშვიდობისთვის. თურქი ერი, როგორც ყოველთვის, დღესაც მთელი თავისი შესაძლებლობებით დგას თავისი აზერბაიჯანელი ძმების გვერდით... საერთაშორისო საზოგადოებამ, რომელსაც არ შეუძლია სომხეთის პროვოკაციული აგრესიის მიმართ საჭირო და საკმარისი რეაგირება, კიდევ ერთხელ აჩვენა თავისი ორმაგი სტანდარტი. მინსკის სამეული (რუსეთი,აშშ, საფრანგეთი), რომელიც თითქმის 30 წელია გულგრილ მდგომარეობაშია, სამწუხაროდ, შორს არის პრობლემის გადაჭრის მოქმედებისგან. სომეხ ხალხს მოვუწოდებთ მთავრობის, რომელიც ისინი კატასტროფისკენ მიჰყავს და მათ მარიონეტებად გამომყენებელთა წინააღმდეგ, გაუფრთხილდნენ თავიანთ მომავალს, მოვუწოდებთ მთელ მსოფლიოს ოკუპაციის და ჩაგვრის წინააღმდეგ ბრძოლაში მხარი დაუჭირონ აზერბაიჯანს. დღეს სატელეფონო საუბარში როგორც აზერბაიჯანის პრეზიდენტს, ჩემს ძმას, ილჰამ ალიევს, განვუცხადე, თურქეთი „ერთი ერი, ორი სახელმწიფო"-ს გაგებით ეკიდება და იგი გააგრძელებს ამ პრინციპის და ჩვენი აზერბაიჯანელი ძმების თანადგომას", - ნათქვამია პრეზიდენტ ერდოღანის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

შეგახსენებთ, 27 სექტემბერს სომხეთისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე ვითარება უკიდურესად დაიძაბა. მხარეები სამხედრო შეტაკებების და მსხვერპლის შესახებ იუწყებიან. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, სომხეთის მხრიდან დღეს დილით ფართომასშტაბიანი შეტევა განხორციელდა. შედეგად არის მსხვერპლი.

აზერბაიჯანსა და სომხეთში, მთიან ყარაბაღში არსებული კონფლიქტის გამწვავების გამო, საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა.

წაკითხულია 82 ჯერ

Related items

  • ქალაქ ბარდას დაბომბვის შედეგად გარდაცვლილთა რიცხვი 14-მდე გაიზარდა

    აზერბაიჯანული მედიის ინფორმაციით, სომხეთის არმიის მიერ ქალაქ ბარდას დაბომბვას მსხვერპლი მოჰყვა.

    ვრცელდება ინფორმაცია, რომ სარაკეტო იერიშის შედეგად ორი მშვიდობიანი მოქალაქეა დაღუპული.

    აზერბაიჯანული მედია წერს, რომ სომხეთის არმიამ ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა „სმერჩი“ გამოიყენა.

    აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, ბარდაში არიან დაშავებულები და დაზიანებულია სამოქალაქო ინფრასტრუქტურა.

    აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ ბარდას დაბომბვის შესახებ 27 ოქტომბერსაც განაცხადა. ოფიციალურ ბაქოში ამბობენ, რომ ბარდას დაბომბვის გამო, ქვეყნის არმიამ საპასუხო ნაბიჯები გადადგა და მოწინააღმდეგის სამხედრო ტექნიკა გაანადგურა.

    აზერბაიჯანული მედიის ინფორმაციით, სომხეთის მიერ ქალაქ ბარდას დაბომბვის შედეგად გარდაცვლილთა რიცხვი 14-მდე გაიზარდა, 40 ადამიანზე მეტი კი დაშავდა.

    აზერბაიჯანული მხარე თავდასხმაში სომხეთს ადანაშაულებს. 

    წყარო: https://www.trend.az/azerbaijan/society/3325209.html?fbclid=IwAR3eMzski90K0gDNWijITXXPJ5ZBaDJcX-o-jz5PoM-zzjfuwRqyfaG4ZWk

  • სომხეთის პრეტენზიები თბილისზე

    სომხურ ლიტერატურაში გავრცელებული „მტკიცებები“ იმის შესახებ, რომ თბილისი „ძველი სომხური ქალაქია“, რომლის სახელწოდება სომხური „ტხფრი“-დან წარმოდგება, ჯერ კიდევ 1961 წელს სსრკ-ს დროს ერევანში გამოიცემულ ბ. ს. ნალბანდიანის წიგნში - „თბილისი ძველი და შუა საუკუნეების ლიტარატურულ წყაროებშია“ მოცემული, რომელშიც საქართველოს დედაქალაქი წარმოდგენილია,  როგორც უძველესი სომხური ქალაქი, რაც შეიძლება განიმარტოს, როგორც უსაფუძვლო, არამეცნერულ „მტკიცებად“ და მეზობელი ქვეყნის ტერიტორის დაუფლებისაკენ მიმართულ მოწოდებებად, რომელსაც დიდი ხნის მანძილზე  რიგი სომეხი ავტორები და სომხური ნაციონალური დაჯგუფებები აჟღერებდნენ.       

         2017 წლის 7 დეკემბერს „საერთო გაზეთმა“ გამოაქვეყნა გიორგი გიორგაძის სტატია „სომხებს სურთ თბილისს გადაარქვან სახელი,“ რომელშიც ავტორმა საქართველოს ხელისუფალნი მკვეთრად გააკრიტიკა სომხეთის პრეტენზიებთან დაკავშირებით პასიურობის გამო. სტატიაში ნათქვამია: „არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ გასულ საუკუნეში სომხებმა დაიწყეს ომი საქართველოს წინააღმდეგ. მაშინ ვერაფერს გახდნენ, მაგრამ სომხები ოცნებობენ, რომ ერთ მშვენიერ დღეს გარე ძალების დახმარებით ისინი თბილისს დაიბრუნებენ და „საუკეთესო“ სომხურ სახელს -  ტიფლისს - შეარქმევენ.

    სომხეთის უსაფუძვლო პრეტენზიები თბილისზე საქართველოსა და სომხეთს შორის დაძაბულობას აღვივებს. 1897 წელს გაზეთმა „ივერიამ“ გამოაქვეყნა სტატია, სადაც განხილულია არაერთი საკითხი იმის შესახებ, თუ რის საფუძველზეა ტიფლისი სომხური ქალაქი - გეოგრაფიული მდებარეობის, რომელიმე კანონის თუ  სახელმწიფო ან საერთაშორისო სამართლის მიხედვით? სად სომხეთი და სად თბილისი? სადამდე აწვდენენ ხელებს და კიდევ საკითხავია ეკუთვნით თუ არა სომხებს თბილისში ნაყიდი სახლები? თბილისი საქართველოს ტერიტორიაზე მდებარეობს და მათი პრეტენზია მხოლოდ უსაფუძვლოა. თბილისის არმენიზაციის მცდელობა ქართული ინტელიგენციის მაშინდელმა ისეთმა თვალსაჩინო წარმომადგენლებმა ამხილეს როგორებიც  აკაკი წერეთელი და ილია ჭავჭავაძე იყვნენ.

            1918 წლის 9 დეკემბერს დაშნაკი სომხები ბრიტანეთის სამხედრო მხარადაჭერით  საქართველოში შემოიჭრნენ. გენერალ მაზნიაშვილისა და გიორგი ჯუღელის მხედართმთავრობით ქართველებმა სომხები დაამარცხეს. გასაბჭოების შემდეგ 1936 წელს ტიფლისს  თბილისი დაერქვა, რაც დეარმენიზაციის მიზნით სერიოზული ნაბიჯი იყო.  დღეს უკვე დასაბუთებულია, რომ სომხები საქართველოში მე-19 საუკუნეში ჩამოსახლდნენ მეზობელ ქვეყნებთან რუსეთის ექსპანსიის გააქტიურების შედეგად, რუსეთის ჯარების მეთურის პასკევიჩის ხელშეწყობით და თბილისში ავლაბრის ტერიტორიაზე ჩასახლდნენ. სომეხი ისტორიკოსის ბაბახანიანის მოსაზრებით, სომხებმა ჩამოსახლება 1714 წლიდან დაიწყეს, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება.

         2003 წელს სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიამ - სამველ კარაპეტიანის მონოგრაფია - „თბილისის მერები“ გამოსცა, რომელშიც  ნათქვამია, რომ წიგნი განკუთვნილია „სპეციალისტებისათვის“, რომლებიც დაკავებული არიან ტიფლისის ურბანული დაგეგმარებით და ასევე სომეხი ხალხის გამოჩენილი წარმომადგენლების საქმიანობის შესწავლით და ეძღვნება თბილისის მერებს. მათი ბიოგრაფიების განხილვის შემდეგ განიხილება მე-12 საუკუნიდან 1917 წლამდე თბილისის ლიდერების საქმიანობა და აღნიშნავენ, რომ 47 მერიდან 45  სომეხი ეროვნების იყო და მოუწოდებენ „ამჟამინდელ თაობას იამაყონ წარსულში ტიფლისში სომეხი ლიდერების მიერ შექმნილი მარადიული ღირებულებებით. არ დაივიწყონ ისინი ვინც შექმნა ეს ღირებულებები.“ ავტორი ასევე აღნიშნავს, რომ თბილისი აიღეს ოფლისა და შრომის ფასად. კარაპეტიანი წერს, რომ თბილისში სომხური მოსახლეობა შუასაუკუნეებიდან იყო და ისინი ძირითადად მაღალ თანამდებობებზე ინიშნებოდნენ. ამ წიგნში ასევე მოცემულია სომეხ დიდგვაროვანთა სია და აღნიშნულია, რომ ქალაქის მაცხოვრებელთა უმეტეს ნაწილს სომხები შეადგენენ. ავტორი 1932 წელს გამოქვეყნებული მოგზაურობის ჩანაწერების მოშველიებით, (თუმცა არ არის განმარტებული რომელი მოგზაურის) აღნიშნავს, რომ ამ პროვინციაში არის ლამაზი ქალაქი რომელსაც ეწოდება ტიფლისი, იგი გარშემორტყმულია მრავალი ციხე-სიმაგრითა და გალავანიანი სოფლებით. იქ ცხოვრობენ ქრისტიანი სომხები და განმარტავს, რომ ტიფლისი სომხური ქალაქია. თავის დროზე თბილისი ნამდვილი ბინძური აზიური ქალაქი იყო. გუბერნატორ ერმოლოვის ძალისხმევით თბილისმა ნაწილობრივ მიიღო ევრიოპული იერსახე. ასევე გუნერნატორ ვორონცოვის ძალისხმევით გაფართოვდა ქალაქის ადმინისტრაცია. 1847 წელს გუბერნატორმა ვორონცოვმა ააშენა ახალგაზრდობის სასახლე. მანვე გამოაცხადა თბილისი კავკასიის დედაქალაქად. 1867 წლის დოკუმენტების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ სომხებს არ ეკავათ თანამდებობები ქალაქის სტრუქტურებში. 1860-იან წლებში ცარისტული ჩინოვნიკების მიერ განხორციელებული ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად მოხდა ადგილობრივი სომხური კადრების შემცირება, თუმცა კარაპეტიანი მაინც ირწმუნება, რომ ქალაქის ადმინისტრაციის უმრავლესობას სომხები შეადგენდნენო.

    2017 წლის 29 მაისს „ხორავანკ“-ში გამოქვეყნდა საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორის მოადგილის ლევან თაქთაქიშვილის ინტერვიუ, რომელიც მთლიანად ქართული ჟურნალ „თბილისელებიდან“ იყო გადმობეჭდილი სათაურით - „როგორ ააშენა სომხებმა თბილისი“. რუსეთის მიერ საქართველოს დაპყრობის და ტფილისის გუბერნიის ჩამოყალიბების შემდეგ ქალაქში ქალაქის საბჭო შეიქმნა, რომელიც მერს ირჩევდა. თბილისის მერის შესახებ შეკითხვაზე თაქთაქიშვილი - თავად წარმოშობით სომეხი - ამბობს: არავინ ემსახურებოდა საკუთარ ქალაქს ისე ერთგულად, როგორც მერები, რომელთა უმეტესობა ეთნიკურად სომხები იყვნენ. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვასილ ჩერქეზოვის - „ჩერქეზიშვილი“ სახელი“. ის ქალაქის ისეთი კარგი მეთაური იყო, რომ მისი სახელი ისტორიაში დარჩა. ტფილისში მისი სახელობის ქუჩაც კი არის. ამ შემთხვევაში გვარების დაბოლოებებმა შეცდომაში არ უნდა შეგვიყვანოს, რადგან იმ დროს საქართველოში მაცხოვრებლების უმეტესობის გვარები, განურჩევლად ეთნიკური წარმოშობისა, ოვ-ით (სლავური დაბოლოება) ბოლოვდებოდა. კითხვაზე - თუ რატომ იყვნენ თბილისის მერები ეთნიკურად სომხები, - თაქთაქიშვილი პასუხობს, რომ იმ დროს თბილისის მოსახლეობის უმეტესობას სომხები შეადგენდნენ. ვაჭრობა მათ ხელში იყო. ისინი ფლობდნენ ქალაქის მიწებს და ამ მიწაზე აშენებული ყველა სახლი სომხებს ეკუთვნოდა. მაშინ ჩინოვნიკები და მცირე მოვაჭრეები ქართველები იშვიათად იყვნენ. ვაჭრობის ძირითადი ნაწილი სომხების ხელში იყო კონცენტრირებული. ამ დროს ამომრჩეველთა რიგებს შეძლებული მოქალაქეები წარმოადგენდნენ, რომლებიც ქონების გადასახადს იხდიდნენ, ხოლო დეპუტატები - ტფილისის საკრებულოს წევრები იყვნენ. ქალაქის მმართველობაში უმრავლესობას სომხები წარმოადგენდნენ. თაქთაქიშვილი აკრიტიკებს თბილისელ სომხებს სომხურ ეროვნულ ინტერესებთან დაკავშირებით პასიურობის გამო, რომ არ ეხმარებოდნენ სომხურ გაზეთებს, სკოლებს, არ აგებდნენ სომხურ ტაძრებს და ადანაშაულებს კოსმოპოლიტიზმში. თაქთაქიშვილი  დიმიტრი ყიფიანს რომელიც 1876-79 წლებში თბილისის მერი იყო,  ქართულ ნაციონალიზმში ადანაშაულებს, კაცს რომელმაც შექმნა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება. თაქთაქიშვილის თქმით, სომეხმა მერებმა მატაშოვმა და ჰიტოევმა არაერთი შენობა ააშენეს, მათ შორის  დღევანდელი საკრებულოს შენობა. გასაბჭოების დროს მდიდარი სომხები საზღვარგარეთ გაიქცნენ. თაქთაქიშვილი თბილისის ეთნიკურად ქართველ მოსახლეობასა და ეთნიკურ სომხებს შორის უთანხმოებასაც ეხება. ქართველებმა იცოდნენ, რომ სომხებთან წინააღმდეგობის გაწევა შეეძლოთ მხოლოდ რუსებთან ერთად, რადგან ტიფლისში გაბატონებული სომხური ფენა რუსებსაც ისე ექცეოდა როგორც ქართველებს.

         ქალაქურ ცხოვრებაში ქართველთა წარმომადგენლობის სიმცირე მათ მიერ არჩეულ სოფლის მეურნეობის უპირატესობას ემყარებოდა. სომხების თავმოყრა  თბილისში დაკავშირებულია მათ სავაჭრო საქმიანობასთან. არადამაჯერებელია სომეხი ავტორების არაერთი ნათქვამი სომეხი მოსახლეობის უპირატესობის შესახებ. რაც შეეხება თბილისის ისტორიას, ისტორიული წყაროების მიხედვით, თბილისი ჯერ კიდევ მეოთხე საუკუნეში გამაგრებულ ციხე-ქალაქს წარმოადგენდა, რომელიც მე-5-მე-6 საუკუნეებში ვახტანგ გორგასალმა გაამაგრა და დაიწყო აღდგენა-გაფართოვება, რომელიც დაამთავრა მისმა შვილმა დაჩიმ და მცხეთიდან სამეფო ქალაქი თბილისში გადმოიტანა, რომელიც გამოაცხადა აღმოსავლეთ საქართველოს დედაქალაქად. ის რომ თბილისი ძველი სომხური ქალაქია ეს არის სომხების მოგონილი, რაც კიდევ ერთხელ დასტურდება იმით, რომ ისინი ჩამოსახლებული იქნენ რუსეთის იმპერიის მიერ მეზობელი სპარსეთიდან და ოსმალეთიდან ამ ქვეყნებთან საომარი ექსპანსიის შედეგად, მანამდე კი ისინი საქართველოში კანტიკუნტად, მცირე რაოდენობით ცხოვრობდნენ. შესაბამისად სომხური პრეტენზიები ქალაქ თბილისთან დაკავშირებით სრულიად უსაფუძვლოა.

    ნაშრომის ავტორია: 

    ელგუჯა ქავთარაძე

    პოლიტიკის მეცნიერებათა  დოქტორი, პროფესორი

     

  • ილჰამ ალიევი: მოცემულ მომენტში თანამშრომლობის დონე საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის ძალიან მაღალია

    „მსოფლიო მთლიანად შეცვლის სიტუაციას რეგიონში. იმედია, ვიხილავ იმ დროს, როცა კავკასიის სამი ქვეყანა ითანამშრომლებს. მოცემულ მომენტში თანამშრომლობის დონე აზერბაიჯანსა და საქართველოს შორის ძალიან მაღალია. ჩვენ სტრატეგიული პარტნიორები ვართ და შესანიშნავი ურთიერთობები გვაქვს საქართველოს ახლანდელ მთავრობასთან. ჩვენ მხარს ვუჭერთ ერთმანეთს, კარგი მეზობლები და მეგობრები ვართ”, – ამის შესახებ განცხადება აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა იაპონურ გამოცემა Nikkei – სთან ინტერვიუში გააკეთა.

    აზერბაიჯანის სახელმწიფოს მეთაურის თქმით, საქართველოსა და აზერბაიჯანს ბევრი ერთობლივი პროექტი აკავშირებთ და ეს ტენდენცია მომავალშიც გაგრძელდება.
    „ნახეთ, რამდენი ერთობლივი პროექტის რეალიზება მოვახერხეთ ერთად, იქნება ეს ბაქო -თბილისი -ჯეიჰანი, ბაქო-თბილისი – ერზრუმი, ბაქო-თბილისი – ყარსი, ასევე, TANAP-ი. თუ არ ვცდები, აზერბაიჯანი საქართველოს რიგით მეორე ინვესტორია და ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი გადასახადის გადამხდელი“, – აცხადებს ალიევი.
    ილჰამ ალიევის ინფორმაციით, ოთხმოცდაათიან წლებში, როცა გაზსადენის მშენებლობა დაიგეგმა, დასავლეთმა მისი სომხეთზე გატარება მოითხოვა, თუმცა, სომხეთმა უარი თქვა ოკუპირებული ტერიტორიების დაბრუნებაზე და შეთანხმება არ შედგა. ალიევის განმარტებით, სწორედ აზერბაიჯანული მიწების ოკუპაციაა იმის მიზეზი, რომ სომხეთი ბლოკადაშია მოქცეული.
    „ჩვენ ყარსი-გიუმრის სარკინიგზო ხაზის ამოქმედებასაც ვუჭერდით მხარს და სომხეთს მისი საშუალებით ზღვაზე გასასვლელი ექნებოდა, თუმცა, სომხეთმა არაფერი გააკეთა. იცით, რომ სომხეთს, თავისი კონსტიტუციის მიხედვით, ტერიტორიული პრეტენზიები აქვს თურქეთთანაც“, – აცხადებს ალიევი.

    მისივე თქმით, თურქეთის მოსახლეობა 83 მილიონს აღწევს, აზერბაიჯანის – 10 მილიონს, ხოლო სომხეთი სულ რაღაც 2-მილიონიანი ქვეყანაა და სომხეთი უნდა დაფიქრდეს, როგორ სიტუაციაში აღმოჩნდება ის 10, 20 ან 50 წლის შემდეგ.
    აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ასევე აღნიშნა, რომ, მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანული მიწების დეოკუპაცია მოხდება და სომხეთი კონსტრიქციულ პოზიციას დაიკავებს, აზერბაიჯანი დაეხმარება ყარაბაღის სომხურ მოსახლეობას და მზად არის, სომხეთს ყველა კომუნიკაცია გაუხსნას საერაშორისო ბაზრებზე გასასვლელად. 

    წყარო: http://kvira.ge/604512

     
  • აზერბაიჯანის და სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრები მოსკოვში გაემგზავრნენ

    აზერბაიჯანის და სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრები მოსკოვში გაემგზავრნენ. შესაბამის ინფორმაციას ერევანსა და ბაქოში ადასტურებენ.

    როგორც აზერბაიჯანის საგარეო უწყებაში აცხადებენ, ჯეიჰუნ ბაირამოვი რუსეთის დედაქალაქში სამუშაო ვიზიტით გაემგზავრა. ბაქოს ცნობით, დაგეგმილია მისი შეხვედრა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრ სერგეი ლავროვთან.

    ამავე დროს, ცნობილია, რომ მოსკოვში უკვე ჩავიდა სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ზოგრაბ მნაცაკანიანი, რომელსაც ასევე დაგეგმილი აქვს მოლაპარაკებები თავის რუს კოლეგასთან. ერევანში აცხადებენ, რომ შეხვედრის მთავარი თემა მთიან ყარაბაღის კონფლიქტის ზონაში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების რეალიზაცია იქნება.

    კონფლიქტის ზონაში ვითარება 27 სექტემბერს დაიძაბა. მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვის შუამავლობით მხარეებმა ცეცხლის დროებით შეწყვეტის შეთანხმება ორჯერ დადეს, რეგიონში საბრძოლო მოქმედებები დღემდე გრძელდება.

    წყარო: https://1tv.ge/news/somkhetis-da-azerbaijanis-sagareo-saqmeta-ministrebi-moskovshi-gaemgzavrnen/

  • აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში ჩვენი უპირობო არჩევანი დიპლომატიაა - მევლუთ ჩავუშოღლუ

    თურქეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი მევლუთ ჩავუშოღლუ

    ხმელთაშუა ზღვა ყოველთვის იყო ცივილიზაციების აკვანი - კულტურული და ეკონომიკური ურთიერთქმედების არეალი. ამ ადგილას ერთმანეთთან განუყოფლად გადაჯაჭვულია თითოეული ჩვენთაგანის წარსული, აწმყო და მომავალი. თურქეთი და საბერძნეთი ყოველთვის მხოლოდ ორი არჩევანის წინაშე იდგნენ: შებმოდნენ ერთმანეთს ორივე მხარის საზიანოდ ან ეპოვათ ურთიერთსასარგებლო გამოსავალი ფორმულით „მოიგე-მოიგე“. 

    „უცვლელი მეზობლის“ ლოგიკა გვკარნახობს, რომ მეზობლები პატივს უნდა სცემდნენ ერთმანეთის უფლებებს. ბოლო პერიოდის მოვლენებს თუ გავაანალიზებთ, ჩანს, რომ სამწუხაროდ ეს ასე არაა თურქეთთან მიმართებაში.

    ამგვარი ურთიერთპატივისცემა უნდა გამოიხატებოდეს პასუხიმგებლიან გამოკიდებულებაში - მშვიდობიანი მეთოდებითა და დიალოგის გზით გადაიჭრას არსებული პრობლემები ან მოუგვარებელი კონფლიქტები. აქედან გამომდინარე, მეზობლებმა ესკალაციის მაგივრად უნდა მიმართონ პირდაპირი დიპლომატიისა და დიალოგის გზას, რათა კეთილგანწყობის საფუძველზე მოახდინონ უთანხმოების გადაჭრა.

    ბოლო პერიოდში საფრანგეთის მსგავსი მთავრობები, საკუთარი კოლონიალისტური წარსულიდან გამომდინარე, იჩენენ არაკეთილგონივრულ დამოკიდებულებას. ნუთუ ასე სწრაფად დაგვავიწყდა, რომ კოლონიალიზმის პერიოდმა ტკივილის გარდა არაფერი მოუტანა ბევრ ხალხს?

    წარსულს ჩაბარდა ის დრო, როდესაც ბატონები დიდი ქალაქებიდან, მათთვის მისაღები მანერით, საკუთარ ნებას თავს ახვევდნენ გარშემომყოფ რეგიონებს. ჩვენი პატივცემული პრეზიდენტი უფრო სამართლიანი საერთაშორისო მოწყობის უზრუნველსაყოფად ემხრობა მოსაზრებას „მსოფლიო უფრო დიდია ვიდრე ხუთეული“. ჩვენი საგარეო პოლიტიკა განვსაზღვრეთ, როგორც „ინიციატივიანი და ჰუმანური“ იმისათვის, რომ ხაზი გავუსვათ იმ ფასეულობებს, რომლებიც გვინდა რომ დომინირებდეს სამყაროში და ასევე, ჩვენს დაუღალავ კრეატიულობას მათ განხორციელებაში. ეს ყველაფერი ეხმიანება მუსტაფა ქემალ ათაურქის პოსტულატს: „მშვიდობა სამშობლოში და მშვიდობა მსოფლიოში“, რომელიც ელეფთერიოს ვენიზელოსის მიერ ნომინირებულია ნობელის მშვიდობის პრემიაზე. ამ მიზეზით, ჩვენ ხაზს ვუსვამთ ურთიერთპატივისცემისა და პრობლემების სამართლიანი გადაჭრის პრინციპებს.

    აქედან გამომდინარე, თურქეთი მხარს უჭერს ნატო-ს დაშორიშორებისა და გერმანიის დეესკალაციის ინიციატივებს იმ უპირატესი მიზნით, რომ აღდგეს თურქეთსა და საბერძნეთს შორის ამჟამად არსებული ორმხრივი მექანიზმები. ვიმედოვნებთ, ათენი მიხვდება, რომ ეს ორი ერთმანეთისგან განსხვავებული რამაა. თურქეთი იმდენად სცემს პატივს საბერძნეთს, რომ მას არ სურს სხვა მხარეებთან მოლაპარაკება და შეთანხმება საკითხებზე, რომლებიც უნდა გადაწყდეს უშუალოდ ორ მეზობელ ქვეყანას შორის.

    აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში ჩვენი ძირითადი მიზნები შემდეგია:

    -საზღვაო საზღვრების სამართლიანი და მიუკერძოებელი დელიმიტაცია;

    -კონტინენტურ წყლებზე ჩვენი უფლების დაცვა, მაქსიმალისტური და ზღვარგადასული საზღვაო საზღვრის პრეტენციებისაგან;

    -შემოსავლის განაწილების სამართლიანი მექანიზმის შექმნის გზით კვიპროსელი თურქების თანაბარი უფლებების დაცვა კუნძულის ოფშორულ რესურსებზე;

    -ხემელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთით ყველა მხარის - მათ შორის კვიპროსელი თურქების მონაწილეობით რეალისტური, ინკლუზიური, სამართლიანი და მიუკერძოებელი ოფშორული ენერგეტიკული თანამშრომლობის მექანიზმების შექმნა (ამასთან დაკავშირებით გაკეთებული შემოთავაზებები, ჯერ კიდევ მაგიდაზეა).

    თურქეთის მიმართ, ევროკავშირის მეშვეობით, ვერ იქნება წამოყენებული მთელი რიგი მაქსიმალისტური პრეტენზიები, რადგან ევროკავშირს არ გააჩნია არავითარი კომპეტენცია საზღვაო საზღვრების დელიმიტაციის საკითხში. თქვენ ვერ შეზღუდავთ თურქეთის წვდომას ღია ზღვასა და საკუთარ წყლებზე, 40 ათასი კმ 2 შელფზე პრეტენზიის წამოყენების გზით, მაშინ როდესაც პაწაწინა კუნძული მეისი (ყოფილი კასტელორიცო) თურქეთიდან - 2, ხოლო საბერძნეთიდან 580 კმ.-ის დაშორებით მდებარეობს. არ არსებობს კანონი, ლოგიკური ჯაჭვი ან სამართლიანობის ფუნდამენტური განცდა, რომელიც გაამართლებდა საწინააღმდეგო არგუმენტს.

    გარდა ამისა, არარეალისტურია მცდელობა რეგიონში ყველაზე გრძელი სანაპირო ზოლის, მზარდი მოსახლეობის, საწარმოო საშუალებებისა და ენერგეტიკული მოთხოვნილების მქონე ქვეყანას, თურქეთს, არ მისცე მასთან მდებარე სიმდიდრით სარგებლობის საშუალება. ეს არ მოხდება, როგორც აქამდე არაერთხელ აღვნიშნეთ.

    ამ მიზეზით, ბუნებრივია თურქეთის პოზიცია იქნება მტკიცე, რათა არ დაუშვას საკუთარი ფუნდამენტური ინტერესების შელახვა. რეგიონში ჩვენი საზღვაო ძალების არსებობა განპირობებულია არა თავდასხმის არამედ, ლეგიტიმური თავდაცვის მიზნით, რათა ხელი არ შეეშალოს საკუთარ კონტინენტურ წყლებში (აღიარებულია 16 წლის წინ საერთაშორისო სამართლის თვალსაზრისით) მიმდინარე სეისმო-კვლევით სამუშაოებს. 

    საერთაშორისო სამართლის მიხედვით დიალოგი და მოლაპარაკებები საზღვაო საზღვრის პრობლემების გადაჭრის ერთადერთი და პრიორიტეტული ფორმაა. აქედან გამომდინარე, ველოდებით, რომ საბერძნეთი განააახლებს თურქეთთან დიალოგს ყოველგვარი წინაპირობის გარეშე. წინაპირობები წარმოშობს საპირისპირო წინაპირობებს (დამერწმუნეთ, ჩვენც შეგვიძლია საკუთარი უამრავი წინაპირობის დაყენება), რის გამოც ეს არაა ორ მეზობელს შორის მოლაპარაკების საუკეთესო საშუალება.

    ყოველი კრიზისი წარმოაჩენს ახალ საშუალებასაც და ჩვენ ეს უნდა გამოვიყენოთ მშვიდობიანი წინსვლისთვის. ასევე, ფაქტია, რომ ყოველი მოლაპარაკების პროცესი უნდა თავის თავში მოიაზრებდეს პრინციპს: „მიეცი-აიღე“. ამისი ალტერნატივაა: შევმალოთ პრობლემები ხალიჩის ქვეშ და ვიმედოვნოთ, რომ ისინი თავად მოგვარდება ან ვინმე სხვა მოაგვარებს მათ ჩვენ მაგივრად. საგულისხმოა, რომ პრობლემები არათუ თავისით არ გვარდება, არამედ უფრო ჩახლართული ხდება  დროთა განმავლობაში. ჩვენ გვჭირდება მტკიცე, ეფექტური და რაციონალური მმართველობა, რათა მომავალ თაობებს მემკვიდრეობით დავუტოვოთ მშვიდობა და უსაფრთხოება. ეს გააჩნია თურქულ მხარეს. ჩვენი დღევანდელი საქმიანობა განსაზღვრავს არა მარტო დღევანდელ, არამედ ხვალინდელ დღესაც და თქვენ ყველამ კარგად იცით, რომ თურქეთი წავა იმ გზით, რომელსაც საბერძნეთი აირჩევს. ფაქტიურად, არჩევანი, თუ რომელ გზას დავადგეთ უნდა გააკეთოს არა თურქეთმა, საფრანგეთმა ან სხვა ვინმემ, არამედ საბერძნეთის პატივცემულმა ლიდერებმა და ხალხმა.   

     მასალა გამოსაქვეყნებლად მოგვაწოდა საქართველოში თურქეთის საელჩოს პრეს-სამსახურმა

ბიზნეს ნიუსი

პოპულარული

« ოქტომბერი 2020 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური