თურქეთი და საქართველო: მდგრადი პარტნიორობა და სოლიდარობა ომის, გადატრიალების მცდელობის და პანდემიის დროს

გამოქვეყნებულია ინტერვიუ
სამშაბათი, 14 ივლისი 2020 14:03

Covid-19- ის პანდემია და მისგან გამოწვეული გლობალური საგანგებო გარემოებები გარკვეული თვალსაზრისით გამძლეობის ტესტი აღმოჩნდა  მთავრობებისა და ერებისათვის.

სოლიდარობის, კეთილმეზობლური ურთიერთობის და პარტნიორობის მნიშვნელობა უფრო მეტი გახდა, ვიდრე სიტყვები დიპლომატების გამოსვლისას.

მართლაც, ამ პანდემიურმა და სოციალურ-ეკონომიკურმა გარემოებებმა საერთაშორისო და ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობაც გამოცდის წინაშე დააყენა. თურქეთი და საქართველო ერთგულნი დარჩნენ თავიანთი ურთიერთპასუხისმგებლობისა არა მხოლოდ ორმხრივ ურთიერთობებში, არამედ როგორც რეგიონალური მოთამაშეები, კარგი მეზობლები და სტრატეგიული პარტნიორები.

მიუხედავად იმისა, რომ რომ Covid-19- ის პანდემია უპრეცედენტოა, ის არ არის პირველი შემთხვევა, რომელმაც საქართველოსა და თურქეთს შეახსენა, თუ რამდენად მნიშვნელოვანნი არიან ერთმანეთისათვის.  არც ის არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ჩვენი ერების გამძლეობა გამოცდის წინაშე აღმოჩნდა.

2008 წლის 14 აგვისტოს ახლანდელი პრეზიდენტი და  მაშინდელი პრემიერ მინისტრი რეჯეპ ტაიპ ერდოღანი,  თბილისს უშუალოდ  2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ ეწვია და ერთობლივი პრესკონფერენციისას მკაფიოდ დაადასტურა თურქეთის მტკიცე მხარდაჭერა „საქართველოს დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის მიმართ, რომელსაც აღიარებს გაეროს უსაფრთხოების საბჭო და საერთაშორისო სამართალი”.

7 წლის შემდეგ, 2016 წლის 19 ივლისს, საქართველოს დელეგაცია, რომელსაც მაშინდელი პრემიერ მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი ხელმძღვანელობდა, ეწვია ანკარას. ეს იყო პირველი მაღალი დონის ვიზიტი მაშინ, როდესაც  სულ რაღაც 4 დღით ადრე  FETÖ -ს ვერაგმა მიმდევრებმა ტერორი მოუწყვეს თურქ ხალხს, განახორციელეს გადატრიალების მცდელობა, რა დროსაც  დაიღუპა 251 მშვიდობიანი მოქალაქე, პოლიციელები და დემოკრატიის დასაცავად გამოსული სამხედროები.

სულაც არ არის აუცილებელი, რომ საერთაშორისო ურთიერთობების ექსპერტი იყოს იმის გასაგებად, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი იყო ეს მაღალი დონის ვიზიტები ჩვენი ერების ყველაზე ტრავმული დღეების შემდეგ.

ეს ვიზიტები განხორციელდა ერთმანეთის სტაბილურობის, უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად. ეს იყო ორი კეთილი მეზობლის სოლიდარობის ნათელი და რეალური მაგალითი.

4 წლის შემდეგ, თურქეთის მთავრობასა და ხალხს ისევ ახსოვს  ის ემოციური მომენტი, როდესაც საქართველოს დელეგაციამ ყვავილებით შეამკო ადგილი, სადაც თურქეთის მოქალაქეები ვერტმფრენებიდან გახსნილი ცეცხლით დახოცეს, როგორც შემდგომ აღმოჩნდა, თვითმფრინავების პილოტები FETÖ- ს სამხედროები იყვნენ. ჩვენ გვახსოვს, რამდენად რთული იყო ჩვენთვის აგვეხსნა ქართველი  მეგობრებისათვის, რომ თურქეთის პარლამენტის შენობა დაიბომბა   FETÖ-ს სამოქალაქო პირების მერ გაცემული ბრძანებით. აღსანიშნავია, რომ ისინი მოგვიანებით დააკავეს სამხედრო-საჰაერო ბაზაზე, რომელიც გადატრიალების შტაბს წარმოადგენდა.

როდესაც ქართული დელეგაცია ანკარასა და სტამბოლს ეწვია გადატრიალების მცდელობიდან 4 დღის შემდეგ, 55 პოლიციელის ცხედარი, რომლებიც შეეწირნენ FETÖ- ს მიერ პოლიციის სპეცოპერაციული ცენტრის დაბომბვას, ჯერ კიდევ არ იყო დაკრძალული.

ამ საშინელი ღამის მომდევნო თვეებში მოპოვებულ იქნა მტკიცებულებები, რამაც გამოავლინა FETÖ-ს სტრუქტურების როლი ამ უპრეცედენტო ღალატში და მათი გლობალური ქსელის მასშტაბები.

სათვალთვალო კამერების, საერთაშორისო თანამშრომლობის, მოწმების ჩვენებების საშუალებით დღეს ვიცით, რომ 15 ივლისს ჩადენილი დანაშაულები მხოლოდ აისბერგის მწვერვალი იყო.

აისბერგი წარმოადგენდა სკოლების, ბიზნესმენების, მედია საშუალებებისა და საქველმოქმედო ორგანიზაციების ქსელს, რომელიც უწყინარი განათლების მოძრაობიდან გარდაიქმნა საიდუმლო ოპერაციულ სტრუქტურად, რომლის მიზანი იყო საზოგადოების გარდაქმნა, თურქეთის სახელმწიფოს მიტაცების გზით. გაძლიერების შემდეგ  ორგანიზაციას გაუჩნდა პრეტენზია გლობალურ მესიანიზმზე, რომელშიც მისი დამფუძნებელი და ლიდერი ფეთულაჰ გულენი ფიგურირებდა, როგორც "სამყაროს იმამი". იგი გახდა ქსელი, რომელმაც დაიწყო ჩარევა ბიზნეს ოპერაციებსა და მთავრობის სატენდერო პროცესებში. იგი მასობრივად ახდენდა გამოცდების შედეგების გაყალბებას, სამოქალაქო და სამხედრო ხელისუფლების მისატაცებლად, ათეთრებდა უზარმაზარი თანხებს და ახორციელებდა ფულადი სახსრების უკანონო გადარიცხვებს.

ბოლო 4 წლის განმავლობაში, თურქეთმა თავის მოკავშირეებს, მეგობრებსა და პარტნიორებს, მათ შორის საქართველოსაც, გაუზიარა თავისი დასკვნები ამ თვისობრივად რთული და საიდუმლო ქსელის შესახებ.  ეს გაკეთდა არა მხოლოდ იმის გამო, რომ თურქეთს სურს ამ კრიმინალურ ქსელს ყველა შესაძლებლობი ჩამოაშოროს, რათა კვლავ არ დააზიანოს თურქეთი. თურქეთის პოლიციის, პროკურატურისა და სასამართლოს მიერ დადასტურებული ინფორმაცია ამ სტრუქტურის შესახებ გაზიარებულ იქნა მეგობარი ქვეყნების მთავრობებისათვის იმის გამოც, რომ  ორგანიზაცია FETÖ, მისი ნებისმიერი დანაყოფი და სტრუქტურა ფუნქციონირებს ისევე, როგორც Covid-19 ვირუსი, რომლის სიმპტომებიც ადრეულ ეტაპზე არ ვლინდება, მაგრამ საბედისწეროა, რადგანაც უტევს იმუნურ სისტემას, აზიანებს რა სახელმწიფოსა და ერის სოციალურ, ეკონომიკურ და ადმინისტრაციულ ქსოვილებს. ამ სულისკვეთებით, ოთხმა პოლიტიკურმა პარტიამ, მათ შორის თურქეთის პარლამენტში წარმოდგენილმა ორმა მთავარმა ოპოზიციურმა პარტიამ,  2019 წლის 9 აგვისტოს ერთობლივი განცხადებით მიმართეს აშშ-ს,  ყველა მეგობარსა და პარტნიორს, რათა  ითანამშრომლონ თურქეთთან ფეთულაჰ  გიულენის და FETÖ-ს წევრების თურქეთში  ექსტრადირების მიზნით.

მიუხედავად იმისა, რომ 2016 წლის 15 ივლისის მტკივნეული ფაქტები ჯერ კიდევ ცოცხლობს მეხსიერებაში, თურქეთმა გადალახა ტკივილი და დაამტკიცა მისი გამძლეობა, როგორც სუვერენულმა, საერო, დემოკრატიულმა და ძლიერმა სახელმწიფომ.

2016 წლის 24 აგვისტოს თურქეთმა დაიწყო ოპერაცია „ევფრატის ფარი“ სირიაში ტერორისტული ორგანიზაციების: DAESH-ისა და PKK / YPG -ის წინააღმდეგ.  2018 წლის იანვარში თურქეთმა ჩაატარა მორიგი ანტიტერორისტული ოპერაცია PKK / YPG-ის წინაარმდეგ აფრინში. ამ ოპერაციებმა ცხადყო, რომ FETÖ– ს მცდელობებისა და ღალატის მიუხედავად, თურქმა სამხედროებმა აღიდგინეს თავისი ოპერაციული შესაძლებლობები დაიცვან თავიანთი ქვეყანა საზღვრებს გარეთ არსებული საფრთხისგან.

გადატრიალების მცდელობით მიყენებული ტრავმისგან არა მხოლოდ სამხედრო-უსაფრთხოების სფერო გამოჯანმრთელდა.

თურქეთმა შეასრულა ყველა თავისი ვალდებულება ისეთ სტრატეგიულ პროექტებში, როგორიცაა: TANAP, ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალი,  „მარმარაი“ (რკინიგზა ბოსფორის ქვეშ); 2017 წელს თურქეთის ექსპორტის  გაიზარდა 10% -ით, ხოლო 2019 წელს გადააჭარბა 180 მილიარდ აშშ დოლარის. დასრულდა მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული პროექტები სტამბოლის ახალი აეროპორტის ჩათვლით. ასევე, თურქეთი მასპინძლობს 3,5 მილიონზე მეტ სირიელ და ერაყელ სამოქალაქო ომს გამოექცეულ მოქალაქეს.

თურქეთს ახსოვს მისი კეთილი მეზობლის, საქართველოს, სოლიდარობა 15 ივლისის გადატრიალების მცდელობის დროს და  მის შემდგომ. ამ 4 წლის განმავლობაში თურქეთის მთავრობის დღის წესრიგში კვლავაც პრიორიტუტულია  ორმხრივი თანამშრომლობა საქართველოსთან. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს არაერთი გამოწვევა ეროვნული უსაფრთხოების, რეგიონალური მშვიდობისა და სტაბილურობის თვალსაზრისით, თურქეთი რჩება საქართველოს ნატო-ში გაწევრიანების მტკიცე მხარდამჭერად. იგი განაგრძობს პროექტებისა და ინვესტიციების წახალისებას, რომლებიც თავის მხრივ განაპირობებენ საქართველოს სიმტკიცესა და გამძლეობას. თურქეთი მხარს უჭერს როგორც საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და სუვერენიტეტს, ასევე შავი ზღვის რეგიონის უსაფრთხოებასა და სტაბილურობას. ამ მხარდაჭერის ყველაზე უახლესი მაგალითია 2019 წლის დეკემბერში ხელმოწერილი სამხედრო ფინანსური თანამშრომლობის ხელშეკრულება, რომლითაც თურქეთმა აიღო ვალდებულება 15 მილიონი აშშ დოლარი გამოყოს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შესაძლებლობების გასაძლიერებლად.

ეკონომიკურ და სავაჭრო ურთიერთობებში თურქეთი 2007 წლიდან რჩება საქართველოს ნომერ პირველ სავაჭრო პარტნიორად და ერთ-ერთ მთავარ უცხოელ ინვესტორად. ამ ურთიერთთანამშრომლობის კონკრეტული მაგალითია TİKA-ს (თურქეთის თანამშრომლობისა და კოორდინაციის სააგენტო) მიერ 2019 წელს შესრულებული პროექტი, რომელიც ითვალისწინებდა 1.6 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების სარემონტო და სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარებას ბათუმის ინფექციური დაავადებების საავადმყოფოში.

Covid-19- ის პანდემია, მისი გლობალური სოციალურ-ეკონომიკური შედეგებით, აუცილებლად მოითხოვს თურქეთისა და საქართველოს თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაღრმავებას, რათა მუდამ გვახსოვდეს, რომ  აქამდე, ომებში, დემოკრატიასა და ეროვნულ უსაფრთხოებაზე თავდასხმის დროს გამოჩენილი ურთიერთთანადგომა და ერთმანეთისადმი სოლიდარობა, უნდა განვაგრძოთ მომავალშიც.

ამრიგად, დიდი ილია ჭავჭავაძის სიტყვები კვლავაც გვასწავლის და წინ მიგვიძღვის:  ერი, რომელსაცახსოვსეგთავისისერთიანისულისწირვა, ეგთავისდიდბუნებოვანნიკაცნი, დადიდთასაქმეთაამბავი, კეთდება, მხნევდებაჰგულოვანდებადათავმოწონებულიაყველგან, ჭირიათულხინი.

   

                                                                              ფატმა ჯერენ იაზგანი

                                                                              თურქეთის რესპუბლიკის ელჩი საქართველოში

წაკითხულია 272 ჯერ

Related items

  • თურქეთის პრეზიდენტი კოვიდ-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინით აიცრა

    თურქეთში ახალი ტიპის კორონავირუსით (კოვიდ-19) ბოლო 24 საათში 170 ადამიანი გარდაიცვალა და ამით დაღუპულთა მთლიანი რიცხვი 23 ათას 495 გახდა.  ამის შესახებ ინფორმაციას სააგენტო "TRT-ქართული" ავრცელებს.

    იმავე პერიოდში ჩატარებული იქნა 169 ათას 847 ტესტირება. დღიური მთლიანი შემთხვევების რაოდენობა 8 ათას 962 არის და აქედან სიმპტომები აღენიშნება და ავად არის 958 ადამიანი.

    საავადმყოფოებიდან გაწერილი იქნა 9 ათას 11 ადამიანი, რითაც გამოჯანმრთელებულთა საერთო რიცხვი 2 მილიონ 236 ათას 938-მდე გაიზარდა.

    მეორეს მხრივ, თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა ანკარის საქალაქო საავადმყოფოში კოვიდ -19-ის ვაქცინა ტელე-კამერების წინ გაიკეთა.

    რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა, სოციალურ ქსელ Telegram–ით გაკეთებულ გზავნილში აღნიშნა: ”ვაქცინა მეც გავიკეთე.“

    ვაქცინაციის პირველ დღეს, პრიორიტეტულ ჯგუფში შემავალი სამედიცინო პერსონალიდან 285 ათას ადამიანს გაუკეთდა ვაქცინა. ჯანდაცვის მუშაკების შემდეგ სხვა პრიორიტეტული ჯგუფების ვაქცინაცია მოხდება.

     

  • ფრანგული მედია: „შეიარაღებული უპილოტო საფრენი აპარატები თურქეთის სიძლიერეზე მიუთითებს“

    ფრანგული გაზეთი "ლიბერასიონი", თურქეთის მიერ ეროვნული შესაძლებლობებით წარმოებულ შეიარაღებულ უპილოტო  საფრენ აპარატებთან (SİHA) დაკავშირები წერს და აღნიშნავს, რომ ეს იარაღი თურქეთის სიძლიერეზე მიუთითებს. ამის შესახებ ინფორმაციას სააგენტო "TRT-ქართული" ავრცელებს.

    გაზეთის მიერ ამ საკითთან დაკავშირებით გავრცელებულ ინფორმაციაში აღნიშნულია, რომ “Bayraktar/ბაირაქტარ TB2“ ტიპის შეიარაღებული უპილოტო საფრენი აპარატები საიმედოა და თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ ინტენსიურად გამოიყენება. ამავე ინფორმაციით, თურქულმა SİHA-ებმა, ანკარის საგარეო პოლიტიკაზეც დიდი გავლენა მოახდინა.

    გაზეთი იმაზეც ამახვილებს ყურადღებას, რომ თურქულ SİHA-ებს ჰაერში 27 საათის განმავლობაში შეუძლია ფრენა და ამერიკულ შეიარაღებულ უპილოტო საფრენა აპარატებთან შედარებით მისი წარმოება უფრო იაფი ჯდება. "ლიბერასიონი" იმასაც აღნიშნავს, რომ თურქეთი ბოლო დროს ხსენებულ იარაღს, სეპარატისტული ტერორისტული ორგანიზაცია PKK-ს წინააღმდეგ ინტენსიურად იყენებს რა, ამან ტერორისტებს სერიოზული მარცხი აწვნია.

  • თურქეთიდან ჩინეთისკენ მიმავალი მეორე საექსპორტო მატარებელი ყარსიდან საქართველოსკენ გააცილეს

    სატვირთო საექსპორტო მეორე მატარებელი, რომელიც თურქეთიდან კერძოდ კი, თექირდაღის ჩერქეზქოიდან დაიძრა და  საქართველოს გავლით ჩინეთში უნდა ჩავიდეს, ყარსიდან საქართველოს მიმართულებით უკვე გააცილეს. მეორე საექსპორტო მატარებელიც პირველის მსგავსად 42 კონტეინერისგან შედგება. ამის შესახებ ინფორმაციას სააგენტო "TRT-ქართული" ავრცელებს.

    სატვირთო მატარებელი საქართველო-აზერბაიჯანი-კასპიის ზღვის და ყაზახეთის გავლით ჩინეთის ქალაქ სიანში ჩავა.

    ხსენებული მატარებელი ჩინეთში ჩასვლამდე გაივლის 2 კონტინენტს, 2 ზღვას, 5 ქვეყანას და 12 დღეში დანიშნულების ადგილას ჩააღწევს.

    მარშრუტის საერთო სიგრძეა 8693 კმ (2 კონტინენტი, 2 ზღვა და ხუთი ქვეყანა): თურქეთში 2,323 კმ, საქართველოში 220 კმ, აზერბაიჯანში 430 კმ, კასპიის ზღვიდან 420 კმ, ყაზახეთში 3200 კმ და 2100 კმ - ჩინეთში.

    ბაქო-თბილისი-ყარსის ახალი სარკინიგზო მარშრუტი, რომელიც საქართველოზეც გადის, წარმოადგენს ევროპასა და აზიას დამაკავშირებელი დერეფნის ლოგისტიკურ ნაწილს. რკინიგზის ხაზი საცდელ რეჟიმში მუშაობს 2017 წლიდან. პირველი ასეთი სატვირთო მატარებელი სტამბოლიდან 4 დეკემბერს გაემგზავრა, ხოლო საქართველოში 8 დეკემბერს შემოვიდა.

    შეგახსენებთ, რომ ეს არის უპრეცედენტო შემთხვევა, ვინაიდან მანამდე საქონელი ჩინეთიდან ევროპაში სატრანსპორტო დერეფნით იგზავნებოდა.

  • თურქეთმა კოვიდ-19-ის ვაქცინის ფაზა 1-ის კვლევები დაასრულა

    მსოფლიოს მასშტაბით, მათ შორის თურქეთშიც,  ახალი ტიპის კორონავირუსის (კოვიდ-19) ეპიდემიის წინააღმდეგ ვაქცინაციის კვლევები გრძელდება. ამის შესახებ ინფორმაციას სააგენტო "TRT-ქართული" ავრცელებს.

    სწორედ ამის ფარგლებში, თურქეთმა კოვიდ-19-ის ვაქცინის  ფაზა 1-ის კვლევები დაასრულა. აღნიშნულთან დაკავშირებით ინფორმაცია, კაისერის ერჯიესის უნივერსიტეტის (ERÜ) რექტორმა პროფ. დოქტორმა მუსტაფა ჩალიშმა სოციალური ქსელის მეშვეობით გავრცელებულ განცხადებაში აღნიშნა.

    მან ასევე განაცხადა, რომ  კვლევებს სერიოზული გვერდითი მოვლენები არ გამოუვლენია და თუ ყველაფერი კარგად წარიმართა, ამ თვის ბოლოს ფაზა-2-ზე გადასვლას აპირებენ.

     

     

  • D ვიტამინის დეფიციტი და COVID-19

    D ვიტამინი აუცილებელი და შეუცვლელი ვიტამინია ჩვენი ორგანიზმისთვის. უფრო მეტიც, დღეს, თანამედროვე მედიცინა მას სტეროიდულ ჰორმონად განიხილავს და სამედიცინო ლიტერატურაში D ჰორმონის სახელწოდებითაც შეხვდებით. ჩვენს ორგანიზმში პრაქტიკულად ყველა ორგანო და უჯრედი შეიცავს D ვიტამინის რეცეპტორს, ანუ ეს იმას ნიშნავს, რომ D ვიტამინი გავლენას ახდენს ჩვენი უჯრედებისა და ორგანოების უმეტესობაზე.

    D ვიტამინი ძლიერი იმუნომოდულატორია. დღეს, COVID-19-ით გამოწვეული მსოფლიო პანდემიის დროს, იმუნური სისტემის დაცვასა და გაძლიერებას განსაკუთრებით დიდი ყურადღება ეთმობა. ღიად უნდა ითქვას, რომ დღეს ჩვენ არ გვაქვს იმუნური სისტემის გამაძლიერებელი ერთი რომელიმე ნივთიერება, რომლის მიღებითაც თავიდან ავირიდებდით კორონავირუსით ინფიცირებას და/ან ავადობას. თუმცა, მნიშვნელოვანია, ვიცოდეთ, რა ნივთიერებებით უნდა მოვამარაგოთ ორგანიზმი, რომ იმუნურმა სისტემამ გამართულად და უხარვეზოდ იმუშაოს კოვიდ პანდემიის პირობებში.

    იმუნური სისტემის მთავარი გამაჯანსაღებელი გახლავთ ჯანსაღი ცხოვრების წესი, რაც მოიცავს შემდეგს: ბალანსირებული და მრავალფეროვანი კვება, რეგულარული ზომიერი ფიზიკური აქტივობა, სრულფასოვანი ძილი და გარკვეული ვიტამინები და მინერალები.

    ვიტამინებს რაც შეეხება, ვიტამინების უმეტესობა უხვად მოიპოვება საკვებში, შესაბამისად, თუკი ადამიანი მრავალფეროვნად იკვებება, საჭირო ვიტამინების უმეტესობასაც იღებს. თუმცა D ვიტამინი ამ მხრივ გამონაკლისს წარმოადგენს. ცოტა საკვები შეიცავს D ვიტამინს, ასეთია ძირითადად ცხიმიანი თევზი, სოკო, კვერცხის გული და კაკაო. საზღვარგარეთ, ევროპასა და ამერიკაში, უამრავი საკვები პროდუქტია გამდიდრებული D ვიტამინით, მაგ., ხილის წვენებს, რძეს, მარცვლეულს ხელოვნურად დამატებული აქვს D ვიტამინი. საქართველოში ამ მხრივ მდგომარეობა სრულიად სხვაგვარია. ჩვენს ბაზარზე D ვიტამინით გამდიდრებული პროდუქტები პრაქტიკულად არ არის. D ვიტამინზე დღიური მოთხოვნილების შევსების საუკეთესო საშუალებაა მზე, რამდენადაც ჩვენს კანში მზის ულტრაიისფერი B სხივების ზემოქმედებით ხდება D ვიტამინის წარმოქმნა. თუმცა, ზამთრის პერიოდში D ვიტამინის მარაგების შევსება მზის მეშვეობით სეზონიდან გამომდინარე რთულია. ამჟამად სწორედ ზამთარი დაიწყო, გარდა მზის ნაკლებობისა, ჩვენი კანი სამოსით თითქმის სრულად არის დაფარული და კანს მზესთან შეხება ნაკლებად აქვს. გარდა ამისა, ჩვენი, ექიმების, მთავარი რეკომენდაციაა მოსახლეობა დარჩეს შინ, ნაკლებად გამოვიდეს გარეთ, რაც თავისთავად ნიშნავს D ვიტამინის დეფიციტის ხელისშემწყობ პირობას.

    როდესაც ვსაუბრობთ იმაზე, თუ რომელი ვიტამინის ან მინერალის მიღებაა აუცილებელი იმუნური სისტემის გამართული მუშაობისთვის, D ვიტამინი ამ მხრივ ერთ-ერთი ჩემპიონია. იმუნური სისტემის მარეგულირებელი მოქმედების გარდა, D ვიტამინს გარკვეული პოტენციალი აქვს დაიცვას სასუნთქი სისტემა, რასაც გადამწყვეტი როლი შეიძლება ჰქონდეს რესპირატორული ინფექციების შემთხვევაში, რომელსაც ასევე მიეკუთვნება COVID-19.

    კოვიდ 19-ით სიკვდილობა მაღალია ასაკოვნებში და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებში, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ ვირუსი ადვილად ერევა დასუსტებული იმუნური სისტემის მქონე ორგანიზმს.  D ვიტამინის დანამატებს შესაძლოა ჰქონდეს იმუნური სისტემის გამაძლიერებელი მოქმედება, განსაკუთრებით იმ პირებში, რომელთაც აქვთ D ვიტამინის დეფიციტი.

    უკანასკნელ პერიოდში ჩატარებული კვლევებით ნანახია, რომ არის გარკვეული ურთიერთკავშირი D ვიტამინის დეფიციტსა და კორონავირუსს შორის. ერთ-ერთი უახლესი Meltzer DO, et al.-ის კვლევით, რომელშიც ჩართული იყო 489 პირი ინახა, რომ D ვიტამინის დეფიციტის მქონე ინდივიდებში უფრო ხშირი იყო COVID დადებითი ტესტის პასუხი, ვიდრე ნორმალური D  ვიტამინის მქონე ინდივიდებში.

    Carpagnano GE, et al.-ის კვლევაში გამოვლინდა, რომ D ვიტამინის დეფიციტი დაკავშირებული იყო სუნთქვის უკმარისობისა და მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომის განვითარების გაზრდილ სიხშირესთან კოვიდ ინფიცირებულ პაციენტებში. ამ პირებში მნიშვნელოვნად მაღალი იყო სიკვდილის რისკი. ერთ-ერთი პატარა რანდომიზებული Castillo ME, et al.-ის კვლევის მიხედვით, რომელშიც ჩართული იყო 50 ჰოსპიტალიზებული პაციენტი, პაციენტთა ნაწილს მიეცა D ვიტამინი (კალციფედიოლი) მაღალი დოზით, ხოლო ნაწილს კი უმკურნალეს მსგავსი სქემით D ვიტამინის დანამატების გარეშე. D ვიტამინით ნამკურნალებ ჯგუფში მხოლოდ 1 პაციენტს დასჭირდა რეანიმაციულ განყოფილებაში გადაყვანა, განსხვავებით მეორე ჯგუფისგან, რომელთა მკურნალობაშიც არ იყო ჩართული D ვიტამინი. ამ ჯგუფში 26 პაციენტიდან 13-ს დასჭირდა რეანიმაციაში მკურნალობა.

    D ვიტამინი ასტიმულირებს ორგანიზმში გამომუშავებული ბუნებრივი ანტიბიოტიკების - კათელიციდინებისა და დეფენსინების წარმოქმნას, მეორეს მხრივ კი ამცირებს იმუნური სისტემის ზე-რეაქტიულობას და ზრდის მარეგულირებელი ლიმფოციტების (Treg) რაოდენობას. D ვიტამინის დეფიციტის ფონზე იმუნურ სისტემას შესაძლოა ჰქონდეს გადაჭარბებული პასუხი შემოჭრილ ინფექციურ აგენტზე და საკუთარი ქსოვილი მეტად დააზიანოს, ვიდრე შემოჭრილი პათოგენი. სწორედ ასეთი რამ ხდება კოვიდ ინფექციის დროს, როცა ვითარდება ციტოკინური შტორმი. კორონავირუსის მძიმე შემთხვევებში, ორგანიზმი გამოიმუშავებს დიდი რაოდენობით იმუნური სისტემის ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს - ციტოკინებს, რომლებიც იდეაში ებრძვიან ვირუსს, თუმცა რეალურად აზიანებენ საკუთარ ორგანოებსა და ქსოვილებს ისე, რომ სწორედ ეს არის სიკვდილობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი კორონავირუსით ინფიცირების შემთხვევაში.

    ასევე ძალიან საინტერესო და ახალი მონაცემები ხდება ცნობილი D ვიტამინი გავლენის შესახებ სისხლის შემადედებელ სისტემაზე. კოვიდ ინფექციის ერთ-ერთი ხშირი და სერიოზული გართულებაა თრომბოზები, აქაც ნანახია D ვიტამინის დადებითი ეფექტი კოაგულაციურ კასკადზე და თრომბოციტების ერთმანეთთან შეწებების  უნარზე. ჩატარებული Blondon et al-ის, Khademvatani et al-ისა და Wen-Xiu Wu et al-ის კვლევებით არის მონაცემები D ვიტამინის დეფიციტის ფონზე თრომბოზების, განსაკუთრებით ვენური თრომბოემბოლების განვითარების გაზრდილ სიხშირეზე.

    ამჟამად ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვიცით დანამდვილებით D ვიტამინის დეფიციტს აქვს თუ არა პირდაპირი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი COVID-19-ით ავადობისა და სიკვდილობასთან, თუმცა დანამდვილებით ვიცით იმ მყარი ასოციაციის შესახებ, რაც ინახა და განმეორდა არაერთ კვლევაში. ამდენად სანამ მიმდინარე და მომავალი რანდომიზებული კვლევები პასუხს გასცემს შეკითხვას, ეს ასოციაცია მიზეზ-შედეგობრივია თუ არა, რეკომენდებულია D ვიტამინის ადეკვატური რაოდენობით მიღება.

    D ვიტამინის მთავარი წყაროა მზე, თუმცა რამდენადაც დღეს ჩვენი მთავარი მოწოდებაა დარჩით სახლში და ნაკლები დრო გაატარეთ გარეთ, ეხლა, როგორც არასდროს, მნიშვნელოვანია D ვიტამინის დღიური ნორმის მიღება საკვები დანამატების მეშვეობით.   2020 წლის ივლისში ექვსმა ასოციაციამ გამოსცა ერთობლივი განაცხადი, სადაც საუბარია პანდემიის პირობებში D ვიტამინის დანამატების მიღების აუცილებლობაზე, თუკი პირი ვერ ახერხებს ყოველდღიურად 15-30 წთ მზის აბაზანების მიღებას. ამ ერთობლივ განაცხადში საუბარია, რომ D ვიტამინის დანამატები ხელმისაწვდომი, იაფი და უსაფრთხოა მათი   გონივრული დოზით გამოყენების შემთხვევაში. აღნიშნულ განაცხადს ხელს აწერს ისეთი სახელგანთქმული ორგანიზაციები, როგორიცაა ამერიკის ენდოკრინული საზოგადოება (Endocrine Society), ამერიკის კლინიცისტ ენდოკრინოლოგთა საზოგადოება (AACE), ოსტეოპოროზის საერთაშორისო ფონდი (IOF) და ა.შ.

    ჩატარებულია მრავალრიცხოვანი კვლევები, თუ რა არის ის ოპტიმალური და უსაფრთხო დოზა და რეჟიმი, რომ მოხდეს D ვიტამინის დღიური მოთხოვნილების დაკმაყოფილება და არ მოხდეს გადაჭარბებული დოზირება. კვლევის შედეგები ხშირად არაერთგვაროვანი და ურთიერთსაწინააღმდეგოცაა, რაც გამოწვეულია კვლევაში ჩართული სხვადასხვა პოპულაციით, სხვადასხვა რეჟიმითა და კვლევაში მონაწილე პირთა სხვადასხვა დამყოლობით. ამ ჰეტეროგენულობის მიუხედავად, შეიძლება გამოვიტანოთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი დასკვნა: 1. D ვიტამინის დანამატების მიღება დოზით 400-800 სე - ბავშვებში და 2000 სე  - ზრდასრულებში სრულიად უსაფრთხოა სისხლში D ვიტამინის განსაზღვრისა და კონტროლის გარეშე. 2. იმისათვის, რომ D ვიტამინმა იმუშაოს, როგორც მძლავრმა იმუნომოდულატორმა უმჯობესია იგი მიიღოთ ყოველდღიურად. საინტერესოა, რომ უკანასკნელ პერიოდში ჩატარებული კვლევებით, რეჟიმები, რომლის დროსაც D ვიტამინის ერთბაშად დიდი დოზით გამოყენება ხდებოდა, მაგ., ბოლუსური დოზა თვეში ერთხელ - არ გამოდგა ეფექტიანი რესპირატორული ვირუსული ინფექციების შემცირების თვალსაზრისით. 3. D ვიტამინის მარაგების შევსება სასუნთქი სისტემისთვის კრიტიკულად მნიშნელოვანია ვირუსით ინფიცირებამდე, რამდენადაც იზრდება იმუნური სისტემისა და რესპირატორული სისტემის დამცველობითი ძალები. ინფიცირების შემდეგ  მისი როლი შედარებით მოკრძალებულია. 4. დოზები, რომლებიც გამოიყენება პროფილაქტიკისთვის 400-800 სე ბავშვებში და 2000 სე მოზრდილებში არ არის საკმარისი D ვიტამინის დეფიციტის შესავსებად, ამ დროს გამოიყენება ბევრად მაღალი დოზები, რომლებიც მერყეობს 5000 სე-დან 10,000 სე-მდე დღეში. D ვიტამინის სამკურნალო დოზირება განისაზღვრება ექიმის მიერ ინდივიდუალურად პაციენტის წონის, ასაკის, თანმხლები პათოლოგიებისა და გამოყენებული სხვადასხვა მედიკამენტების გათვალისწინებით.

    დოზირების მოსახერხებელ და სრულ სპექტრს გვთავაზობს გერმანული კომპანიის ველტფარმას მაღალი ხარისხის D ვიტამინი დეტრივიტი, რომელსაც აქვს როგორც კარგი საპროფილაქტიკო დოზა 2000 სე, ისე სამკურნალო დოზები ზრდასრულებისთვის: დეტრივიტი ფორტე 5000 სე და დეტრივიტი მაქსი 10,000 სე. რეკომენდებულია, მოსახლეობამ, თუკი სისხლში D ვიტამინის განსაზღვრის გარეშე გეგმავს მიიღოს პროფილაქტიკური დოზები, ბავშვებთან არ გამოიყენონ 800 სე-ზე მეტი დღიურად, ხოლო ზრდასრულებმა არ გადააჭარბონ 2000 სე/დღეში. ამ დოზით D ვიტამინის მიღება უსაფრთხოა ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე. ხოლო D ვიტამინის დეფიციტის აღმოჩენის შემთხვევაში აუცილებელია პაციენტი დაუკავშირდეს მკურნალ ენდოკრინოლოგს, რომელიც მოახდენს სამკურნალო დოზისა და ხანგრძლივობის ინდივიდუალურად შერჩევას.

     სტატიის ავტორი:ნათია ვაშაყმაძე 

    საქართველოს ენდოკრინოლოგიისა და მეტაბოლიზმის ასოციაციის (GAEM) დამფუძნებელი და პრეზიდენტი,

    დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის ლექტორი,

    კლინიკა ჰელსიკორის ენდოკრინოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი, ენდოკრინოლოგი.

ბიზნეს ნიუსი

პოპულარული

« იანვარი 2021 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური