უკრაინა მზად არ არის: ჩერნობილის ხანძრის გაკვეთილები

გამოქვეყნებულია მსოფლიო
სამშაბათი, 19 მაისი 2020 13:21

ბოლო რამ, რაც 2020 წლის აპრილშის აჭირო იყო მტანჯველი ომით და პანდემიით შეპყრობილ უკრაინაში, - იყო ახალი დრამა. სამწუხაროდ, ზუსტად ასეც მოხდა.

თვის უმეტესი პერიოდის განმავლობაში, კორონავირუსის კრიზისი და რუსეთთან მიმდინარე სამხედრო კონფლიქტი დროებით უკანა პლანზე გადავიდა ჩერნობილის ზონაში გაჩენილი ხანძრების გამო. ამიტომ უკრაინულ პრესაში მაშინვე გამოჩნდა კრიტიკული წერილებიც. ამ ხანძარმა აჩვენა უკრაინის მოუმზადებლობა ასეთი საგანგებო სიტუაციების დროს და გახდა ერთგვარი გაფრთხილება, რაც იმაზე მიუთითებდა, თუ რა შეიძლება მოსალოდნელი ყოფილიყო ზაფხულის ცხელი თვეების განმავლობაში ქვეყანაში არსებული მაღალი ტემპერატურის შენარჩუნების შემთხვევაში.

ჩერნობილის ზონაში ტყის ხანძრების გაჩენის შესახებ ახალი ამბები პრესაში პირველად 4 აპრილს გამოჩნდა, მაგრამ ამას ერთ კვირაზე მეტი დასჭირდა, სანამ ისინი უკრაინულ სოციალურ ქსელებში გახდებოდნენ განხილვის ცხელი თემა. როდესაც უკრაინელთა უმეტესობამ მეოთხე კვირა სახლში კოროვირუსულ კარანტინში გაატარა, მხოლოდ ამის შემდეგ გამოჩნდა ტყის ხანძრების ფოტოები სატელიტურ რუქებთან ერთად. ახლომდებარე კიევის მაცხოვრებლებმა ეს სურათები 1986 წლის ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის კატასტროფას შეადარეს და მათ ახალი ბირთვული საფრთხის შიში გაუჩნდათ, რადგან იწვოდა რადიოაქტიური ტყეების მასივები.

როდესაც ქარმა მიმართულება შეიცვალა და კიევისკენ დაუბერა, დედაქალაქის თავზე ჰაერის სქელი მასა ჩამოწვა. შავი იუმორის მოყვარულმა ზოგიერთმა უკრაინელმა იგი შეადარა იმ პირქუშ სცენებს ბიბლიური "ეგვიპტური სიბნელის" დაწყებასთან დაკავშირებით და იკითხა, თუ როდის შეიღებებოდა მდინარე დნეპრის წყლები წითელი ფერის სისხლით. მიუხედავად ამისა, ჰაერის დაბინძურების მაჩვენებელი ძალიან მაღალი იყო და აპრილის შუა რიცხვებამდე, კიევმა პირველი ადგილი დაიკავა მსოფლიოში ყველაზე დაბინძურებული ქალაქების სიაში - IQAir- ის ჰაერის დაბინძურების გლობალურ რეიტინგის მიხედვით.

”დაბინძურების მაჩვენებელმა კიევში 16–17 აპრილს  380–429 ან მეტს მიაღწია, რაც ორჯერ მეტია ვიდრე ინდოეთის დედაქალაქ დელიში და სხვა ქალაქებში, სადაც ტრადიციულად დაბალი ხარისხის ჰაერია.”

უკრაინის ჯანდაცვის სამინისტრომ მაშინვე უპასუხა ამ მოვლენას და  მოსახლეობას სახლში დარჩენისაკენ მოუწოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ისედაც სახლებში იყვნენ გამოკეტილნი. მაგრამ ხელისუფლებამ სწრაფად მოაგვარა რადიაციული საფრთხის შესახებ შეშფოთება. უკრაინის საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის წარმომადგენლებმა დაარწმუნეს ყველა, რომ გამოსხივების დონე ყველგან ნორმის პირობებში რჩებოდა, გარდა ჩერნობილის ზონის შიგნით, ხანძრების მახლობლად. ეს განცხადებები დაადასტურეს მრავალმა დამოუკიდებელმა დამკვირვებლებმა, რომლებიც აკვირდებოდნენ სიტუაციას. მათ შორისაა „ჩერნობილის ტურის“ მეგზურმა კატერინა ასლამოვამ, რომელიც 15 აპრილს, ტყის ხანძრის პერიოდში კიევის შემოგარენში ახორციელებდა დაკვირვებას. 

უკრაინელებმა შეაქეს ჩერნობილის ზონაში მომუშავე მეხანძრე-მაშველების ძალისხმევა, მაგრამ ისინი შეშფოთებულნი მაინც იყვნენ მუშახელის და ხანძარსაწინააღმდეგო აღჭურვილობის აშკარა ნაკლებობით. ტყის ხანძრების გაჩენისთანავე, „ჩერნობილის ტურის“ ხელმძღვანელის იაროსლავ ემელიანენკოს ინიციატივით გავრცელდა მოწოდება ხელისუფლების მიმართ, უფრო გადამწყვეტი ზომები მიეღოთ ხანძრის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ჩერნობილის ტურ-ოპერატორების ასოციაციასთან ერთად, მან ასევე მონაწილეობა მიიღო მოხალისეობრივ კამპანიაში, რათა მეხანძრეებისთვის მიეწოდებინათ საჭირო დამცავი ტექნიკა და ძირითადი საჭიროებები. ემელიანენკოს თქმით, 2020 წლის აპრილის თვის ხანძარი ყველაზე მასშტაბური მოვლენა გახდა ჩერნობილის ზონის ისტორიაში. ხანძრების მასშტაბები აშკარად მიუთითებს იმაზე, რომ ხელისუფლებამ განსაკუთრებულ რადიკალურ ზომებს უნდა მიმართოს.

”ამჟამად, ჩერნობილი აგრძელებს მსოფლიო პოპულარულობის გამოყენებას საერთაშორისო საინფორმაციო საშუალებებში, რაც ნიშნავს, იმას, რომ აპრილის ხანძარი ფართოდ იყო გაშუქებული საერთაშორისო მედიაში. თუმცაღა, უნდა ითქვას, რომ უკრაინის ხელმძღვანელობამ გარკვეულწილად დააგვიანა ამ ფაქტზე რეაგირება”.

უკრაინის პრეზიდენტმა ვლადიმირ ზელენსკიმ განცხადება  მხოლოდ ხანძრის გაჩენის მეათე დღეს გააკეთა, მას შემდეგ რაც გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ცეცხლი სწრაფად უახლოვდებოდა ყოფილ ატომურ ელექტროსადგურს. ამავე დროს, უკრაინის პარლამენტმა მხარი დაუჭირა ჯარიმების მნიშვნელოვან ზრდას, ვინც ტყეში ბალახს წვავდა, ან არღვევდა ტყეში ხანძარსაწინააღმდეგო წესებს. იმავდროულად, ხანძრის დაწყებიდან თექვსმეტი დღის შემდეგ, უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრმა არსენ ავაკოვმა გამოაცხადა რეგიონის ტყეებში ხანძრის გაჩენის საწინააღმდეგოდ ოპერაციის დაწყების შესახებ.

ხანძრის გაჩენის ზუსტი მიზეზები ჯერ გაურკვეველია. ზოგიერთმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ ხანძარი გააჩინეს სპეციალურად რათა ახალი ფრონტი შეექმნათ რუსეთის მონაწილეობით უკრაინის წინააღმდეგ მიმდინარე ჰიბრიდულ ომში და ქვეყანაში ვითარების კიდევ უფრო დესტაბილიზაცია მოეხდინათ. სხვები უფრო პროზაულ მიზეზებზე მიუთითებდნენ: ბალახების და სხვა მცენარეულობის დაწვის გავრცელებული პრაქტიკა ხანძრის სავარაუდო მიზეზი შეიძლება გამხდარიყო.

სანამ დისკუსია ხანძრის მიზეზების შესახებ გრძელდება, მათი შედეგები უკვე აშკარაა. იაროსლავ ემელიანენკოს თქმით, ბოლოდროინდელი ხანძრების შედეგები დამღუპველია ბუნებისთვის, ისტორიისთვის და ტურიზმისთვის. სამივე კი ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია. მას შემდეგ, რაც ჩერნობილის ზონა ძირითადად მიტოვებულ იქნა 1986 წლის აპრილში ბირთვული კატასტროფის შემდეგ, 34 წლის განმავლობაში აქ შეიქმნა ველური ფლორისა და ფაუნის მდიდარი ეკოსისტემა. ამჟამად, ეს აყვავებული და უნიკალური ეკოსისტემა სერიოზულ საფრთხეშია.

დენის ვიშნევსკი ჩერნობილის ბიოსფერული ნაკრძალიდან ამბობს, რომ ძვირფასი მცენარეული სახეობები და მრავალი ცხოველის პატარა სახეობები შეიძლება დაიკარგოს სამუდამოდ ბოლოდროინდელი ხანძრის შედეგად, რამაც გამოიწვია ტყის დიდი ზონების განადგურება.

”ხანძრების შემდეგ არსებული სიტუაციის ფონზე ბუნება იძლევა იმის იმედს, რომ ზოგიერთი ცხოველი შესაძლებელია გადარჩა, ხოლო უფრო დიდმა სახეობებმა, მათ შორის ზონის იშვიათმა მოსახლემ - პრჟევალსკის გარეულმა ცხენებმა, ისევე როგორც მგლებმა და დათვებმა, არ არის გამორიცხული გაქცევა მოახერხეს.”

ეკოლოგები ირწმუნებიან, რომ ხანძარი სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს ამ ზონის მომავლისთვის და არა მხოლოდ მიყენებულ ფიზიკური ზიანის, არამედ რადიაციის დონის შესაძლო გაზრდის გამოც.

ჩერნობილის უნიკალური ბუნების გამოუსწორებელი დანაკლისის გარდა, ხანძარმა გაანადგურა აგრეთვე არაერთი ისტორიული ნაგებობა და სოფელი. ”ჯამში ხანძრის შედეგად 12 სოფელი დაიწვა, მათ შორის ცნობილი ტურისტული ნაგებობები”, - დაადასტურა ი. ემელიანენკომ. ”ზოგადად, ჩერნობილის ტურიზმის ინდუსტრიამ დაკარგა თავისი მდებარეობების დაახლოებით მესამედი, რომელთა უმეტესი ნაწილი იუნესკო-ს კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შესვლის პროცესში იყო”.

ჩერნობილის ტურ-ოპერატორთა ასოციაცია ახლა აგროვებს ფულს მეხანძრეებისთვის და სტიქიის ზონის მოსახლეობისა და მეზობელი რაიონების მაცხოვრებლებისთვის, რომლებიც ხანძრის შემდეგ საცხოვრებლის გარეშე დარჩნენ. ჩერნობილის ტურიზმისადმი საერთაშორისო ინტერესი ახლა რეკორდულად მაღალია, რასაც ხელი შეუწყო 2019 წლის HBO სატელევიზიო არხზე გასულმა მინი-სერიალმა. ამ სერიალმა ჩერნობილის თემას მსოფლიო წარმატება მოუტანა. ამიტომ, იმედი გვაქვს, რომ ეს მარშრუტები შეიძლება ადაპტირებული გახდეს და აღდგენილ იქნას. შესაბამისად, ეს ყველაფერი ბოლოდროინდელი დაზიანების მიუხედავად, ალბათ უზრუნველყოფს ადგილობრივი ტურიზმის შემდგომ გაფართოებას.

მიუხედავად ამისა, ცხადია, რომ ჯერჯერობით უკრაინა ცუდად არის აღჭურვილი ფართომასშტაბიანი ტყის ხანძრების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ეს განსაკუთრებით საგანგაშოა იმის გათვალისწინებით, რომ ძალიან მშრალი ამინდის პირობებია მთელი ქვეყნის მასშტაბით მოსალოდნელი. უკრაინის ხელისუფლებამ უნდა გაითვალისწინოს აპრილის ჩერნობილის ხანძრის გაკვეთილები და მოემზადოს მომავლისთვის უკეთესად. მთავრობის წარმომადგენლებმა ასევე უნდა გაითვალისწინონ ევროკავშირის ბოლოდროინდელი წინადადებები საერთაშორისო დახმარების გაწევის თაობაზე, რათა მომავალში თავიდან აიცილონ ხანძრების გაჩენა სიტუაციის გართულება.

 

აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა საიტებზე «Atlantic Council» და «UkraineWorld».

ავტორი: ირინა მატვიიშინა

ჟურნალისტი და ანალიტიკოსი UkraineWorld- ში «Интерньюз-Украина»- ში.

წაკითხულია 152 ჯერ

Related items

  • სომხეთში, უკრაინასა და სამხრეთ კორეაში ბიოლაბორატორიების არსებობას აპროტესტებენ

    კორონავირუსის მსოფლიო პანდემიამ არა მხოლოდ მთელ მსოფლიოში ეკონომიკური საქმიანობის პარალიზება გამოიწვია, არამედ ბევრ ქვეყანაში ასევე დიდი რაოდენობით სოციალურ-პოლიტიკური პრობლემები გამოავლინა. კორონავირუსული ინფექციის გავრცელების ნიადაგზე პოლიტიკური სკანდალები აგორდა ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა სომხეთი, უკრაინა და სამხრეთ კორეა, რაც ამ ქვეყნებში ამერიკული სამხედრო ბიოლაბორატორიების არსებობას უკავშირდებოდა. სომხეთსა და უკრაინაში ახლახან გამართულ საპროტესტო გამოსვლებზე კვლავ მოითხოვეს ქვეყანაში მოქმედი ამერიკული სამხედრო ბიოლაბორატორიების დახურვა. თავიანთ მოთხოვნებში გამომსვლელები გამოხატავდნენ შეშფოთებას იმით, რომ ამ ლაბორატორიებში აშშ გამოცდის ახალ ვირუსებს, რომლებიც სასიკვდილო საფრთხეს შეიცავს როგორც ქვეყნის მოსახლეობისთვის, ისე გარემოსთვის. ამიტომ საპროტესტო აქციის მონაწილეებმა ამერიკული ბიოლაბორატორიების დაუყოვნებლივ დახურვა მოითხოვეს.

    რუსი მკვლევარი ვიქტორია პოპოვა თავის სტატიაში "ამერიკული ბიოლაბორატორიები სომხეთში: მრავალვექტორულობის საოცრებანი" ჯერ კიდევ 2017 წელს წერდა, რომ სომხეთში მოქმედებს მთელი ქსელი - 12 ბიოლაბორატორია, რომლებიც შექმნილი ან მოდერნიზებულია ამერიკის სამხედრო უწყების ფულით, ბიოლოგიური საფრთხის შემცირების პროგრამის ფარგლებში (BTRP), რომელიც, თავის მხრივ, აშშ-ის "ბიოლოგიური ჩართულობის ერთობლივი პროგრამის" (CBEP) ნაწილია. მათგან სამი ერევანში მდებარეობს: დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრში, საკვები პროდუქტების სახელმწიფო სამსახურში და ინფექციურ კლინიკურ საავადმყოფო "ნორკში". იჯევანში, გიუმრიში, მარტუნში, სისიანში, არტაშატში, ვანაძორსა და სხვა ადგილებში შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგურებში რეგიონული ლაბორატორიები მოქმედებს.

    სკანდალი სომხეთში მას შემდეგ აგორდა, რაც ქვეყნის ჯანდაცვის სამინისტროს დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ეროვნული ცენტრის (NCDC) 14 თანამშრომელი კორონავირუსით დაინფიცირდა. ამ ნიადაგზე ახლახან პარტიამ "სომეხი არწივები - ერთიანი სომხეთი" პრემიერ-მინისტრ ნ. ფაშინიანს ორი თვის ვადაში ქვეყანაში არსებული ყველა აშშ-ის საქვეუწყებო ბიოლაბორატორიის ლიკვიდაცია მოსთხოვა.

    უკრაინაში სკანდალი ჩაღდება ქვეყნის ტერიტორიაზე 11 ამერიკული ბიოლაბორატორიის საქმიანობის გამო. რამდენიმე წლის წინ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები იუწყებოდნენ, რომ უკრაინაში ამერიკული ბიოლაბორატრიები შეიქმნა, მაგრამ ამ ინფორმაციამ ყურადღება ვერ მიიპყრო. ამჯერად, კორონავირუსის პანდემიის ფობზე ოპოზიციამ მთავრობას მოსთხოვა ახსნა, რა ხდება გასაიდუმლოებულ ობიექტებზე.

    უმაღლესი რადას ორმა დეპუტატმა "ოპოზიციური პლატფორმა - სიცოცხლისთვის" ლიდერმა ვიქტორ მედვედჩუკმა და რენატ კუზმინმა (წარსულში - უკრაინის გენერალური პროკურორის მოადგილე) საჯაროდ მოსთხოვეს უკრაინის ხელისუფლებას, ამერიკული ბიოლაბორატორიების საქმიანობის შესახებ ინფორმაცია მიეწოდებინა.

    "დამოუკიდებელი სამხედრო მიმოხილვის" მიმომხილველი ვლადიმერ ივანოვი წერს, რომ სსრკ-ის დაშლის შემდეგ აშშ-ის ბიოლაბორატორიები ასევე შეიქმნა დსთ-ს ისეთ სახელმწიფოებში, როგორიცაა აზერბაიჯანი, ყაზახეთი, უზბეკეთი, მოლდოვა და სხვა. მათთან და მათი კვლევის შედეგებთან წვდომის უფლება მხოლოდ ამერიკელ სპეციალისტებს აქვთ. ადგილობრივ მეცნიერებსა და ტექნიკურ პერსონალს ეკრძალება იმ ადგილებში შესვლა, სადაც ყველაზე მნიშვნელოვანი და საიდუმლო კვლევები ტარდება.

    უცხოეთის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებმა ამ დღეებში კორეათაშორისი ურთიერთობების გამწვავების შესახებ გვამცნეს. ამის ერთ-ერთი საბაბია სამხრეთ კორეაში ამერიკული ბიოლაბორატორიების არსებობა. ჩრდილოეთ კორეამ კვლავ მოსთხოვა სამხრეთ კორეას ქვეყანაში განთავსებული ამერიკული სამხედრო ბიოლაბორატორიების დახურვა.

    კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკა უკვე მერამდენე წელია ბრალს სდებს აშშ-ს კორეაში ბიოქიმიური ომის დაწყებისთვის მზადებაში. ჯერ კიდევ 2018 წელს, "РИА Новости"-ს ცნობით, კორეის სახალხო-დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ აშშ-ი კორეის ნახევარკუნძულზე ბიოქიმიური ომის დაწყებისთვის მზადებაში დაადანაშაულა. ფხენიანის ეჭვები უკავშირდებოდა სამხედრო ბიოქიმიური, მათ შორის, მომწამლავი ნივთიერებების შესწავლელი  ლაბორატორიების ქსელის შექმნის ამერიკულ-სამხრეთკორეულ პროგრამას.

    აუცილებელია აღინიშნოს, რომ კორონავირუსის ეპიდემიის გავრცელებასთან ერთად სამხრეთ კორეაში გაძლიერდა მოქალაქეთა პროტესტი ქვეყანაში ამერიკული ბიოქიმიური ლაბორატორიების არსებობის გამო. პროტესტანტებმა სამხრეთ კორეაში ამერიკული ბიოქიმიური ლაბორატორიების დახურვა მოითხოვეს, რადგან ისინი დიდ საფრთხეს წარმოადგენენ როგორც ქვეყნის მოსახლეობისთვის, ისე სამხრეთ კორეის ეკოლოგიური უსაფრთხოებისთვის. სამხრეთ კორეის მოსახლეობას ჯერ კიდევ კარგად ახსოვს, 2015 წელს აშშ-მა როგორ აღიარა, რომ შეცდომით სამხრეთ კორეის კერძო ლაბორატორიებში ციმბირული წყლულის სპორების ცოცხალი ნიმუშები გაგზავნა. მაშინ პენტაგონის ხელმძღვანელმა ეშტონ კარტერმა პირადად მოიბოდიშა ამის გამო კორეის რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრის ხან მინ გუს წინაშე.

    ბადრი ნაჭყებია, პოლიტოლოგი

    ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი

    საზღვარგარეთის რამდენიმე წამყვანი უნივერსიტეტის ექსპერტ-კონსულტანტი

     

    (ინფორმაცია მომზადებულია ინტერნეტმასალებზე დაყრდნობით)

  • კორონავირუსის კრიზისის დროს უკრაინის კულტურა საფრთხის ქვეშ დგას

    ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების წინააღმდეგ ბრძოლას, უკრაინის მთავრობას შეუძლია შესწიროს უკრაინის ერთ-ერთი მთავარი ღირებულება „ევრომაიდანის“ შემდეგ - მისი კულტურა. 2020 წელს ფინანსთა სამინისტრო გეგმავს კულტურისთვის დაფინანსების შემცირებას 7 მილიარდი გრივნით. UkraineWorld- მა შეისწავლა ეს საკითხი და გაიგო თუ რატომ მიიჩნევს ზოგიერთი შემოქმედებითი ინდუსტრიის წარმომადგენელი, რომ ამან შეიძლება კატასტროფა გამოიწვიოს.

    27 მარტს ათასობით უკრაინელი შეუერთდა ონლაინ პროტესტს სახელწოდებით "არა კულტურის განადგურებას!". ეს ინიციატივა იყო სასოწარკვეთილი პასუხი მთავრობის გეგმასთან დაკავშირებით, რომ შეამციროს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯები და გადანაწილდეს ეს თანხები უკრაინაში კორონავირუსების გავრცელების წინააღმდეგ საბრძოლველად.

    მაგრამ ქვეყნის კულტურული სექტორის ექსპერტები აფრთხილებენ ყველას: სასიცოცხლო მნიშვნელობის მქონე სფეროების დაფინანსების შემცირება, კერძოდ, კინო, წიგნები და ტურიზმის განვითარება, დიდ დანაკარგებს გამოიწვევს, როგორც პირად გეგმებში, ისე ეროვნული მასშტაბით. აქ მოცემულია უკრაინული კულტურის წარმომადგენლების რამდენიმე ძირითადი არგუმენტი, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან გადაწყვეტილებას კულტურის ბიუჯეტის დაფინანსების შემცირების შესახებ. 

    იულია სინკევიჩი, ოდესის საერთაშორისო კინოფესტივალის გენერალური პროდიუსერი:

    ჩვენ ვხედავთ, რომ უფრო განვითარებულ ქვეყნებში და, თუნდაც ნაკლებად განვითარებულში, მთავრობები არ ამცირებენ კულტურის სფეროს ბიუჯეტს, არამედ ქმნიან დამხმარე ფონდებს. ისინი კი გაცილებით აღემატება დაგეგმილ ბიუჯეტს, მსოფლიოში არსებული კორონავირუსული ვითარების მიუხედავად.

    დიდმა ბრიტანეთმა შემოიტანა 160 მილიონი ფუნტის სწრაფი დახმარების რეაგირების პაკეტი თავისი კულტურული სექტორისთვის, გერმანიამ გამოყო 50 მილიარდი ევროს დახმარება კრეატიული ინდუსტრიის მხარდასაჭერად, ხოლო იტალიამ - 130 მილიონი ევრო თეატრსა და კინემატოგრაფიაში არსებული ვითარების გასაუმჯობესებლად.

    ნიკოლაი კნიაჟიტსკი, პარლამენტის ჰუმანიტარული და ინფორმაციული პოლიტიკის კომიტეტის წევრი:

    ჩვენი კომიტეტი ერთხმად ეწინააღმდეგებოდა უკრაინული კულტურისთვის ბიუჯეტის შემცირების საკითხს, მიუხედავად პარტიული კუთვნილებისა. საკარანტინო რეჟიმის დროს ადამიანებს უნდა ჰქონდეთ წიგნების წაკითხვისა და ფილმების ყურების შესაძლებლობა, თუმცა სხვა მნიშვნელოვან სექტორებსაც სჭირდებათ მხარდაჭერა. უნდა გვახსოვდეს, რომ ვირუსული ომის გარდა, ჩვენ კიდევ ერთი ომი გვაქვს უკრაინის აღმოსავლეთში.

    ”აშკარაა, რომ თუ ჩვენ საკუთარ კულტურულ პროდუქტებს არ წარვადგენთ, ამ ნიშას რუსული კულტურული პროდუქტი დაიკავებს”.

    ჩვენ გვესმის, რომ უკრაინასა და მის ფარგლებს გარეთ საკარანტინო რეჟიმის გამო, არაერთი კულტურული ღონისძიება აღარ გაიმართება. ეს ხარჯები შეიძლება შემცირდეს და გადაეცეს ჯანდაცვის მუშაკებს ან სხვა სოციალურ მუშაკებს საჭიროებებისთვის. ამასთან, აუცილებელია ეროვნული კინოს სხვაგვარად მხარდაჭერა. მაგალითად, უკრაინის კულტურულმა ფონდმა ან უკრაინის სახელმწიფო ცენტრმა შეიძლება გამოაცხადოს სცენარის კონკურსი, რათა ხალხს მისცეს შესაძლებლობა დაგეგმოს და მოამზადოს მომავალი გადაღებები.

    გასულ წელს, უკრაინის წიგნების ინსტიტუტმა გამოყო 100 მილიონი გრივნა ბიბლიოთეკებისთვის წიგნების შესაძენად. წელს, თანხა 20 მილიონამდე შემცირდა და არავის აინტერესებს გამომცემლობების და წიგნების მაღაზიების შემდგომი ბედი.

    თქვენ ასევე უნდა იფიქროთ რეგიონებზეც. უკრაინამ შეამცირა დაფინანსება ადგილობრივი ბიუჯეტებისთვის და პირველი, რასაც ისინი აკეთებენ, არის კულტურაზე ხარჯვითი ნაწილის შემცირება.

    ანნა მაჩუხი, უკრაინის კინოაკადემიის თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი:

    ჩვენი აკადემიის ამოცანაა უკრაინული კულტურის პოპულარიზაცია, მაგრამ ამჟამად საერთოდ მის გადარჩენაზე ვსაუბრობთ.

    ”კულტურული ცხოვრების ხანმოკლე შეფერხებაც კი საფრთხეს უქმნის ერის გადარჩენის საკითხს. წლის განმავლობაში დაპაუზებამ კი, სულ მცირე, რამოდენიმე წლით შიძლება უკან დაგვხიოს“.

    2006-დან 2010 წლამდე მაქსიმუმ 1-2 ფილმი გვქონდა გადაღებული. 2011 წელს კინოთეატრებში არცერთი უკრაინული ფილმი არ გადიოდა. უკრაინული კინოს ეგრეთ წოდებული რენესანსის დროს, 2009-2019 წლებში გამოვიდა 100-ზე მეტი უკრაინული ფილმი. ახლა ჩვენ აღარ ვლაპარაკობთ ფილმების რაოდენობაზე, არამედ ვსაუბრობთ მის ხარისხზე. ჩვენ ყველას დავანახეთ, რომ უკრაინას თავისი ადგილი აქვს მსოფლიო კინოში.

    10 ათასზე მეტი ადამიანია დასაქმებული ამჟამად კინოინდუსტრიაში, და არის საფრთხე, რომ აღნიშნული სექტორი შეიძლება სახელმწიფო დახმარების და საარსებო წყაროს გარეშე დარჩეს.

    პაველ სუშკო, პარტია "ხალხის მსახურის" საპარლამენტო ფრაქციის თავმჯდომარის მოადგილე:

    როგორც უკრაინის პარლამენტის დეპუტატს და უკრაინაში კინემატოგრაფიისა და რეკლამირების სფეროში შემავალი ქვეკომიტეტის ხელმძღვანელს, მიუღებლად მიმაჩნია კულტურის სფეროს დაფინანსების შემცირება.

    როგორც კი გავიგეთ შესაძლო სეკვესტრის შესახებ, კომიტეტში ყველანი ერთ მუშტად შევიკარით. აქვე ჩვენ წარმოვადგინეთ მონაცემები თუ რა ეკონომიკურ და სოციალურ შედეგებს მოიტანს ამ გადაწყვეტილების აღსრულება:

     

    1. საწარმოთა დაშლა ეკონომიკის კრეატიულ სექტორში;

    2. კრეატიული ეკონომიკის პროდუქციის ექსპორტის შემცირება;

    3. უმუშევრობის ზრდა კინოწარმოების, ტურიზმისა და ბეჭდვის სფეროში;

    4. ადამიანური რესურსის და პოტენციალის დაკარგვა;

    5. უკრაინის მოსახლეობის კულტურის ზოგადი დონის დაქვეითება, ასევე დანაშაულის და „სოციალური“ დაავადებების ზრდა;

    6. უკრაინული საზოგადოების მულტიკულტურული ბუნების გაცნობიერების არარსებობა და პატრიოტიზმის დონის ზოგადი ვარდნა;

    7. სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტების განვითარების პროცესების შენელება და ა.შ.

     

    ირმა ვიტოვსკაია, უკრაინელი მსახიობი:

    ეს 90-იანი წლების კოშმარს მაგონებს. მე ვარ უკრაინის კულტურული ფონდის ერთ-ერთი ექსპერტი, რომლის მრავალი პროექტი ახლა გაურკვევლად არის შეჩერებული. მაგრამ კინემატოგრაფია ტექნიკურად რთული სფეროა, რომელიც ახლახან შევქმენით.

    ჩვენ უნდა ვეძიოთ კომპრომისული შესაძლებლობები. კულტურა ქმნის ეთიკის კოდექსს, რომელიც მნიშვნელოვანია იმ სირთულეების ფონზე, როგორიცაა კორონავირუსული პანდემია. ეს არის როგორც გამოწვევა, ისე „მარკერი“, რომელიც საზოგადოებაში ბევრ რამეს აღნიშნავს.

    ”ჩვენ არ ვიცით როგორი იქნება საგარეო ატმოსფერო, ასე რომ, მორალური კოდექსი, რომელსაც კულტურა გვაძლევს, მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანები სასოწარკვეთილებაში არ ჩაცვივდნენ”.

     მათთვის, ვინც ფილმებზე მუშაობს, დაპაუზების ერთი წელი შეიძლება ათი წელი გახდეს. ეს არის ინფორმაციის უსაფრთხოების, კრეატიულობის და კონკურენტუნარიანობის საკითხი. ჩემთვის, როგორც მსახიობისთვის, ამ სფეროს გაჩერება მეტად კრიტიკულია. ჩვენ შეგვიძლია დავკარგოთ ყველაფერი ის, რაც ამდენი ხნის განმავლობაში შევქმენით.

     

    აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა საიტზე «UkraineWorld».

    ავტორი: ირინა მატვიიშინ

    ჟურნალისტი და ანალიტიკოსი UkraineWorld- ში «Интерньюз-Украина»- ში.

  • როგორ ეხმარება ხალხს უკრაინული ბიზნესი და მოხალისეები COVID 19-თან ბრძოლაში

    გლობალური პანდემია გახდა ერთგვარი გამოცდა უკრაინისთვის, რომელიც ცდილობს თავისი ჯანდაცვის სისტემის რეფორმირებას. ჩვეულებისამებრ, სამოქალაქო საზოგადოებამ, მოხალისეებმა და მეწარმეებმა გადაწყვიტეს ერთიანი ძალისხმევით დახმარება გაუწიონ სხვადასხვა მოწყვლად ჯგუფებს. UkraineWorld-ი აკვირდებოდა ამ პროცესებს და გთავაზობთ ჩვენს დაკვირვებას.

    „ევრომაიდანმა“ და რუსეთის უკრაინის წინააღმდეგ წამოწყებულმა ომმა ყველას დაანახვა, რომ უკრაინელებს შეუძლიათ მტრის წინააღმდეგ ბრძოლა. თუმცა, ამჯერად მტერი უხილავია. სანამ მთავრობა ელოდება ჩინეთიდან ჰუმანიტარულ დახმარებას და საერთაშორისო ფონდებიდან ფინანსურ დახმარების მიღებას, უკრაინელები აკეთებენ იმას, რაც შესაძლებელია. კარანტინის დაწყების დღიდანვე, 17 მარტს, განხორციელდა არაერთი კერძო და საჯარო ინიციატივა ჯანდაცვის მუშაკების, მოხუცებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების მხარდასაჭერად.

    მარტის ბოლოს, უკრაინის მთავარი სანიტარული ექიმის, ვიქტორ ლიაშკოს მონაცემებით, უკრაინულ საავადმყოფოებს, მათ შორის კლინიკებს, რომლებიც გადააკეთეს კორონავირუსული ინფექციით დაავადებულთა მისაღებად, მათ განკარგულებაში ჰქონდათ 4000-ზე ნაკლები ფილტვების მექანიკური სავენტილაციო მოწყობილობა.

    ”საავადმყოფოებში ფილტვების მექანიკური სავენტილაციო მოწყობილობების და  ძირითადი დამცავი ხელსაწყოების სიმცირემ, კერძო მეწარმეები აიძულა დახმარების ხელი გაეწოდებინათ ჯანდაცვის სისტემის გასაუმჯობესებლად”.

    წამყვანი უკრაინული საფოსტო ოპერატორი Nova Posta იყო პირველი, ვინც მუშაობა დაიწყო ამ კუთხით. კომპანიამ პოლტავას რეგიონში საავადმყოფოების აღჭურვილობისთვის 25 მილიონი გრივნა (899,425 აშშ დოლარი) გადარიცხა. ”ჩვენს ქვეყანაში ბიზნესი არასოდეს მუშაობდა იდეალურ პირობებში”, - თქვა ვლადიმერ პოპერეშნიუკმა, კომპანიის ერთ-ერთმა თანამფლობელმა. ”მაგრამ ახლა საქმე გადარჩენასა და სამუშაო ადგილების შენარჩუნებას ეხება.” აღნიშნული აქციის ინიციატორებმა მოუწოდეს სხვა მეწარმეებს შეუერთდნენ მათ ინიციატივას და შესაბამისად ბევრმა მიბაძა კიდეც. კერძოდ, საფეხბურთო კლუბი  „ვორსკლა“ და სამთომომპოვებელი კომპანია Ferrexpo შეთანხმდნენ კონკრეტული ფინანსური დახმარების გაწევის თაობაზე.

    უკრაინული კომპანიების საქველმოქმედო და სოციალური კამპანიები გახდა ერთგვარი გადარჩენის სამსახური უკრაინის მთელ ქალაქებში. ლვოვში, დასავლეთ უკრაინის ტურისტულ მარგალიტში, ერთ-ერთმა უმსხვილესმა IT-კომპანიამ, SoftServe-მა, 10 მილიონი გრივნა დახარჯა მედიკამენტების, საავადმყოფოებისათვის საჭირო სხვა აღჭურვილობის  შესაძენად იმ ქალაქებში, სადაც მდებარეობს მათი ოფისი. ამ აქციას ასევე შეუერთდნენ სხვა კომპანიებიც და მათ შორის კომპანია Intellias-მა, შექმნა სპეციალური ჯგუფი უკრაინაში არსებული პანდემიის დასადგენად და 10,000 ტესტი შეიძინა კორონავირუსის ტესტირების ჩასატარებლად.

    ნაციონალურ დონეზე, კორონავირუსის წინააღმდეგ ბრძოლას ბანკები, ბიზნესმენები და მათ შორის ოლიგარქებიც შეუერთდნენ. „პრივატბანკის“ და „მონობანკის“ დამფუძნებელმა შეაგროვეს ფული და გაგზავნეს საავადმყოფოებისთვის სასუნთქი აპარატების შესაძენად. ბევრმა დაიწყო უფასო კონსულტაციების, ონლაინ კურსების ფასდაკლებით შეთავაზება, რათა ცხოვრება გაამარტივონ მათთვის, ვინც სახლში დარჩენის დროს იძულებულია გააგრძელოს მუშაობა ან დაეხმაროს ვითარების გაუმჯობესებას.

    ოდესაში, მოხალისეთა ჯგუფი, სახელწოდებით Monster Corporation, მეწარმეებთან და ქველმოქმედებთან ერთად, ადგილობრივ საავადმყოფოებს ეხმარება. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, კატერინა ნოჟევნიკოვა ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე რეგულარულად აქვეყნებს ინფორმაციას არსებული სიტუაციის შესახებ. მოხალისეებს უკვე შემოწირული აქვთ ათასობით კომპლექტი დამცავი მოწყობილობები და ჰიგიენის ძირითადი საშუალებები და მათ ასევე დაიწყეს ასაკოვანი ადამიანების დახმარება, რომელთაც დაავადების ყველაზე მაღალი რისკი აქვთ.

    ”ოდესაში, 5,500-ზე მეტ პენსიონერს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ისინი ვერანაირად ვერ დატოვებენ თავიანთ სახლებს. ამის შესახებ საკუთარ ფეისბუქ-გვერდზე დაწერა ოდესის ოლქის ანტიკრიზისული საბჭოს პროექტის კოორდინატორმა იულია კანაზირსკაიამ. ოდესის რეგიონში არსებულმა ანტიკრიზისულმა შტაბმა, ”ოდესა vs. COVID-19 მობილიზება გაუკეთა ადგილობრივ მეწარმეებს და მათ დახმარება გაუწიეს სოციალურად დაუცველ თანამოქალაქეებს ძირითადი პროდუქტითა და სხვა სახის პროდუქციის შეძენით. ასეთივე აქციებს ორგანიზებას უკეთებენ სხვა ორგანიზაციებიც. კერძოდ: „მოხუცები“, „სიცოცხლისმოყვარულები“, წმინდა ეგეფიუსის საზოგადოება და „დაეხმარეთ უსახლკაროებს“.

    გარდა ამისა, მოხალისეების სხვადასხვა ჯგუფებმა დამცავი ნიღბების შეკერვა დაიწყეს, და ამითი ცდილობენ არსებული დეფიციტის აღმოფხვრას. ზოგიერთი ინიციატივა კი, რომელიც შეიქმნა 2014 წელს, რათა დაეხმარებოდნენ ფრონტის ხაზზე მყოფ უკრაინელ ჯარისკაცებს ტანსაცმლითა და აღჭურვილობის მომარაგებით, ახლა თანხების შეგროვება დაიწყეს დამცავი აღჭურვილობისა და სასუნთქი აპარატების შესაძენად, რაც დაეხმარება მოსახლეობას  სასიკვდილო ვირუსთან ეფექტურ ბრძოლაში.

    ”მიუხედავად იმისა, რომ ათობით არასამთავრობო ორგანიზაცია და ახალი ინიციატივა, მაგალითად” სოლიდარობა ”, ყველანაირად მუშაობენ ინფექციური დაავადების გავრცელების წინააღმდეგ, ადგილობრივი ხელისუფლება მთელს უკრაინაში იძულებულია უპასუხოს იმ გამოწვევებს და პრობლემებს, რომლებიც წარმოიშვა კორონავირუსის ეპიდემიასთან დაკავშირებით.”

    მხოლოდ კიევში, 12 ათასზე მეტი მარტოხელა მოხუცია, რომლებიც ზრუნვას საჭიროებენ. კიევის მერმა, ვიტალი კლიჩკომ განაცხადა, რომ ქალაქში ორგანიზებული იყო აქცია - „მარტოხელა პენსიონერების მომარაგება საკვები პროდუქტებით, ჰიგიენური საშუალებებით და მედიკამენტებით“.

    მსგავსი ზომები მიღებული იქნა სხვა სფეროებშიც. მაგალითად, როვენის საოლქო საბჭომ გადაწყვიტა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა და ხანდაზმული ასაკის მოხუცთა მომარაგება, რაც აუცილებელია, რომ მათ მაქსიმალურად შეზღუდონ თავისი კონტაქტები. უკრაინა ასევე ცდილობს საკუთარი სახელმწიფო საწარმოების აქტუალურ ჩართვას კორონავირუსთან ბრძოლის პროცესში. მაგ: საფოსტო კომპანია Ukrposhta და Liki24.com მომამსახურეებმა საკარანტინო პერიოდში დაიწყეს მედიკამენტების უფასოდ მიტანა უკრაინის შორეულ ქალაქებსა და სოფლებში.

    კარანტინის შემოღებით, საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მკაცრად შეიზღუდა და საგანგებო სიტუაციის გამო მალევე შეჩერდა. ამრიგად, ლვოვის საქალაქო საბჭომ შეთანხმებაც კი დადო საავტომობილო მომსახურე კომპანიებთან: Uklon, Bolt და Uber, იმ საავადმყოფოების სამედიცინო მუშაკებისთვის უფასო სერვისის შესახებ, სადაც მკურნალობენ კორონავირუსით დაავადებულ პაციენტებს. მარტის ბოლოს კიევის სერვისი Uber Shuttle გადაიქცა Shuttle Heroes და უზრუნველყოფს უფასო ვიზიტებს ჯანდაცვის სფეროს მუშაკებისთვის. თქვენ შეგიძლიათ გამოიყენოთ ეს სერვისი პრომოკოდის გამოყენებით, რომელიც ნაწილდება ჯანდაცვის განყოფილებისა და სახელმწიფო ონლაინ სერვისის მეშვეობით.

    ”როდესაც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მუშაობა შეიზღუდა, სანამ ხელისუფლების წარმომადგენლები დაიწყებდნენ მუშაობას, თავად უკრაინელმა მძღოლებმა დაიწყეს სამედიცინო მუშაკების უფასოდ გადაყვანა.

    კიევში, ჩერნოვციში, ლვოვში, როვნოსა და სხვა რეგიონებში, მათ დაუყოვნებლივ შექმნეს სპეციალური აპლიკაციები მესენჯერსა და Facebook-ში, რათა დახმარებოდნენ სამედიცინო მუშაკებს სამუშაო ადგილებზე მისასვლელად. ანდრეი დიდუნმა, უჟგოროდელმა ბიზნესმენმა, პირველმა წამოიწყო ეს ინიციატივა, როდესაც საზოგადოებრივი ტრანსპორტი გაჩერდა უჟგოროდში (ზაკარპატიის რეგიონი). დღეისათვის მთელს უკრაინაში მიმდინარეობს აქცია „დაეხმარე ექიმებს“. ეს არის სოლიდარობის მასიური მოძრაობა მთელს უკრაინაში, რომელიც ეხმარება ჯანდაცვის მუშაკებს თავიანთი საქმის კეთებაში.

    ფინანსური სირთულეების მიუხედავად, მცირე საწარმოები არ დადგნენ განზე. ანდრეი დიდუნმა, რომელიც ყიდის მობილური ტელეფონების აქსესუარებს, სხვა მეწარმეებთან ერთად შეძლო თანხის შეგროვება და ინფექციური დაავადებების განყოფილებებისა და საავადმყოფოებისთვის საჭირო დამცავი აღჭურვილობისა და საჭირო ნივთების შეძენა.

    ”ინფექციური დაავადებების საავადმყოფოებში თითქმის არაფერი აქვთ. არც ხელთათმანები, არც პირბადეები და არც საკმარისი აღჭურვილობა, აცხადებს ერთ-ერთი ბიზნესმენი. იგი თვლის, რომ საქმე რთულდება იმის გამო, რომ ინტერნეტში ბევრი სპეკულაციური შეთავაზება იყო. ”ეს კოსტუმი იცავს ქიმიკატებისგან, მაგრამ არა ვირუსებისგან. მიუხედავად ამისა, მათი გამოყენება შესაძლებელია, თუ სხვა ვარიანტი არ არსებობს. მე მყავს მეგობრები რეგიონულ საავადმყოფოებში და ვიცი, რომ იქ სიტუაცია კატასტროფულია. ”- დასძინა დიდუნმა.

    დახმარების სურვილი - ასე იწყება სოლიდარობა. კრისტინა ჟუკმა ლვოვიდან გადაწყვიტა განცხადების განთავსება თავის რაიონში. ”მე დავწერე, რომ შემეძლება სასურსათო მაღაზიაში ან აფთიაქში მისვლა, ძაღლებისა და კატების გასეირნება, მაღალი რისკის ჯგუფების, ორსული ქალების ან მათთვის, ვისაც გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები აწუხებს დახმარება.” თუმცა ბევრმა არ მიმართა დასახმარებლად. ”ჯერჯერობით სიტუაცია არც ისე კრიტიკულია,” ამბობს ქრისტინე, ”ალბათ ცოტა ადამიანი მიიჩნევს ამას სერიოზულად”.

    მიუხედავად ამისა, პიცერიის La Piez– ის მარკეტინგის განყოფილების ხელმძღვანელმა, კრისტინამ წამოიწყო პიცის უფასოდ მიტანის კამპანია ინფექციური დაავადებების განყოფილებებში და სასწრაფო საავადმყოფოებში ლვოვში, ივანო – ფრანკოვსკსა და ვინიცაში. ”როდესაც დავინახე, რომ იტალიაში პიცა უფასოდ გადაეცემათ ექიმებს, ვფიქრობდი, რომ ეს შესანიშნავი იდეა იყო!” - განუცხადა მან UkraineWorld– ს კრისტინამ და აღნიშნა, რომ ამას ისინი დღესაც აკეთებენ.

     

    აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა «UkraineWorld».

    ავტორი: ირინა მატვიიშინა

    ჟურნალისტი და ანალიტიკოსი UkraineWorld- ში «Интерньюз-Украина»- ში.

  • რატომ იმსახურებს ყურადღებას უკრაინის ბრძოლა კორონავირუსთან

    ერთი შეხედვით, არაფერია განსაკუთრებული იმაში, თუ როგორ ებრძვის უკრაინა კორონავირუსს. სინამდვილეში, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ-ჯერობით უცნობია, რა მოხდება შემდეგ, არსებობს რაღაც უკრაინის ეპიდემიასთან ბრძოლაში, რაც იმსახურებს ყურადღებას.

    ერთი შეხედვით, უკრაინის კორონავირუსთან ბრძოლაში განსაკუთრებული არაფერია. ამჟამინდელ ეტაპზე, უკრაინაში ეპიდემიის მასშტაბები უფრო მცირეა, ვიდრე ევროპის ბევრ სხვა ქვეყანაში. იგი არ შედის იმ ქვეყნების სიაში, სადაც ეპიდემიით ინფიცირების მაჩვენებელი ძალიან მაღალია; დაღუპულთა რიცხვმა ახლახანს მიაღწია 100-ს (დღეში 5-დან 10 გარდაცვალებამდე). შეერთებულ შტატებში ეს რიცხვი 20 000-ს უტოლდება, დაახლოებით იგივე ესპანეთში, იტალიასა და საფრანგეთში, ხოლო გერმანიაში ეს მაჩვენებელი 3000-ზე მეტია.

    მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ არ არის ცნობილი, რა მოხდება შემდეგ, უკრაინის კორონავირუსთან ბრძოლაში არსებობს რაღაც, რაც იმსახურებს ყურადღებას. საკვანძო მომენტი: მკაცრი საკარანტინო წესები ქვეყანაში ძალიან სწრაფად შემოიღეს. იგი 11 მარტს გამოცხადდა და ამ დროისთვის მხოლოდ ერთი (!) ინფიცირების შემთხვევა დაფიქსირდა. უკრაინამ დახურა თავისი საზღვრები მარტის შუა რიცხვებში, როდესაც დაფიქსირდა ინფიცირების 10-ზე ნაკლები შემთხვევა, ხოლო ვირუსის შედეგად მხოლოდ ერთი ადამიანი გარდაიცვალა.

    ამგვარი ადრეული რეაქციის ახსნა მარტივია: უკრაინელებს საფრთხეების ეშინიათ. ისინი უდგებიან მათ სერიოზულად, საფრთხეები მათ ექმნებათ ხშირად, მათ კარგად ესმით, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში სწრაფად უნდა იმოქმედონ. უკრაინელები არც ისე კარგად იცნობენ უსაფრთხოების განცდას, ისინი ცხოვრობენ მუდმივი საფრთხეების ატმოსფეროში და ხშირად ურჩევნიათ იმოქმედონ ძალიან ადრე, ვიდრე ძალიან გვიან.

    ევგენი გლებოვიცკის, ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ მოაზროვნეს, უკრაინელი ინტელიგენციის წარმომადგენელს, უყვარს გამეორება, რომ უკრაინელები ალბათ მსოფლიო ჩემპიონები არიან გადარჩენის კუთხით. უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სურვილები საერთო ღირებულებებია უკრაინელებისთვის, და ისინი ენობრივ, პიროვნულ, რელიგიურ და ეკონომიკურ წინააღმდეგობებსაც კი აღემატება.

    მსოფლიო ფასეულობების რეიტინგის მონაცემების თანახმად, უკრაინას  რაციონალური ფასეულობები უფრო ურჩევნია, ვიდრე ტრადიციული; მაგრამ ის ნაკლებად აფასებს თვითგამოხატვის შესაძლებლობებს და ძალზედ მაღალი აქვს გადარჩენის ინსტიქტი. ეს ნიშნავს, რომ უკრაინელები, მართალია, უფრო რაციონალურები არიან, მაგრამ ისინი არჩევანს თვითგადარჩენაზე გააკეთებენ და არა განვითარებაზე.

    ეს გასაგებია, თუ გავიხსენებთ უკრაინის ისტორიის თავისებურებებს. 1932-1933 წლების სტალინური „შიმშილობის“ შედეგად უკრაინამ დაახლოებით 4 მილიონი ადამიანი დაკარგა; დაახლოებით მილიონი ადამიანი გარდაიცვალა შიმშილით 1920-იან და 1946-1947 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ქვეყნის მოსახლეობა შემცირდა მეოთხედით: დაახლოებით 10 მილიონი ადამიანით, რომელთაგან 3 ან 4 მილიონი დაიღუპა, იბრძოდნენ რა წითელი არმიის რიგებში; ჰოლოკოსტის 6 მილიონი მსხვერპლიდან 1 მილიონი უკრაინიდან არის. მილიონობით უკრაინელი დაიღუპა „გულაგში“, 1930-იან წლებში თითქმის მთლიანად განადგურდა უკრაინული ინტელიგენცია და მრავალი ცნობილი დისიდენტი დევნილთა ბანაკებში გადაასახლეს ე.წ. "ხრუშჩოვის დათბობის" პოლიტიკის შემდეგ.

    2014 წელს რუსეთის მიერ ყირიმისა და უკრაინის დონბასის ნაწილების ოკუპაციამ და მას შემდეგ თითქმის ყოველდღიურმა ცნობებმა ფრონტის ხაზზე დაღუპულთა შესახებ, დღეს კიდევ უფრო გაზარდა დაუცველობის განცდა, რაც უკრაინულ საზოგადოებას კიდევ უფრო აფერხებს. გარდა ამისა, ამჟამად არსებობს კორონავირუსული პანდემიის საფრთხე, აგრეთვე იყო ჩერნობილის ზონაში ბოლოდროინდელი ტყის ხანძარი, როდესაც უკრაინული საზოგადოება ცხოვრობდა იმის შიშით, რომ ხანძარი რადიოაქტიური ნარჩენების საცავს მიაღწევდა.

    დაუცველობის ასეთი შეგრძნება არსებობს როგორც შინაგანი, ასევე გარეგანი სახით. საზღვრის გარედან, უკრაინას არ აქვს სათანადო დაცვა, რომელითაც „ნატო“-ს ქვეყნები სარგებლობენ (ყოველ შემთხვევაში, თეორიულად), მაშინ როდესაც ქვეყნის შიგნით, უკრაინელები ხშირად სამართალდამცავ სისტემას განიილავენ, როგორც დამატებით საფრთხეს და არა როგორც დამცავ მექანიზმს.

     

    უკრაინული ანდაზა ამბობს, რომ უმჯობესია საფრთხის გადაფასება, ვიდრე მისი არშეფასება სათანადოდ. სწორედ ეს ლოგიკა უდევს საფუძვლად კარანტინის ასეთ ადრეულეტაპზე შემოღება.

     

    გასაკვირია, მაგრამ კორონავირუსის ინფექციის შემთხვევების მკვეთრი მატების მიზეზი შეიძლება გახდეს რელიგია. კიდევ უფრო გასაკვირია, რომ საფრთხე მოედინება უკრაინაში არსებული რუსეთის ეკლესიის მხრიდან. ადრე, ამ ეკლესიის მთავარეპისკოპოსმა, პაველმა, კიევ-პეჩორის ლავრის მღვდელმა განაცხადა, რომ ”არ არის საჭირო გეშინოდეთ ეპიდემიის”, და რომ მორწმუნეებმა ”უნდა იჩქარონ ეკლესიაში და ჩაეხუტონ ერთმანეთს”. გასაკვირი არ არის, რომ სწორედ ლავრა გახდა კიევის ეპიდემიის ერთ-ერთი ეპიცენტრი. ახლახანს, მიტროპოლიტმა ონუფრიმ, აღნიშნა, რომ მისი ეკლესიები მსახურებას აღავლენენ აღდგომის კვირას, 19 აპრილს, მიუხედავად საკარანტინო ზომებისა და მოწოდებებისა, რომ დარჩენილიყვნენ სახლში. შესაბამისად თუკი ტაძრებში დასწრება არ შეიზღუდება, მრევლი აღდგომის დღესასწაულზე მივა ეკლესიაში და გაჩნდება ინფიცირების დიდი რისკი.

    შედეგად, აღდგომის მომდევნო კვირა აჩვენებს, თუ რამდენად რაციონალურები არიან უკრაინელები და რამდენად ძლიერია მათი გადარჩენის ინსტინქტი, რათა დარჩნენ სახლში.

    ამასთან, თუ უკრაინელები უსაფრთხოების საკითხს უფრო მაღლა დააყენებენ, ამან შეიძლება მომავალში გლობალური საკითხი წარმოშვას. კერძოდ: უნდა დომინირებდეს თუ არა უსაფრთხოების საკითხი, ვიდრე თავისუფლების?

    ნეო-ავტორიტარული ლიდერები, რომლებიც პანდემიას ხედავენ, როგორც დამატებით არგუმენტს დემოკრატიისა და გამჭვირვალეობის წინააღმდეგ, უკვე ადანაშაულებენ მას. აღნიშნულს უფრო მეტად იყენებს რუსული პროპაგანდა დემოკრატიული სამყაროს წინააღმდეგ ბრძოლაში. კორონავირუსის პანდემიამ ახალი გლობალური კამათი წამოიწყო, რომლის დროსაც ლიბერალურ დემოკრატიაზე მიმდინარეობს აგრესიული თავდასხმა.

    ”ამ ვითარებაში მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყნებმა და საზოგადოებამ მკაფიოდ განასხვავონ: მეტი უსაფრთხოება არ ნიშნავს ნაკლებ დემოკრატიას. თავისუფლების შეზღუდვა შესაძლებელია, როდესაც აუცილებელია ჯანმრთელობის და ზოგადი უსაფრთხოების დაცვა, მაგრამ არა როგორც ყველა სხვა პრობლემის გადაჭრის მექანიზმი”.

    ბალანსი უსაფრთხოებასა და თავისუფლებას შორის, როგორც ბოლო წლებში ბევრმა უკრაინელმა მოაზროვნემ  გაუსვა ხაზი, უნდა გახდეს რეალური. საჭიროა ისეთი წონასწორობის დაცვა, როდესაც თავისუფლება გარდაუვალი აუცილებლობაა, ხოლო უსაფრთხოება განიხილება, როგორც ჩვენი სიცოცხლისა და ჩვენი ძირითადი ფასეულობების დაცვის მექანიზმი - თავად თავისუფლების ჩათვლით.

     

    აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა «Ukraine Verstehen» და საიტზე «UkraineWorld».

    ავტორი: ვლადიმირ ერმოლენკო

    მთავარი რედაქტორი UkraineWorld- ში და ანალიტიკოსი «Интерньюз-Украина»- ში.

  • მეოთხე ხელისუფლება, ოლიგარქიული სტილი: ძირითადი ფაქტორები უკრაინული მედიის შესახებ

    არასამთავრობო ორგანიზაცია „ინტერნიუს უკრაინის“ ექსპერტებმა მოამზადეს უკრაინული მედიის სფეროს სრული მიმოხილვა ევროპული ჟურნალისტიკის ცენტრის (EJC) მიერ დაფუძნებული «Media Landscapes» -ის პროექტის ფარგლებში, რომელიც თანამშრომლობდა ნიდერლანდების განათლების, კულტურისა და მეცნიერების სამინისტროსთან ერთად. ჩვენ შევარჩიეთ ათი ძირითადი ფაქტი ამ მიმოხილვიდან.

    1. ტელევიზია არის ყველაზე პოპულარული მედია უკრაინაში. კომპანია „InMind“-ის მიერ  „ინტერნიუს უკრაინისთვის“ ჩატარებული კვლევის თანახმად, უკრაინელების 77% უყურებს ტელევიზორს თვეში ერთხელ მაინც, ხოლო 74% –თვის ტელევიზიები ყოველკვირეული ინფორმაციის წყაროა.

    ონლაინ მედია მეორე ადგილზეა პოპულარობით უკრაინაში. უკრაინელთა 60% თვეში ერთხელ მაინც სტუმრობს ახალ ვებგვერდებს, ხოლო 57% იყენებს ინტერნეტს, როგორც ინფორმაციის ყოველდღიური წყაროს.

    რადიო არის ყველაზე ნაკლებად პოპულარული მედია უკრაინაში. უკრაინელთა მხოლოდ 26%  უსმენს რადიოს თვეში ერთხელ მაინც, ხოლო 25% იყენებს მას, როგორც ყოველდღიურ ინფორმაციის წყაროს.

    ბეჭდურ მედიას ყველაზე მცირე აუდიტორია ჰყავს ყველა დანარჩენ მედიას შორის. უკრაინელთა მხოლოდ 21% კითხულობს ბეჭდურ მედიას თვეში ერთხელ მაინც. ეს 10% -ით ნაკლებია ვიდრე 2016 წელს. და მხოლოდ უკრაინელების 16% -თვის არის ბეჭდური მედია ყოველკვირეული ინფორმაციის წყაროა.

    2. ქვეყნის ნდობის სურათი საკმაოდ ზუსტად ასახავს უკრაინაში არსებულ პოლიტიკურ ვითარებას და უსაფრთხოების პრობლემებს. ბოლო გამოკითხვების თანახმად, უკრაინელთა 66.7% ენდობა მოხალისეობრივ ორგანიზაციებს, 64.4% -ს სწამს ეკლესიის, ხოლო 57.3% -ს სწამს უკრაინის შეიარაღებული ძალების, სხვა სამხედრო შენაერთების და დაჯგუფებების. მედიის ნდობის ფაქტორი 48.3% -ს შეადგენს.

    ტელევიზიას ენდობიან უფრო მეტად, ვიდრე ყველა სხვა მასმედიას. უკრაინელთა 56% ენდობა რეგიონალურ ტელევიზიებს, 61% კი ნაციონალურს.

    ონლაინ მედია თითქმის ისეთივე ნდობით სარგებლობს, რაც ტელევიზია: უკრაინელების 52% ენდობა რეგიონული ახალი ამბების გვერდებს, ხოლო 58% ენდობა ეროვნულ ვებ-გვერდებს.

    უკრაინაში ნდობა რადიოს მიმართ ყველაზე დაბალ დონეზეა: უკრაინელთა 34% ენდობა ეროვნულ რადიოს, და მხოლოდ 39% თვლის, რომ ადგილობრივი რადიოები სიმართლეს ლაპარაკობენ.

    ბეჭდური მედიას უკრაინაში ყველაზე ნაკლებად ენდობიან. უკრაინელთა მხოლოდ 35% ენდობა რეგიონალურ ბეჭდურ მედიას, ხოლო 33% ენდობა ეროვნულ გაზეთებს. 

    3. ყველაზე პოპულარულ უკრაინულ მედიას აქვს მკაფიო კავშირები პოლიტიკოსებთან და პოლიტიკურ პარტიებთან, რადგან ისინი მიეკუთვნებიან ოლიგარქებს, რომლებიც ხშირად პირდაპირ ან ირიბად მონაწილეობენ პოლიტიკაში. ეს კავშირები ყველაზე ძლიერია სატელევიზიო ინდუსტრიაში.

    უკრაინაში ყველა მსხვილი სატელევიზიო არხები სხვადასხვა ოლიგარქების საკუთრებაა: იგორ კოლომოისკი აკონტროლებს 1 + 1 არხს, რინატ ახმეტოვი ფლობს არხს „უკრაინას“, ხოლო CTB, ICTV და ახალი არხი ეკუთვნის ვიქტორ პინჩუკს, უკრაინის ყოფილი პრეზიდენტის ლეონიდ კუჩმას სიძეს. ტელე-არხი „ინტერი“ „ინტერ მედია ჯგუფის“ ნაწილია, რომელსაც დიმიტრი ფირტაში და სერგეი ლევოჩკინი ფლობენ. უკრაინელი პოლიტიკოსი ვიქტორ მედვედჩუკი, რომელიც მჭიდრო კავშირშია რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან (მისი ქალიშვილის ნათლია), სავარაუდოდ აკონტროლებს ტელევიზიებს - 112 და NewsOne, უკრაინაში ყველაზე პოპულარულ საინფორმაციო არხებს.

    4. 2014 წლის შემდეგ, უკრაინის სატელევიზიო სექტორი ძირითადად განვითარდა ინფორმაციულ სფეროში. ახალი სატელევიზიო არხებს, როგორიცაა ტელეარხი „გრომადსკე“, Espreso 112, NewsOne და პირდაპირი აქცენტი აქვთ ექსკლუზიურად ახალი ამბებსა და თოქ-შოუებზე, პოლიტიკაზე, ეკონომიკასა და საზოგადოებაზე. ამასთან, ყველა ეს არხი, „გრომადსკეს“ გარდა, რომელიც არსებობს გრანტებითა და ხალხის მიერ გადახდილი ფინანსებით, კერძოა და აქვს გაუმჭვირვალე საკუთრების სტრუქტურა. იმავდროულად, დამოუკიდებელი მედია, როგორიცაა ტელევიზია „გრომადსკე“, რადიო „გრომადსკე“, სპეციალურ გავლენას ახდენს სხვადასხვა სეგმენტებზე, თუმცა ისინი ჯერ კიდევ ვერ უწევენ კონკურენციას ოლიგარქიურ ტელეარხებს.

    5. უკრაინაში არ არსებობს ისეთი გავლენიანი მაუწყებელი, რომელიც კონკურენციას გაუწევს ოლიგარქიულ მედიას. 2017 წლის 19 იანვარს შეიქმნა საზოგადოებრივი მაუწყებელი «Суспильне мовлення». მისი მიზანი იყო მიეწოდებინა მიუკერძოებელი ინფორმაცია, მოპოვებული დამოუკიდებელი წყაროებიდან  სახელმწიფოს მხრიდან ფინანსური ან ადმინისტრაციული ზეწოლის გარეშე.

    ბოლო 20 წლის განმავლობაში ეს პრობლემა არ მოგვარებულა და პირველი ხელშესახები პროგრესი 2014 წელს განხორციელდა „საზოგადოებრივი ტელევიზიისა და რადიოს მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის მიღების შემდეგ. ამასთან, მისი განხორციელება შეფერხდა ხელისუფლების მხრიდან პოლიტიკური ნების არარსებობის გამო, აგრეთვე მუდმივი დაფინანსების არარსებობის გამოც.

    6. მას შემდეგ, რაც ცარისტულ და საბჭოთა პერიოდში უკრაინული ენის გამოყენება იზღუდებოდა, უკრაინის ხელისუფლება ცდილობს დახმარება გაუწიოს სახელმწიფო ენის პოპულარიზაციას. ასე რომ, დაიწყო კამპანია, რომელიც მიზნად ისახავს უკრაინული ენის როლის გაძლიერებას მედიაში. ამისათვის დაინერგა ენის კვოტები ტელევიზიებისთვის და რადიოსადგურებისთვის.

    ლიცენზირებული სატელევიზიო და რადიო კომპანიებისთვის, ევროპული, ისევე როგორც ამერიკული და კანადური პროდუქციის მაუწყებლობა უნდა იყოს მთლიანად ყოველკვირეულ ეთერში არანაკლებ 70%, 07:00 საათიდან 23:00 საათამდე. მათ შორის, ყოველკვირეული მაუწყებლობის მინიმუმ 50%, უნდა იყოს უკრაინული პროგრამები.

    ხოლო რადიოსადგურებს დაევალათ სიმღერების მინიმუმ 30%-ის უკრაინულ ენაზე გადმოცემა.

    7. Freedom House- ის მოხსენებაში "პრესის თავისუფლება 2019", უკრაინული მედიის სფერო აღწერილი იყო "ნაწილობრივ თავისუფალი".

    ერთ-ერთი პრობლემა ისაა, რომ უკრაინაში ხდება შეტევები მედიასა და ჟურნალისტებზე. 2016 წლის 20 ივლისს ცნობილი ბელორუს-უკრაინული ჟურნალისტი პაველ შერემეტი მოკლეს. სამწუხაროდ, დამნაშავე ჯერ კიდევ არ არის ნაპოვნი.

    ასევე არსებობს მანიპულაციები მედიასთან მიმართებაში. 2018 წლის 29 მაისს მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ არკადი ბაბჩენკო, რუსი ჟურნალისტი, რომელიც უკრაინაში გადავიდა, მოკლეს. მეორე დღეს, აღმოჩნდა, რომ ბაბჩენკო ცოცხალი იყო და მისი „მკვლელობა“ უსაფრთხოების სამსახურების დაგეგმილი იყო, სავარაუდოდ, ეს ასოცირდება რუსული სადაზვერვო სამსახურების უფრო ფართო გეგმასთან, რათა გამოემჟღავნებინათ ჟურნალისტები და უკრაინაში მოქმედი სხვა აქტივისტები.

    8. ინტერნეტი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს უკრაინელების ყოველდღიურ ცხოვრებაში. 2018 წლის „Factum Group Ukraine“- ის კვლევის თანახმად, უკრაინის 21,35 მილიონი მოქალაქე (ქვეყნის მოსახლეობის 65%) ინტერნეტის რეგულარული მომხმარებელია. 21.9 მილიონ ადამიანს (67%) ინტერნეტი აქვს სახლში.

    ამ გამოკვლევის შედეგად მიღებული ტიპიური ინტერნეტმომხმარებლის პორტრეტი ასეთია: ქალი (52%), 25-34 წლის (28%), ცხოვრობს ქალაქში, სადაც ცხოვრობს ასი ათასი ან მეტი ადამიანი (44%). უკრაინული ინტერნეტ მომხმარებლების 27% სოფლად ცხოვრობს, ხოლო 28% - პატარა ქალაქებში. ერთადერთი სოციალური ჯგუფი, რომელიც იშვიათად იყენებს ინტერნეტს, 65 წელზე უფროსი ასაკის ადამიანები არიან, რომლებიც უკრაინული ინტერნეტმომხმარებლების მხოლოდ 4% -ს შეადგენს.

    9. უკრაინაში დღეისათვის გაბატონებულია სოციალური ქსელი „ფეისბუქი“, რომელსაც რეალური კონკურენტები თითქმის არ ჰყავს. ადრე ყველაზე პოპულარული იყო რუსული სოციალური ქსელები «ВКонтакт» და «Одноклассники», მაგრამ სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა 2017 წლის მაისში, როდესაც უკრაინის პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ სანქციები დააწესა გარკვეულ რუსულ ინტერნეტ სერვისებზე, უკრაინის ეროვნული უსაფრთხოების და თავდაცვის საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. 

    კომპანია „InMind“-ის მიერ „ინტერნიუს უკრაინის“ -თვის ჩატარებული კვლევის თანახმად, სოციალურ ქსელებში უკრაინელი მომხმარებლების 57% -ს „ფეისბუქის“ ანგარიშები აქვს (2016 წელს 37%), «ВКонтакт» - ზე 21% (2016 წელს 49%), 15% «Одноклассники»-ში (2016 წელს 40%). Twitter-ს იყენებს  უკრაინელთა მხოლოდ 8% -ი (12% в 2016 году). უკრაინელთა 42% -მდე იყენებს „ფეისბუქს“ სიახლეების მისაღებად, მაშინ როცა მხოლოდ 8% ღებულობს სიახლეებს «ВКонтакт» -დან, 4% «Одноклассники», - დან და 2% Twitter- დან.

    10. იმის გათვალისწინებით, რომ უკრაინის კანონმდებლობა მედიის სფეროში შედარებით ბუნდოვანია, მისი პრაქტიკული განხორციელება შეიძლება შეფასდეს როგორც სპონტანური, მრავალმხრივი, არათანმიმდევრული, გაუწონასწორებელი და გაუმჭვირვალე. არსებული კანონები, ძირითადად, დეკლარაციური ხასიათისაა და, შედეგად, მათი მარეგულირებელი ფუნქცია არასაკმარისია, შესაბამისად, ისინი კონკრეტულ ეფექტურ პოლიტიკაში არ არიან ჩართულნი. სინამდვილეში, ეს დეკლარაციული კანონები ხშირად ფარავს ერთმანეთს, რაც საუკეთესო შემთხვევაში იწვევს არაეფექტურობას, ხოლო უარეს შემთხვევაში კი, სამართლებრივ კონფლიქტებს.

    კანონების უმეტესობა შემუშავდა საბჭოთა პროტოტიპების საფუძველზე და, შესაბამისად, არ ითვალისწინებს ინდუსტრიაში ახალ ტენდენციებს. პრაქტიკულად არ არსებობს კანონმდებლობა ონლაინმედიასთან დაკავშირებით. შედეგად, ეროვნული კანონმდებლობის დიდი ხარვეზი არსებობს, რის გამოც ონლაინმედია არც რეგულირდება და არც არის დაცული.

    უკრაინული მედია-ინდუსტრიის შესწავლისა და მხარდაჭერის მიზნით, „ინტერნიუს უკრაინა“ ეხმარება მედიას შექმნას ძლიერი და აყვავებული საზოგადოება. ჩვენი საქმიანობა შედგება არა მხოლოდ მედიის მონიტორინგისა და ანალიტიკური მასალების მომზადებისგან, არამედ ითვალისწინებს ეროვნულ და საერთაშორისო მედიასთან ურთიერთობას, საკომუნიკაციო და ინფორმაციული სტრატეგიების შემუშავებას და მედია კამპანიებთან თანამშრომლობის ორგანიზებას.

     

    ეს სტატია პირველად გამოქვეყნდა «UkraineWorld»-ში.

    ავტორები“ ვიტალი რიბაკი და მაქსიმ პანჩენკო

    ანალიტიკოსები და ჟურნალისტები «Интерньюз-Украина» -სა და «UkraineWorld» - ში.

ბიზნეს ნიუსი

პოპულარული

« აგვისტო 2020 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური