ისტორიული ძეგლი "მარაღა - 150"

გამოქვეყნებულია ინტერვიუ
ხუთშაბათი, 12 მარტი 2020 11:19

XIX საუკუნის დასაწყისიდან დღემდე ათობით ათასი სომეხი ირანიდან და თურქეთიდან გადავიდა აზერბაიჯანის ყარაბახის მთიანეთში. ისტორიკოს-მეცნიერმა თურქან გასანოვამ თქვა, რომ მას შემდეგ, რაც 1828 წლის 10 თებერვალს რუსეთსა და ირანს შორის გაფორმებული თურქმენჩაიის ხელშეკრულებით, დაიწყო სომეხთა მასობრივი გადაცემა აზერბაიჯანში. თურქმენკის ხელშეკრულების მე -15 მუხლი ითვალისწინებს, რომ ირანში მცხოვრები სომხები შეიძლება შეთანხმდნენ ერთი წლის განმავლობაში, არაზიდან ჩრდილოეთით. 1828-1829 წლებში მხოლოდ 40-50 ათასი სომეხი გამოიყვანა ირანიდან და 90 000 სომეხი თურქეთიდან. სომხების თურქეთიდან ამიერკავკასიაში გადაყვანა მოხდა ედირნის სამშვიდობო შეთანხმების საფუძველზე, რუსეთ-თურქული ომის დასრულების შემდეგ.

ეს მიგრაცია ბევრ წერილობით წყაროშია ნახსენები. ეს არაერთხელ აღიარეს თავად სომხებმა. ამრიგად, ყარაბაღში ჩამოსვლისთანავე სომხებმა ააგეს მარაგა-150 ძეგლი. აზერბაიჯანის ტარტარის რაიონის შიხარხის დასახლებაში მარაგა-150 ძეგლი აშენდა 1978 წელს, ირანელი ინტერესიდან პირველი 200 ოჯახის 150 წლისთავის აღსანიშნავად, რომლებმაც თავად სომხები მიიღეს ყარაბაღში. ჩვეულებრივი მდინარის ქვების ძეგლზე დგას სომხური წარწერა „მარაღა 150“. მეტრი და 3 მეტრის სიმაღლის ძეგლი დაანგრიეს 1991 წელს თავად სომხებმა. ამ ძეგლით აღინიშნა სომეხი მიგრანტების ყარაბაღში ჩასვლის დასაწყისი.

სომხებმა 1978 წელს საზეიმო ცერემონიალი გამართეს "მარაღა-150" ძეგლის გახსნის აღსანიშნავად. 

ტარტარის რაიონის შიხარხის დასახლებაში მარაგა-150 ძეგლი აშენდა 1978 წელს, ირანელი ინტერესიდან პირველი 200 ოჯახის 150 წლისთავის აღსანიშნავად, რომლებმაც თავად სომხები მიიღეს ყარაბაღში. ჩვეულებრივი მდინარის ქვების ძეგლზე დგას სომხური წარწერა „მარაგა 150“. მეტრი და 3 მეტრის სიმაღლის ძეგლი დაანგრიეს 1991 წელს თავად სომხებმა. ამ ძეგლით აღინიშნა სომეხი მიგრანტების ყარაბაღში ჩასვლის დასაწყისი.

სომხებმა 1978 წელს საზეიმო ცერემონიალი გამართეს "Maragha-150" ძეგლის გახსნის აღსანიშნავად. აღმოსავლეთმცოდნე და ისტორიკოსი, აკადემიკოსი ზია ბუნიადოვი თავის სტატიაში "მითები და მითები" აცხადებს, რომ მარაგა-150 ძეგლის გახსნა 1978 წლის ბოლოს და 1979 წლის დასაწყისში მოიცავდა ყარაბახის ყველა მედიას.

ერთ-ერთი მათგანი, ვინც ახსოვს 1978 წელს " მარაღა-150- ის ძეგლის გახსნა, არის ილგარ გასიმოვი, ტარტარის რაიონის მკვიდრი. ამაზე საუბრისას, ი .გასიმოვმა თქვა: ”16 წლის ვიყავი. მამაჩემთან სოფელ უუდლუსკენ მიმავალ გზაზე დავინახეთ, რომ სომეხებმა ძეგლი გახსნეს. ძეგლი მოიცავს ჩვეულებრივი დამსხვრეული ქვის ქვებს, ფერადი მოზაიკას, დაახლოებით 30 კვადრატულ მეტრ ფართობზე, ხოლო "გოგონები შადრევანთან" კომპოზიციას. კომპოზიციას ჰქონდა 1.5 მეტრი სიგანისა და 3 მეტრის სიმაღლის მთავარი ძეგლი, მარჯვენა და მარცხენა მხარეს მარმარილოს სვეტის წყაროებით. ერთ – ერთ მარმარილო სვეტზე არის 1828 ფიგურა, ზემოდან ქვემოდან, ხოლო 1978 წლის თავზე ”. ტარტარის რაიონის მკვიდრმა თქვა, რომ მსგავსი ძეგლები ყარაბაღში სომხების ჩამოსვლისთანავე განლაგებულია ტარტარის რაიონის ხანკენდსა და ჩაილში, სომეხთა ყარაბაღში ჩასვლასთან დაკავშირებით.

2016 წელს, ფურიო დე ანგელისი, გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის ხელმძღვანელი, ტარტარში ვიზიტის დროს, სოფელ შიხარხში, მარაგა-150-ის ძეგლს ეწვია და შეიმუშავა ძეგლის სურათები.

სომხური მარაგა-150 ძეგლის ნაშთები მდებარეობს შიკარხის დასახლებაში, ქალაქ ტარტარიდან რამდენიმე კილომეტრში. ძეგლის ისტორიული და პოლიტიკური მნიშვნელობის გათვალისწინებით, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა სახელმწიფო კომიტეტმა ჩაატარა რემონტი, ლანდშაფტის მოწყობა, ფარიკაობა და განათების სისტემები. ასევე, მარაგა-150 ძეგლის ისტორიული დოკუმენტების, ინფორმაციის და ფოტოების სახელმწიფო კომიტეტი შეგროვდა არქივიდან და შეიქმნა სტრიქონები აზერბაიჯანულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

წყაროები:

https://az.wikipedia.org/wiki/Mara%C4%9Fa-150_abid%C9%99si

http://www.refugees-idps-committee.gov.az/en/news/464.html

https://www.azertag.com/xeber/1106132

https://www.ziyabunyadov.com/blank-c35n

 

ჟურნალისტთა საზოგადოებრივი ასოციაციის თავმჯდომარე დიასპორული საქმიანობის მხარდაჭერას, ფუად ჰუსეინზაძეს

 

წაკითხულია 155 ჯერ

Related items

  • აზერბაიჯანის საელჩოს მხარდაჭერით სოციალური აქცია გაიმართა

    5 მაისს დმანისის მუნიციპალიტეტში მორიგი სოციალური აქცია გაიმართა. აზერბაიჯანის საელჩოს მხარდაჭერით საკვები პროდუქტები 100 უკიდურესად გაჭირვებულ ოჯახს გადაეცა.
    ღონისძიებას საქართველოში აზერბაიჯანის ელჩი დურსუნ ჰასანოვი, ქვემო ქართლში სახელმწიფო რწმუნებული - შოთა რეხვიაშვილი და დმანისის მუნიციპალიტეტის მერი - გიორგი ტატუაშვილი ესწრებოდნენ.
    "აზერბაიჯანის საელჩოს მხარდაჭერით, საშუალება მოგვეცა დმანისის მუნიციპალიტეტში დამატებით 100 უკიდურესად გაჭირვებულ ოჯახს დავეხმაროთ. მე მინდა აზერბაიჯანულ მხარეს და თითოეულ კომპანიას, ვინც სოციალურ კამპანიაშია ჩართული მადლობა გადავუხადო"- განაცხადა დმანისის მუნიციპალიტეტის მერმა - გიორგი ტატუაშვილმა.
    სოციალურ ღონისძიებას დმანისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილეები, ბადრი სუბარი, არიფ სულეიმანოვი და ადმინისტრაციული სამსახურის ხელმძღვანელი -პაატა ყულიაშვილი ესწრებოდნენ.

  • "ადგილი ჰქონდა დესტრუქციულ კამპანიას, რამაც საშიშროების წინაშე დააყენა საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვარზე არსებული ვითარება და ორ ქვეყანას შორის ჩამოყალიბებული სტრატეგიული პარტნიორობა", - სუს-ი

    გასულ წელს დავით გარეჯის ირგვლივ განვითარებულ მოვლენებში მონაწილეობდნენ სხვადასხვა ძალები, მათ შორის, ეროვნული ფასეულობების დაცვის ზურგს ამოფარებული ცალკეული პირები და ჯგუფები, - ამის შესახებ საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის /სუს/ 2019 წლის საქმიანობის ანგარიშშია ნათქვამი.

    ანგარიშის ინფორმაციის მიხედვით, ადგილი ჰქონდა დესტრუქციულ კამპანიას, რამაც საშიშროების წინაშე დააყენა საქართველო-აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარზე არსებული ვითარება და ორ ქვეყანას შორის ჩამოყალიბებული სტრატეგიული პარტნიორობა.

    „რეგიონში არსებული გეოპოლიტიკური გამოწვევების ფონზე, საქართველო სტაბილურად ინარჩუნებს კეთილმეზობლურ ურთიერთობებს თურქეთთან, სომხეთთან და აზერბაიჯანთან. მიუხედავად ამისა, მუდმივად არის მიმდინარე ორმხრივ ურთიერთობებში პირდაპირი თუ ირიბი ჩარევისა და მათი მიზანმიმართული დაზიანების მცდელობები. გასულ წელს დაფიქსირდა ტენდენცია, როდესაც სხვადასხვა პოლიტიკური და სამოქალაქო ჯგუფები ცდილობდნენ, აღნიშნულ ქვეყნებთან ურთიერთობების დესტაბილიზაციის მცდელობებით გადაეფარათ რუსეთიდან მომდინარე საფრთხეები, მათ შორის, ოკუპირებული ტერიტორიების საკითხი. ცალკეული ჯგუფების მხრიდან ადგილი ჰქონდა საქართველოს ზოგიერთ რეგიონში მიმდინარე პროცესების რუსულ ოკუპაციასთან გაიგივების მცდელობას.

    აღნიშნულ კონტექსტში განსახილველია 2019 წელს დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ირგვლივ განვითარებული მოვლენებიც. ადგილი ჰქონდა დესტრუქციულ კამპანიას, რამაც საფრთხის წინაშე დააყენა საქართველო-აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარზე არსებული ვითარება, ასევე, ორ ქვეყანას შორის ჩამოყალიბებული სტრატეგიული პარტნიორობა. აღნიშნულ პროცესებში ჩართული იყვნენ სხვადასხვა ძალები, მათ შორის, ეროვნული ფასეულობების დაცვის საფარს ამოფარებული ცალკეული პირები და პირთა ჯგუფები. საკითხის გასამწვავებლად აქტიურად იყო გამოყენებული ე.წ. საინფორმაციო ომის მეთოდები. მიმდინარეობდა ქართულ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების დამაზიანებელი განწყობების წახალისება, ასევე, პროვოკაციული მოწოდებებით, შექმნილი ვითარების „ოკუპაციის სიბრტყეში“ გადატანის მცდელობა“, - ნათქვამია ანგარიშში.

    ამავე დოკუმენტის თანახმად, პროვოკაციების თავიდან აცილებისა და ვითარების დასტაბილურების მიზნით სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მხრიდან გატარდა შესაბამისი ღონისძიებები.

    „უწყება ჩართულია საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციისა და დემარკაციის სამთავრობო კომისიის მუშაობაში, რომელიც ასევე საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის აღნიშნული საკითხის დარეგულირების ლეგიტიმურ ფორმატს წარმოადგენს. საფრთხეების მინიმიზაციის მიმართულებით, შესაბამისი რეკომენდაციები ეძლევა მოლაპარაკებების პროცესში ჩართულ უწყებებს. ამასთან, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის რეგიონალური დანაყოფები, შესაბამის უწყებებთან კოორდინაციით, მუდმივ რეჟიმში ახორციელებდნენ სასაზღვრო ზონის მიმდებარედ არსებული ოპერატიული ვითარების მონიტორინგსა და შესაბამის ოპერატიულ უზრუნველყოფას“, - ნათქვამია ანგარიშში.

    ამავე დოკუმენტის თანახმად, საქართველოზე გავლენის მოპოვებით დაინტერესებული სახელმწიფოები ასევე ცდილობდნენ ქვეყანაში მცხოვრები სხვადასხვა ეთნიკური და რელიგიური ჯგუფების დაპირისპირებას და საზოგადოებაში არსებული უკმაყოფილების საკუთარი მიზნებისთვის გამოყენებას. მნიშვნელოვან პროცესებზე უარყოფითი გავლენის მოხდენის მიზნით მიმდინარეობდა საზოგადოებრივ აზრზე მანიპულირების მცდელობები.

    როგორც ანგარიშშია აღნიშნული, 2019 წელს გარკვეული ძალების მიერ ადგილი ჰქონდა ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის საკითხის თაობაზე მოსახლეობის პოლარიზაციის მცდელობას. დაფიქსირდა მოსახლეობის მხრიდან სახელმწიფოსთან ძალისმიერი დაპირისპირების ფაქტი. სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ, სხვა შესაბამის უწყებებთან ერთად, მიმდინარეობდა ვითარების მონიტორინგი და ხორციელდებოდა დეესკალაციის ღონისძიებები.

    „გასულ წელს ადგილი ჰქონდა სხვადასხვა დესტრუქციული ძალების მხრიდან რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების გარკვეულ ნაწილზე იდეოლოგიური ზეგავლენის და სეპარატისტული განწყობების სხვადასხვა ფორმით წახალისების მცდელობებს. აღნიშნულის ფარგლებში, სხვადასხვა სოციალური, კულტურული, საქველმოქმედო, საგანმანათლებლო, ინფრასტრუქტურული თუ ბიზნეს პროექტებისა და აქტივობების საფარქვეშ, სამიზნე ჯგუფებში ხორციელდებოდა ანტიქართული განწყობების გაღვივებისა და საქართველოს სახელმწიფოსგან მათი დისტანცირების მცდელობა. ამავე დროს, პერიოდულად ვრცელდებოდა გაყალბებული ფაქტები და მიმდინარეობდა მითების შექმნა, რათა ყოფით ნიადაგზე წამოჭრილი საერთო პრობლემები ეთნიკური ნიშნით წარმოჩენილიყო.

    საანგარიშო პერიოდში კონტროლზე იყო აყვანილი საქართველოს ტერიტორიაზე მსგავსი ტიპის ღონისძიებების ჩატარება. აღკვეთილი იქნა გარკვეული აქტივობები, სადაც იგეგმებოდა საქართველოს მოქალაქეებში დესტრუქციული განწყობების გაღვივება. თავიდან იქნა აცილებული ცალკეული პირების ჩართვა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ დაგეგმილ მსგავს პროექტებში. ხორციელდებოდა შესაბამისი სასაზღვრო კონტროლი და განეიტრალდა ეთნიკური დაპირისპირებების საქართველოს ტერიტორიაზე გადმოტანის მცდელობები“, - ხაზგასმულია საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის 2019 წლის საქმიანობის ანგარიშში.

  • საქართველო მხარს უჭერს აზერბაიჯანის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას

    საქართველო არ სცნობს ე.წ მთიანი ყარაბაღის დამოუკიდებლობას და შესაბამისად, არ სცნობს ე.წ. საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე რაუნდს რომელიც გაიმართა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ამ რეგიონში.

    საქართველო მხარს უჭერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ფარგლებში, ამასთანავე, მხარს უჭერს კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით გადაწყვეტას საერთაშორისოდ აღიარებული სამართლის ნორმებისა და პრინციპების გათვალისწინებით.

    წყარო: https://mfa.gov.ge/News/saqartvelo-mkhars-uchers-azerbaijanis-respublikis.aspx?CatID=5&lang=ka-GE

  • საქართველოს აზერბაიჯანელთა ინტეგრაციის ცენტრმა ბოლნისში 150 ოჯახს სურსათი გადასცა

    საქართველოს აზერბაიჯანელთა ინტეგრაციის ცენტრის მიერ ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მცხოვრებ 150 სოციალურად დაუცველ ოჯახს გადაეცათ დახმარება საკვები პროდუქტების სახით.

    საკვები პროდუქტების სოციალურად დაუცველი ოჯახებისთვის მიწოდების უზრუნველსაყოფად გადაეცა ბოლნისის მერიას.

    საქართველოს აზერბაიჯანელთა ინტეგრაციის ცენტრის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში ნათქვამია, რომ COVİD-19-ს პანდემიად გამოცხადების შემდეგ, მსოფლიოს რიგ ქვეყნებში კორონავირუსის ეპიდემიის სწრაფად გავრცელების გათვალისწინებით, ასევე ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რჩევების გათვალისწინებით, საქართველოში გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა.

    23 მარტიდან ბოლნისისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტებში ამოქმედებული მკაცრი საკარანტინო რეჟიმი მოწყვლადი კატეგორიის გაჭირვებულ ოჯახებზე უფრო უარყოფითად მოქმედებს, დამძიმდა მათი ყოფა-ცხოვრება.

    აქედან გამომდინარე, საქართველოს აზერბაიჯანელთა ინტეგრაციის ცენტრიც ჩაერთო სოციალურად დაუცველი ოჯახების დახმარების კამპანიაში.

    150 ოჯახისთვის დახმარების მიზნით, ბოლნისის მერიას გადაეცა 150 შეკვრა სხვადასხვა სახის მოხმარების პროდუქტი.

  • აზერბაიჯანის საელჩოს მხარდაჭერით საკვები პროდუქტები კიდევ 400-მდე ოჯახს გადაეცათ

    დღეს, თბილისის საკრებულოს დახმარების კამპანიის ფარგლებში, მორიგი აქცია გაიმართა. თბილისის საკრებულოს ინფორმაციით, კამპანიის ფარგლებში სოციალურად დაუცველ, მრავალშვილიან (ოთხი და მეტი შვილი) ოჯახებს საკვებ პროდუქტებსა და პირველადი მოხმარების ნივთებს გადასცემენ.

    საკრებულოს უმრავლესობის წევრები აზერბაიჯანის საელჩოს მხარდაჭერითა და საქართველოში აზერბაიჯანელ ბიზნესმენთა ასოციაციის, ასევე ქართული კომპანიების შპს „ფეიდალ ჯორჯიას“ და ამხანაგობა „32ა“-ს დახმარებით, საკვებ პროდუქტებსა და პირველადი მოხმარების ნივთებს კიდევ 400-მდე ოჯახს გადასცემენ.

    საკრებულოს მიერ გავრცლებული ინფორმაციის თანახმად, ღონისძიებას საქართველოში აზერბაიჯანის ელჩი დურსუნ ჰასანოვი ესწრებოდა.

    თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარემ გიორგი ტყემალაძემ საქართველოში აზერბაიჯანის საელჩოს, საქართველოში მოქმედ აზერბაიჯანელ ბიზნესმენთა ასოციაციასა და ქართულ კომპანიებს დახმარებისა და თანადგომისთვის მადლობა გადაუხადა და აღნიშნა, რომ ამ კამპანიის ფარგლებში, უკვე ასეულობით ოჯახის დახმარება მოხერხდა. გიორგი ტყემალაძემ იმედი გამოთქვა, რომ კერძო სექტორი მომავალშიც აქტიურად გააგრძელებს მუნიციპალიტეტთან თანამშრომლობას.

    „თბილისის საკრებულო აგრძელებს სოციალურად დაუცველი, მრავალშვილიანი ოჯახების დახმარებას. დღეს, აზერბაიჯანის მთავრობის, საქართველოში აზერბაიჯანის საელჩოსა და საქართველოში აზერბაიჯანელ ბიზნესმენთა ასოციაციის დახმარებით, ჩვენ გვაქვს საშუალება დამატებით დაახლოებით 400 ოჯახს დავურიგოთ პროდუქტები. მე მინდა, თითოეულ კომპანიას, რომელიც ამ პროცესში ჩართულია, მადლობა გადავუხადო და ყველას მოვუწოდებ, აღნიშნულ აქციაში ჩაერთონ. ეს კამპანია მომავალშიც გაგრძელდება,“- განაცხადა გიორგი ტყემალაძემ.

    თბილისის საკრებულოს ფრაქცია „ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარის ბექა დავითულიანის განცხადებით, ახალი კორონავირუსით გამოწვეული მდგომარეობის პირობებში, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, მოქალაქეებმა მხარდაჭერა და გვერდში დგომა იგრძნონ. მან კერძო სექტორს თანამშრომლობისთვის მადლობა გადაუხადა.

    „საკრებულოს კამპანიის ფარგლებში, დღეს აზერბაიჯანის საელჩომ, კომპანიებმა „ფეიდალ ჯორჯიამ“ და „32ა-მ“ შემოგვწირეს 400-მდე, სოციალურად დაუცველი, მრავალშვილიანი ოჯახისთვის განკუთვნილი პროდუქცია. ეს ნობათი მაჟორიტარი დეპუტატების დახმარებით, თბილისის ყველა რაიონში განაწილდება და ამით მცირედით მაინც შევეწევით შეჭირვებულ ოჯახებს“ -განაცხადა ბექა დავითულიანმა.

    საკრებულოს უმრავლესობის წევრები თბილისის სხვადასხვა რაიონებში დახმარებას სპეციალურად გადამზადებული მოხალისეების დახმარებით დაარიგებენ. როგორც საკრებულოში აცხადებენ, სოციალურად დაუცველი, მრავალშვილიანი ოჯახების დახმარების კამპანია 29 მარტს დაიწყო და მომავალშიც გაგრძელდება.

ბიზნეს ნიუსი

PSP ქართული წარმოების მხარდასაჭერად

PSP ქართული წარმოების მხარდასაჭერად

PSP-ს ქსელში ახალი ქართული წარმოების სადეზინფექციო...

ლიბერთი ბანკი ჯიპიაი ჰოლდინგთან აგროდაზღვევის პროექტს იწყებს

ლიბერთი ბანკი ჯიპიაი ჰოლდინგთან აგროდაზღვევის პროექტს იწყებს

დღეს, ლიბერთი ბანკმა და ჯიპიაი ჰოლდინგმა ურთიერთთა...

პოპულარული

« მაისი 2020 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური