უკრაინა ჯანდაცვის სფეროს გლობალურ ინოვაციებში

გამოქვეყნებულია მსოფლიო
სამშაბათი, 20 აგვისტო 2019 15:22

ჯანდაცვის სფეროს განსაკუთრებული განსაკუთრებული ბუნება, სადაც სახეზეა სიცოცხლე ან სიკვდილი, შეიძლება გახდეს ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის საფრთხე. თუმცა, საავადმყოფოების ციფრული სამუშაოები მიმდინარეობს მთელს მსოფლიოში, მანქანების სწავლება და ბოტები გამოიყენება პაციენტების დიაგნოსტიკისათვის და ინტერნეტი თანდათანობით აღწევს ჩვენს სხეულში.

UkraineWorld- ის ჟურნალისტი შეხვდა სტივენ ოსტერლეს, ახალი საწარმოს ასოცირებული წევრს კომპანიაში «New Enterprise Associates» და ნატალია სირომახს, ვიცე-პრეზიდენტის მოადგილეს პროექტების დარგში, და ხარკოვის ოფისის ხელმძღვანელს, რათა განეხილათ ჯანდაცვის სფეროს ინოვაციების უახლესი ტენდენციები. უკრაინის როლი ამ პროცესში და უკრაინის ჯანდაცვის სისტემის მოდერნიზაციის შესაძლო გზები.

დღეისათვის, რა არის სამი ძირითადი სარგებელი, რაც ჯანდაცვის სფერომ ტექნოლოგიების დანერგვით მიიღო?

სტივენ: ჯანდაცვის სფერო გახდა ერთ-ერთი ბოლო სფერო, რომელზეც ნამდვილად იმოქმედა ციფრულმა ტრანსფორმაცამ. თავდაპირველად, მან ღრმად შეაღწია მედია გართობის ინდუსტრიაში, საცალო ვაჭრობაში, დაბეგვრაში, სასტუმროს ბიზნესსა და სხვა. ტექნოლოგიური წინსვლა იქ უფრო სწრაფია, რადგან მონაცემები საკმაოდ კარგად იყო ორგანიზებული.

მაგალითად, ავიღოთ საბანკო საქმე. შემიძლია ჩავიდე კიევში, ჩავდო ჩემი საბანკო ბარათი და ბანკომატი მაძლევს ფულს. მან იცის  მთელი ჩემისაბანკო ისტორია. მაგრამ ეს არ იმუშავებს, თუ მე საავადმყოფოში წავალ გულმკერდის ტკივილით. უკრაინელი ექიმები ვერ შეძლებენ ჩემს შესახებ ყოვლისმომცველი ინფორმაციის მოპოვებას ინტერნეტში, რადგან მონაცემები არ არის სტრუქტურირებული. მათი უმეტესობა სამედიცინო ჩანაწერებშია. ისინი დაწერილია ხელით. საავადმყოფოს ჩანაწერები ერთმანეთში არ საუბრობენ. კვლევის შედეგები სურათების სახით არ უკავშირდება სამედიცინო ბარათს. 

ამრიგად, მე ვხედავ ტექნოლოგიის გამოყენების სამ მთავარ პუნქტს ჯანდაცვის სფეროში: წვდომა, მომსახურეობაზე წვდომა და ანგარიშგება.

უმეტესობას არ აქვს წვდომა ჯანდაცვაში.

პლანეტაზე 7 მილიარდი ადამიანია და მხოლოდ 2 მილიარდს აქვს წვდომა ჯანდაცვაზე.

ჩვენ ვერასოდეს შევძლებთ მოვამზადოთ იმდენი ექიმი და ავაშენოთ იმდენი საავადმყოფო, რომ დავაკმაყოფილოთ ყველა ეს ხალხი. ამისათვის ჩვენ უნდა გამოვიყენოთ თანამედროვე ტექნოლოგიები. ამრიგად, ჯანმრთელობის მონიტორინგისთვის საჭიროა საცდელი და იმპლანტანტური სენსორები, რომლებსაც შეუძლიათ დაუკავშირდნენ ტაბლეტებს, სმარტფონებს და მათი დახმარებით შესაძლებელი გახდება პაციენტის ჯანმრთელობის მონიტორინგი.

და ეს უფრო იაფია. ასე ვხსნით ერთ – ერთ ყველაზე დიდ გლობალურ პრობლემას - ძალიან ძვირ ჯანდაცვაში. აშშ – ში იხარჯება 20 %, მშპ – 3.5 ტრილიონი დოლარია. ჩინეთი ჯანმრთელობაზე 6 %-ს ხარჯავს. ეს კი გიგანტური რიცხვია.

მედიცინის უფრო ხელმისაწვდომად გახდენის მიზნით, ჩვენ დაგჭირდებათ იმის მონიტორინგი, თუ რამდენად კარგად ვმეშაობთ. თუ არა, უნდა გამოვასწოროთ, და უკეთესად გავაკეთოთ.

როგორ ხდება გლობალური მასშტაბით ჯანდაცვის სფეროში ტექნოლოგიების დანერგვა? რომელი ქვეყნებია ჯანდაცვის სფეროში ტექნოლოგიური პროგრესის მთავარი ცენტრები?

სტივენ: არსებობს ორი საკითხი, როდესაც შეაფასებთ, სად გამოიყენება ტექნოლოგია. პირველი ეს რეგულირებაა. ჯანმრთელობის დაცვა მკაცრი რეგულირების სფეროა და ამისთვის სათანადო მიზეზები არსებობს. ერთადერთი სფერო, რომელიც რეგულირდება მსგავსი გზით, არის ავიაცია.

თუ გსურთ რაიმე ახალი რამ შემოიტანოთ ჯანდაცვაში, თქვენ იოლად შეძლებთ მის დანერგვას ბაზარზე.

თქვენ უნდა მიიღოთ ოფიციალური ნებართვა. და ამრიგად, აღმოჩნდება, რომ მსოფლიოს გარკვეულ რეგიონებს ნაკლები აქვთ რეგულირების შეზღუდვები. ეს ძირითადად ევროპაა: გერმანია, ინგლისი, იტალია. აქ შეგიძლიათ ნახოთ უახლესი ტექნოლოგიური წინსვლა, რადგან მათი მარეგულირებელი პროცესი გაცილებით სუსტია, ვიდრე აშშ – ში, იაპონიასა თუ ჩინეთში.

მეორე ფაქტორი, რომელიც დაააჩქარებს ტექნოლოგიების დანერგვას არის ის, როდესაც მათ ნამდვილად შეეძლებათ გადახდა. ზოგიერთი ტექნოლოგია იაფია და ის მუშაობს ისეთ ადგილებში, როგორიცაა ინდოეთი. ამასთან, ჩვეულებრივ, უფრო რთული ისეთია, როგორიცაა ხელოვნური გული, გულის ახალი სარქველი, ან ახალი თეძოს პროთეზი, სადაც სახელმწიფო ან იხდის მას (დიდი ბრიტანეთი) ან საკმაოდ კარგი დაზღვევის სისტემაა (აშშ).

ისრაელის მსგავს ადგილებში, მცირე ზომის მოსახლეობის გამო, ტექნოლოგიების დანერგვის ციკლი შესაძლოა სრული არ იყოს. ამისთვის იქ შესაბამისი ბაზარი არ არსებობს. სწორედ ამიტომ, ისრაელის კომპანიები ჩვეულებრივ ავითარებენ საკუთარ ტექნოლოგიებს, მაგრამ მიდიან შეერთებულ შტატებში ან ევროპაში, რათა საბოლოო ჯამში მათ კომერციალიზაცია მოახდინონ, რადგან იქ ბაზარი გაცილებით უფრო დიდია.

რა ვითარებაა ჩინეთში? მათ ნამდვილად აქვთ ბაზარი და შესაძლებლობები. თქვენ ასევე ახსენეთ, რომ ჩინელებმა გაზარდეს ჯანმრთელობის დაცვის ხარჯები. შემოაქვს თუ არა ჩინეთს გლობალური ჯანდაცვის ინოვაციების ცხრილი?

სტივენ: ჩინეთში მართლაც კარგი წარმოების ტექნოლოგიებია. მაგრამ ინოვაციის თვალსაზრისით, მე განსაკუთრებით არაფერი მინახავს ჩინეთში, თუმცა სიტუაცია იცვლება.

ჯანმრთელობის დაცვა, სამედიცინო პროდუქტები, ძირითადად, სტარტაპების საშუალებით იქმნება. მსხვილი კომპანიები ხშირად ნერგავენ სიახლეებს როგორც შიგნიდან, ისე გარედან, კერძოდ, ისინი ყიდულობენ ინოვაციებს. სტარტაპები ჩვეულებრივ იბადებიან იქ, სადაც არის ვენჩურული ფული. ჩინეთის ბაზარზე შესასვლელად, თქვენ უნდა იპოვოთ ადგილობრივი კომპანია. ამრიგად, თქვენ ეძებთ ადგილობრივ კომპანიებს, რომლებიც განვითარებულია და აფინანსებს ამერიკულ კომპანიებს, რადგან ეს ერთადერთი გზაა ამ ბაზარზე შესასვლელად.

მომდევნო 10 წლის განმავლობაში, ჩინეთის ჯანდაცვის ბაზარი გახდება მსოფლიოში ყველაზე დიდი ბაზარი.

მოდით გადავინაცვლოთ უკრაინაში. რა წვლილი აქვს უკრაინას ჯანდაცვის ტექნოლოგიის გლობალურ პროგრესში?

სტივენ: თქვენ უკვე გახდით ჯანდაცვის ინოვაციის დეველოპერები. სინამდვილეში, უკრაინა მრავალი რამით ჰგავს ისრაელს. თქვენ გაქვთ ძალიან მაღალი ხარისხის მეცნიერება და ტექნოლოგია. ნამდვილად არსებობს კარგი ტექნიკური უნივერსიტეტები.

უკრაინას, ჩემი აზრით, აქვს შესაძლებლობა, გამოიყენოს ეს საინჟინრო ნიჭი და შეიმუშაოს საინტერესო რამ სამედიცინო ტექნოლოგიების, სამედიცინო აპარატების სამყაროში, ასევე ავტომობილების ინდუსტრიაში.

თქვენს ქვეყანაში კომუნიკაციის საშუალებები, ინფორმაციული ტექნოლოგია ძალიან განვითარებულია. სწორედ ამიტომ, უკრაინას აქვს კარგი შანსი, რომ გამოიყენოს ეს ნიჭი, საკუთარი პროდუქციის შესაქმნელად.

არსებობს ორი ფაქტორი, რომელსაც შეუძლია ამ პროცესის დამუხრუჭება. პირველი, თქვენ გჭირდებათ სათანადო კაპიტალი. ვიცი, რომ რამდენიმე მდიდარი ადამიანი გყავთ, მაგრამ ისინი სულაც არ არიან ჭკვიანი ინვესტორები. თუმცა, როგორც წესი, სწორედ ბიზნესმენები არიან ის ხალხი, რომლებმაც იციან როგორ უნდა მართონ კომპანიები. არა მგონია, რომ უკრაინაში წარმეობა საკმარისად მომწიფებულია, რომ სრულად დაეხმაროს კომპანიების განვითარებას.

მეორეც, თქვენ ასევე გჭირდებათ მეწარმეობის კულტურა, რომელიც თრგუნული იყო საბჭოთა კავშირში. კიდევ ერთი ქვეყანა, სადაც ვხედავ მსგავს სიტუაციას, არის იაპონია, მაგრამ არსებობს სხვა მიზეზები. თქვენ ვერ ნახავთ დიდ სამედიცინო ინოვაციებს იაპონიაში, რადგან იაპონური კულტურა არ მიესალმება ინდივიდუალიზმს. იაპონელებს არ მოსწონთ ეს, როდესაც ვინმე ცდილობს გამოირჩეოდეს, განსხვავებით შეერთებული შტატებისგან, სადაც ხალხი ინდივიდუალიზმს აფართოებს. იმავდროულად, საბჭოთა უკრაინაში მრავალი ათეული წლის განმავლობაში არ იყო სტიმული მეწარმეობის განვითარებისათვის. სწორედ ამიტომ არ არსებობს ბიზნესის წარმატება.

მეჩვენება, რომ უკრაინელები იწყებენ შესაძლებლობების გააზრებას. თქვენ დაინახეთ პროგრამული უზრუნველყოფის პოტენციალი. მეწარმეობას უამრავი ადგილი აქვს პროგრამული უზრუნველყოფის სფეროში და გასაკვირი არ არის, რომ «GlobalLogic» -ს უკრაინაში ოთხი ათასზე მეტი პროგრამული უზრუნველყოფის ინჟინერი ჰყავს. პროგრამული ინოვაციების სილამაზე ის არის, რომ ისინი არ არიან კაპიტალურად ინტენსიურები. პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანიის შესაქმნელად დიდი თანხა არ არის საჭირო და პროდუქტის შექმნისთვის ძალიან ბევრი დრო არ სჭირდება. და სამედიცინო მოწყობილობის შემუშავების საშუალო სასიცოცხლო ციკლი თორმეტი წელია. და ეს ძალიან ძვირია, რადგან თქვენ უნდა ჩაატაროთ კლინიკური კვლევები იმის დასამტკიცებლად, რომ ის უსაფრთხო და ეფექტურია.

პროგრამულ უზრუნველყოფას არ სჭირდება ბევრი ფული, გჭირდებათ ფანტაზია. აქ კი უკრაინა უკვე გამარჯვებულია. 

ნატალია: პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავება უკრაინაში ძალიან ღია და დინამიური სფეროა. ჩვენს ინჟინრებს აქვთ მრავალი ინოვაციური იდეა, რომელსაც პარტნიორებს ვთავაზობთ. ეს იდეები ეხმარება ჩვენს პარტნიორებს განიხილონ თავიანთი სტრატეგია და პროდუქტის გეგმები.

მოვიყვან რამდენიმე მაგალითს, თუ როგორ შეიძლება უკრაინელმა ინჟინრებმა გავლენა მოახდინონ ინდუსტრიაზე. მაგალითად, არსებობს ტელემედიცინა და საჭიროა პაციენტის მდგომარეობის დისტანციურად შეფასების აუცილებლობა. ჩვენ გვაქვს განაცხადი კანის კიბოს აღიარების მიზნით. თქვენ უბრალოდ გადაიღეთ თქვენისაეჭვო არეალი ფოტოზე. მანქანათმცოდნეობის ალგორითმები გააანალიზებენ ფოტოს და შეაფასებენ პრობლემების ალბათობას. მაგრამ პროცესი აქ არ მთავრდება. თუ თქვენ გაქვთ შესაძლებლობა, დაუკავშირდეთ ექიმს და გაუგზავნოთ ფოტო ამ შეფასებით, მას შეეძლება გადაწყვიტოს, საჭიროა თუ არა საავადმყოფოში მისვლა.

ჩვენ ასევე ვმუშაობთ ვირტუალური რეალობის პროტოტიპებზე, მათ შორის Google Glass- ისთვის. ჯანმრთელობის დაცვა არ არის მხოლოდ პროგრამები ან სისტემები, რომლებიც ექიმებს უჭერენ მხარს, ის ასევე მოიცავს ქარხნებს, რომლებიც აწარმოებენ სამედიცინო ინსტრუმენტებს და მოწყობილობებს. ჩვენი პროტოტიპები ეხმარება წარმოებას სამედიცინო ობიექტებში. ძალიან მკაცრი პროცესი არსებობს: თქვენ უნდა დაადგინოთ თითოეული ნაბიჯი, რათა მოგვიანებით ნახოთ ყველა ეს ნაბიჯი. ტექნოლოგიები, რომლებიც ჩვენ შევიმუშავეთ და მივაწოდეთ ჩვენს მომხმარებლებს, საშუალებას გვაძლევს განახორციელონ ასეთი ვიდეოჩანაწერები Google Glass- ის გამოყენებით. შესაბამისად, ქარხნის მუშაკებს არ სჭირდებათ რაიმე ფორმის შევსება - მთელი წარმოების პროცესი ავტომატურად არის ჩაწერილი.

ჩვენ ნამდვილად შეგვიძლია ვიყოთ ინოვაციურები. ჩვენ უბრალოდ გვჭირდება ღია ბაზრები და ნათელი გონება უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულებისთვის.

უკრაინაში ამჟამად მიმდინარეობს ჯანდაცვის რეფორმა, რომელიც ძირითადად აქცენტს აკეთებს ადმინისტრაციულ ასპექტებზე: როგორ არის ორგანიზებული საავადმყოფოები, როგორ აფინანსებს სახელმწიფო ჯანდაცვას და ა.შ. სახელმწიფო საავადმყოფოების ციფრულ ტექნოლოგიებზე გადასვლა პრაქტიკულად არ ხორციელდება. სახელმწიფო თავისი მშპ-ს 7.1 % -ს ხარჯავს ჯანდაცვაზე, რაც არც ისე ბევრია. ასეთ პირობებში არსებობს ადგილი ტექნოლოგიური განვითარებისათვის? თუ ასეა, როგორ უნდა მოხდეს ეს?

ნატალია: ჯანდაცვის სფეროს რეფორმის მთელი იდეა მდგომარეობს იმაში, რომ შეიტანოთ ცვლილებები, როდესაც ფული უბრალოდ მთავრობიდან მოდის. ამჟამად სამედიცინო დაწესებულებები ცვლიან თავიანთ ორიენტაციას კონკრეტული პაციენტების ზრუნვაზე.

რეფორმის წყალობით, სახელმწიფო დაფინანსება განაწილებულია საავადმყოფოებს შორის მხოლოდ მომსახურებული პაციენტების რაოდენობის საფუძველზე, და არა დღეში განსაზღვრული პაციენტების რაოდენობის მიხედვით. ეს არის დიდი სტიმული საავადმყოფოებისთვის ციფრულ ტექნოლოგიაზე გადასვლისთვის. ახლა მათი მიზანია შეამცირონ თითოეული პაციენტის საფასური, უფრო სწრაფად და უკეთესად მოემსახურონ ისინი, რომ არ შეიქმნას რაიმე გართულება. ამიტომ, თუ პაციენტებს ნაკლები ვიზიტი აქვთ, ისინი ბედნიერები და ჯანმრთელები არიან, ჰოსპიტალი იმარჯვებს. ახლა ეს ეფექტურობის საკითხია.

ჯანმრთელობის დაცვის საშუალებების ეფექტურობის გაზრდის საუკეთესო გზა ციფრულ ტექნოლოგიებზე გადასვლაა.

ძირითადი პუნქტებია: ყველა სამედიცინო ჩანაწერის ხელმისაწვდომობა, პაციენტის შესახებ ყველა ინფორმაციის დაცვა და საავადმყოფოს გარეთ სპეციალისტების კონსულტაციის შესაძლებლობა. საავადმყოფოების პერსონალს გარკვეული დრო დასჭირდებათ იმის გასგებად, თუ როგორ მუშაობს ეს მომგებიანი ეკონომიკა და როგორ უნდა მოერგონ მას, მაგრამ ეს აუცილებლად მოხდება.

გასაკვირია მაგრამ კარგი ის არის, რომ ყველა ეს საავადმყოფო საერთოდ არ არის ციფრული. მათ ჯერ კიდევ აქვთ ყველაფერი ქაღალდზე, არ აქვთ სწრაფი კომპიუტერი და სწრაფი ინტერნეტი. ამავდროულად, ეს ნიშნავს, რომ შესაცვლელი არაფერია. მათ უნდა შექმნან ციფრული სისტემები ნულიდან, რაც უფრო სწრაფი და იაფია.

სტივენ: ეს არის უკრაინისთვის საინტერესო შესაძლებლობა. აქ ბევრი ფული არ არის. მაგრამ უამრავი ადამიანია. თუ გადახედავთ მათ, ვინც მოიხმარს სამედიცინო მომსახურებას, ესენი არიან, ძირითადად, ქრონიკული დაავადებების მქონე პირები: გულის უკმარისობა, დიაბეტი, ფილტვების ქრონიკული დაავადებები, მაღალი წნევა, ასთმა. ეს ყველაფერი ქრონიკული დაავადებებია, რომელთა დაფიქსირებაც შესაძლებელია. ამ დაავადებების მონიტორინგისთვის სენსორები არსებობს, და ისინი შედარებით იაფია. ეს მონაცემები უსადენოდ შეიძლება გადავიდეს კონკრეტულ მონაცემთა ბაზაში, სადაც შეგიძლიათ დაიწყოთ სწავლების სხვადასხვა ფორმის გამოყენება.

ეს კეთდება „ბოტის“ გამოყენებით. ამისათვის არ არის საჭირო ადამიანი. დადასტურებულია, რომ ტექნოლოგია ნამდვილად მუშაობს, თუნდაც ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის. თქვენ უბრალოდ შეგიძლიათ გამოიყენოთ მობილური ტექნოლოგია, იმპლანტის სენსორები, ჭკვიანი ალგორითმები. ამრიგად, პაციენტების დიდი ჯგუფის მონიტორინგი უკეთესად ხორციელდება, ვიდრე ამას ექიმები აკეთებენ.

უკრაინა ხარჯავს დიდ თანხას ჯანდაცვის სფეროში, ინფრასტრუქტურა არც ისე განვითარებულია. მაშინ რატომ უნდა ავაშენოთ იგი? არის ახალი ინფრასტრუქტურა - ციფრული, რატომ არ უნდა დააყენოთ იგი? ასე რომ, მე საკმაოდ ოპტიმისტურად ვარ განწყობილი, რადგან უკრაინაში მსოფლიოში ერთ – ერთი საუკეთესო პროგრამული პოტენციალი გაქვთ და ნამდვილად შეძლებთ ციფრული რევოლუციის განხორციელებას ჯანდაცვის სფეროში. ახლა ამისთვის ძალიან ხელსაყრელი მომენტია.

GlobalLogic-ის ინჟინრები ხარკოვში 15 წლის განმავლობაში ახორციელებენ ჯანმრთელობის დაცვის კვლევის პროექტებს. რამდენი ასეთი გადაწყვეტილება იქნა პრაქტიკულად განხორციელებული უკრაინაში? და რამდენი წარდგენილია საზღვარგარეთ?

ნატალია: ტექნოლოგიები, რომელზეც ჩვენ ვმუშაობთ, გამოიყენება მთელ მსოფლიოში. 20 მილიონზე მეტი პაციენტი იყენებს GlobalLogic- ით შემუშავებულ მოწყობილობებს.

ჩვენ ასევე ვავითარებთ სისტემებს, რომლებიც კლინიკურ კვლევებში გამოიყენება მსოფლიოს 70-ზე მეტ ქვეყანაში და ყველგან ლოკალიზებულია სხვადასხვა ენაზე, შესაბამისად. ჩვენ ვიყენებთ ამ ტექნოლოგიებს უკრაინაშიც. ჩვენ ვხედავთ ბევრ პროდუქტს ჩვენს საავადმყოფოებში, აეროპორტებში, სასწრაფო დახმარების სამსახურებში.

ჩვენ ასევე ვამზადებთ სპეციალურ პროდუქტებსა და სისტემებს მოხუცთა სახლებისათვის. ეს ტერიტორია საკმაოდ განვითარებულია აშშ – სა და კანადაში, მაგრამ არა უკრაინაში. ჩვენს პანსიონებში ასეთი სისტემა არ არსებობს, რადგან ისინი საერთოდ არ იყენებენ ციფრულ ტექნოლოგიებს.

უკრაინაში არსებობს რამდენიმე პრობლემა, რამაც შეიძლება შეანელოს კვლევა და განვითარება ჯანდაცვის სფეროში. ეს არის კორუფცია, ე.წ. „ტვინების“ გადინება ქვეყნიდან, და 2014 წლიდან დაწყებული ომი რუსეთთან. რომელი მათგანი უფრო მნიშვნელოვნად მოქმედებს განვითარების შეფერხებაზე?

ნატალია: არა მგონია, რომ ამ პრობლემებმა მთლიანად გავლენა იქონიოს IT ინდუსტრიაზე და ჩვენს ჯანდაცვის სექტორზე.

IT ინდუსტრია უკრაინაში იზრდება. ზრდა წელიწადში 20% -დან 25% -მდეა.

ეს ტენდენცია გაგრძელდა ბოლო წლების განმავლობაშიც კი. 2018 წელს უკრაინაში GlobalLogic- მა აჩვენა შემოსავლის ზრდა 32% -ით.

ჩვენზე გავლენას ახდენს პროფესიონალი ინჟინრების ბაზარი. ეს არის ის, რაც შეგვიძლია მივიღოთ უნივერსიტეტებიდან. ჩვენ ძალიან მჭიდროდ ვთანამშრომლობთ IT განყოფილებებთან, რომ გავლენა მოახდინონ სასწავლო გეგმებზე. ჩვენ ტრენინგებს ვუტარებთ უნივერსიტეტის მასწავლებლებსა და ლექტორებს. ჩვენ უნივერსიტეტებს ვაწვდით სასწავლო მასალებს. ჩვენ ვთანამშრომლობთ სტუდენტებთან და ინფორმაციას ვაძლევთ ყველა სასწავლო გეგმაზე. ჩვენი გავლენის სფერო მოიცავს არა მხოლოდ თავად IT სპეციალისტებს, არამედ სპეციალობას, რომელიც მხარს უჭერს IT- ს: მაგ: ბიზნეს ანალიტიკა, პროექტის მენეჯერები და სხვა.

ჩვენ ამ ყველაფერს ვაკეთებთ, რადგან გვესმის, რომ ჩვენთვის ეს არის მთავარი რისკი. თუ განათლების ხარისხი, საინჟინრო უნივერსიტეტის საშუალო კურსდამთავრებულის ხარისხი დაეცემა, ჩვენ, როგორც კომპანია, ვერ გავხდებით მომგებიანი და შესაბამისად მივიღებთ ზარალს.

ჩვენ გვესმის, რომ არსებობს უზარმაზარი უფსკრული განათლებასა და ბიზნესს შორის. ნებისმიერ ქვეყანაში, განათლება ჩვეულებრივ ჩამორჩება ბიზნესს რამოდენიმე წლით. თქვენ უნდა ნახოთ რა ხდება მსოფლიოში, ინფორმაციის შეგროვება, თეორიების შექმნა, ლექციების ჩატარება და მხოლოდ ამის შემდეგ სრულ ინფორმაციას იღებენ სტუდენტები.

ჩვენ გვსურს ეს პრობლემა მინიმუმამდე დავიყვანოთ. ამიტომ ჩვენი ინჟინრები მიდიან უნივერსიტეტებში. ისინი ასწავლიან სტუდენტებს. მუშაობენ მათთან კონკრეტულ დავალებებზე. ეს არის ჩვენი მთავარი ინვესტიცია უკრაინაში.

 

ეს სტატია პირველად გამოქვეყნდა «UkraineWorld»-ში.

ავტორი“ ვიტალი რიბაკი

ანალიტიკოსი და ჟურნალისტი «Интерньюз-Украина» -სა და «UkraineWorld» - ში.

წაკითხულია 349 ჯერ

Related items

  • თურქეთმა საქართველოს მნიშვნელოვანი სამედიცინო აღჭურვილობა და მედიკამენტები გადასცა საჩუქრად

    კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის ხელშეწყობის მიზნით თურქეთის რესპუბლიკამ საქართველოს საჩუქრად გადასცა მნიშვნელოვანი სამედიცინო აღჭურვილობა და მედიკამენტები, მათ შორის, სუნთქვის აპარატები, PCR სადიაგნოსტიკო ტესტები და ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები.
     
    თურქეთის რესპუბლიკის დონაცია მიზნად ისახავს საქართველოს მოსახლეობის, განსაკუთრებით კი რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის შედეგად დაზარალებული ადამიანების დახმარებას კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიის დროს. აღნიშნული განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ფონზე, როცა პანდემიის პირობებში ჰუმანიტარული მდგომარეობა კიდევ უფრო გართულდა საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. შესაბამისად, ჰუმანიტარული ტვირთის დიდი ნაწილი მოხმარდება სწორედ იმ ადამიანების საჭიროებებს, ვინც რუსეთსა და საქართველოს შორის არსებული კონფლიქტის შედეგადაა დაზარალებული.
     
    საქართველოსა და თურქეთის რესპუბლიკის მთავრობებს შორის შეთანხმებას ჯანდაცვის სფეროში დონაციის შესახებ ხელი მოაწერეს თურქეთის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილემ ემინე ალფ მეშემ და თურქეთის რესპუბლიკაში საქართველოს ელჩმა გიორგი ჯანჯღავამ.

    წყარო: https://mfa.gov.ge/News/turqetis-respublikam-saqartvelos-mnishvnelovani-sa.aspx?CatID=5

  • უცხოური მედია კორონავირუსის შესახებ: ექსპერტმა მსოფლიოში აშშ-ის ბიოლაბორატორიების შექმნის ნამდვილი მიზნები დაასახელა

    გახურებული COVID-19-ის პანდემიის დროს, რომელმაც მთელ მსოფლიოში ნახევარ მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, სხვადასხვა ქვეყანაში განთავსებული აშშ-ის ასობით ბიოლაბორატორიამ, რომლებიც თითქოს-და უწყინარი კვლევითი ცენტრების სახით ატარებენ ვითომ-და სამეცნიერო ექსპერიმენტებს ბიოლოგიური უსაფრთხოების ინტერესებში, კორონავირუსთან ბრძოლაში თავი ვერაფრით გამოიჩინეს. თანაც ეს იმ ფონზე, რომ თავად შეერთებულ შტატებში COVID-19-ით დაავადებული და მის შედეგად გარდაცვლილი პირების კუთხით შექმნილი სიტუაცია ეროვნული მასშტაბის ტრაგედიად იქცა, აღნიშნავს პოლიტიკური ინფორმაციის ცენტრის დირექტორი ალექსეი მუხინი გამოცემა «Аргументы недели»-ს ფურცლებზე.

    ექსპერტი შეგვახსენებს, რომ სსრკ-ის დაშლის შემდეგ აშშ-ის ბიოლაბორატორიების შექმნა ახლადგამომცხვარი რესპუბლიკების ტერიტორიებზე შესამჩნევი რეგულარულობით დაიწყო. ისინი გაჩნდა უკრაინის, საქართველოს, სომხეთის, აზერბაიჯანის, ყაზახეთის, უზბეკეთისა და მოლდოვას ტერიტორიაზე. თანაც, რუსეთის საზღვრების პერიმეტრზე განლაგებული ლაბორატორიების რაოდენობა ყოველწლიურად მატულობს.

    "შეუიარაღებელი თვალითაც კი ჩანს ამერიკის მთავრობის გაძლიერებული ინტერესი მსგავსი პროექტების დაფინანსების მიმართ. მით უფრო, როცა ისინი საბჭოთა მეცნიერების საიდუმლო კვლევებს ეხება ბიოლოგიური იარაღის შექმნის კუთხით",  დასძენს ექსპერტი.

    თანაც, მისი თქმით, ამ ლაბორატორიებს მხოლოდ რუსეთის საზღვრებთან გეოგრაფიული სიახლოვე როდი აერთიანებს. "მათ ასევე აკავშირებს ის ფაქტი, რომ ამ ყველა ობიექტთან და კვლევის შედეგებთან წვდომა მხოლოდ ამერიკელ სპეციალისტებს აქვთ. ადგილობრივ მეცნიერებსა და ტექნიკურ პერსონალს ბანალურად არ უშვებენ იმ შენობებში, სადაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და საიდუმლო კვლევები ტარდება",  ამბობს ის.

    აპრილის შუა რიცხვებში რამდენიმე უკრაინელმა დეპუტატმა ოფიციალური მიმართვა გაუგზავნა უკრაინის პრეზიდენტ ვლადიმერ ზელენსკის თხოვნით, დაედასტურებინა უკრაინაში სულ მცირე 15 ლაბორატორიის არსებობა, რომლებსაც შეერთებული შტატები აფინანსებს. აშშ-ის საელჩო კიევში ინფორმაციას არ უარყოფდა, თუმცა აცხადებდა, რომ 2005 წლიდან ჩატარებულ ექსპერიმენტებს მშვიდობიანი ხასიათი ჰქონდა. თუმცა, ექსპერტის სიტყვებით, უკრაინაში საშიში დაავადებების აფეთქებები საპირისპიროზე მეტყველებს. მაგალითად, 2011 წელს ქოლერამ იფეთქა, 33 ადამიანი დაიღუპა; 2014 წელს ქოლერათი 800 ადამიანი დასნებოვნდა; 2016 წელს 20 სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა გრიპის მსგავსი ვირუსით, სამოქალაქო საზოგადოებაში კი 364 ლეტალური შემთხვევა დაფიქსირდა; 2019 წლის 11 თვეში წითელათი დაავადდა  5371 უკრაინელი, მათგან 2347 - ბავშვი. შედარებისთვის: 2017 წელს დაფიქსირდა მხოლოდ 87 შემთხვევა, 2016 წელს - 3.

    დამატებითი შეთანხმების შესაბამისად, აშშ ახდენს ყოფილი საბჭოთა, ამჟამად კი უკრაინული ლაბორატორიების მოდერნიზებას, რომლებშიც უამრავი ისეთი საშიში ვირუსია, როგორიცაა ციმბირის წყლული ან შავი ჭირი. თუმცა, ამავე დოკუმენტის თანახმად, მხარეებს ხელი უნდა შეეშალათ ტექნოლოგიების, პათოგენებისა და ცოდნის გავრცელებისთვის და არა აქტიურად ემუშავათ მათ შექმნაზე. "უკეთესი არ იქნებოდა, სულაც გაენადგურებინათ ლაბორატორიები ან საშიში კვლევები თავიანთ ქვეყანაში ჩაეტარებინათ? მაგრამ ვაშინგტონისთვის გაცილებით უფრო მარტივი და უსაფრთხო აღმოჩნდა ექსპერიმენტების ჩატარება ოკეანის გაღმა, უცხო ტერიტორიაზე, სადაც, მეცნიერთა შეცდომის შემთხვევაში, "შტამპირებული ვირუსი" სულ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეებს გაანადგურებდა", ამბობს ალექსეი მუხინი.

    უკრაინელი დეპუტატების ინფორმაციით, მსოფლიოში არსებობს დაახლოებით 400 ბიოლოგიური ლაბორატორია, რომლებიც ამერიკელი გადასახადების გადამხდელების თანხებით ფინანსდება. მათგან 15 უკრაინაშია: სამი კიევსა და ლვოვში, თითო - ოდესაში, ხერსონში, ტერნოპოლში, უჟგოროდში, ვინიცში, ხარკოვსა და ლუგანსკში, ორი კი დნეპროპეტროვსკში.

    სსრკ-ის დანარჩენ ყოფილ რესპუბლიკებში არსებულ სიტუაციაზე საუბრისას ექსპერტი შეგვახსენებს, რომ 2008 წელს მოლდოვაში გაიხსნა ამერიკული ცენტრალური პრეფერენს-ლაბორატორია პროექტის "აივ/შიდსისა და В, С ჰეპატიტების პროფილაქტიკა" ფარგლებში, ოღონდ მცირედი შესწორებით: მოლდოვას მთავრობას და უშიშროების სამსახურებს არ აქვთ წვდომა ლაბორატორიაზე და ვერ აკონტროლებენ კვლევების მიმდინარეობას.

    სამხედრო-ბიოლოგიური სიმძლავრეების გაძლიერება აღინიშნებოდა შუა და ცენტრალურ აზიაშიც. 2007 წელს უზბეკეთში გაჩნდა პირველი ეროვნული რეფერენს-ლაბორატორია, რომელიც ტაშკენტში მდებარეობს. 2013 წელს ამოქმედდა კიდევ ორი - ანდიჯანსა და ფერგანაში, 2016 წელს - ურგენჩში (ხორეზმის რეგიონული დიაგნოსტიკური ლაბორატორია). მათი მშენებლობა DTRA-მ დააფინანსა. გარდა ამისა, აშშ-მ დააფინანსა დიაგნოსტიკური ლაბორატორიების მოდერნიზაცია, რომლებიც მიკრობიოლოგიის რესპუბლიკური ინსტიტუტის, ცენტრალური სამხედრო ჰოსპიტლის, ვირუსოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტისა და ჯანდაცვის სამინისტროს საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში ინფექციების პროფილაქტიკის ცენტრის ბაზებზე მოქმედებდა. დღეისათვის უზბეკეთის ტერიტორიაზე 10 ასეთი ობიექტია.

    2008 წელს სომხეთი შეუერთდა DTRA-ს  ბიოლოგიური საფრთხის შემცირების პროგრამას (BTRP), უკვე 2018 წლისთვის კი ამერიკელმა მენარდეებმა იქ შექმნეს 12 ბიოლაბორატორიისგან შემდგარი მთელი ქსელი, რაზეც 50 მილიონი დოლარი დაიხარჯა. მათგან სამი მდებარეობს ერევანში - დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრში, საკვები პროდუქტების უსაფრთხოების სახელმწიფო სამსახურსა და ინფექციურ კლინიკურ საავადმყოფო "ნორკში". რეგიონული ლაბორატორიები მოქმედებს იჯევანში, გიუმრიში, მარტუნისა და ვანაძორში. როგორც ვირუსოლოგები აღნიშნავენ, ამ ლაბორატორიების საქმიანობის შედეგად ქვეყანაში ეპიდსიტუაცია მკვეთრად გაუარესდა.

    2005 წელს აზერბაიჯანმა ხელი მოაწერა შეთანხმებას აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროსთან "ბიოლოგიური იარაღის განვითარებასთან დაკავშირებული ტექნოლოგიებისა და პათოგენების სფეროში თანამშრომლობისა და ამავე სფეროში ინფორმაციის გაუვრცელებლობის შესახებ". 2013 წელს ბაქოში ამოქმედდა დაახლოებით 170 მილიონ დოლარად ღირებული ცენტრალური პრეფერენს-ლაბორატორია, რომელიც ადამიანური და ცხოველური წარმომავლობის ნიმუშებში პათოგენური მიკროორგანიზების კვლევაზეა სპეციალიზებული. გარდა ამისა, ამერიკელებთან პარტნიორობის ფარგლებში აზერბაიჯანის სხვადასხვა რაიონში აშენდა და მოდერნიზდა დაახლოებით 10 ბიოლოგიური მონიტორინგის სადგური.

    2016 წელს ალმა-ათაში, ყაზახეთის მ. აიკიმბაევის სახელობის საკარანტინე და ზოონოზური ინფექციების სამეცნიერო ცენტრის ბაზაზე გაიხსნა ცენტრალური რეფერენს-ლაბორატორია. ექსპერტი შეგვახსენებს, რომ მისი მშენებლობა ამერიკელებმა ჯერ კიდევ 2010 წელს დაიწყეს და ამ მიზნისთვის 80 მილიონი დოლარი გამოყვეს. მაშინ ვაშინგტონმა განაცხადა, რომ შეშფოთებულია მსოფლიოში არსებული ეპიდემიოლოგიური სიტუაციით და სურს, ყაზახეთს დაეხმაროს ინფექციურ დაავადებებთან ბრძოლაში, სხვა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკების მაგალითის შესაბამისად, სადაც ასეთი ლაბორატორიები უკვე მოქმედებდა. მშეენებლობისთვის კი განსაკუთრებული ადგილი  შეარჩიეს - სეისმური აქტიურობის ზონა.

    გარდა ამისა, როგორც ალექსეი მუხინი აღნიშნავს, გეოგრაფიულად ქვეყანა მუდმივი ქარების ტერიტორიაზე მდებარეობს, ასე რომ, ატმოსფეროში მოხვედრილ ინფექციას დიდ მანძილზე შეუძლია გავრცელება.

    საშიში ინფექციების გაჟონვა საფრთხის ქვეშ აყენებს ყაზახეთის მილიონობით მცხოვრებს, ასევე რუსეთის მოქალაქეებს, რომლებიც ყაზახეთის საზღვართან ახლოს ცხოვრობენ.

    პენტაგონი ირწმუნება, რომ ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების ტერიტორიაზე აშშ-ის რეფერენს-ლაბორატორიების ქსელის შექმნის მიზანია, არ დაუშვას ამ ქვეყნების გარემოში მიკროორგანიზმების შტამების გაჟონვა, ასევე მინიმუმამდე დაიყვანოს ამერიკაზე ბიოლოგიური შეტევის შანსები. "გაურკვეველი კია, მაგალითად, როგორ უნდა მოაწყოს ყაზახეთმა ან მოლდოვამ აშშ-ზე ბიოლოგიური შეტევა. უცნაურია ისიც, რატომ აშენდა ეს კვლევითი ცენტრები მჭიდროდ დასახლებულ დიდ ქალაქებში, სადაც ვირუსის გაჟონვა განსაკუთრებით საშიშია", ამბობს ექსპერტი.

    მისი თქმით, ახლა, კორონავირუსის პანდემიის პირობებში, იმ ქვეყნების პოლიტიკოსებსა და ექსპერტებს, რომელთა ტერიტორიებზეც აშშ-ის ბიოლაბორატორიები შეიქმნა, უჩნდებათ კითხვები: "რატომ არ ჩანს ამ ლაბორატორიების ქსელის მუშაობის არანაირი შედეგი COVID-19-თან ბრძოლის კუთხით? ბიოლოგიური დაცვის ინტერესებში მოქმედი სამედიცინო დაწესებულებების ასეთმა მასშტაბურმა ქსელმა როგორ  არაფერი იღონა თავისი მოქალაქეების დასაცავად?" ალექსეი მუხინის აზრით, ამ კითხვებზე პასუხები ზედაპირზევე  დევს.

    "აშშ-ის მთავარი მიზანი ასეთია: გარშემოარტყას რუსეთს არა მხოლოდ ჯარები, არამედ ბიობაზებიც, რაც, შესაძლო სამხედრო საფრთხის შემთხვევაში, მისცემს სწრაფი დარტყმის შესაძლებლობას ყველაზე მეტად არაპროგნოზირებადი და მომაკვდინებელი ბიოლოგიური იარაღით. როგორც ვიცით, ახალ ვირუსს სწრაფად, ძალიან სწრაფად გავრცელების უნარი აქვს, მისი შედეგები ადამიანისთვის კი გამოცდილ ექიმებსაც კი აშინებს, - ამბობს მუხინი. - თანაც, გამორიცხული არაა, რომ ამერიკელები ქმნიან არა უბრალოდ ბიოლოგიურ, არამედ ეთნიკურ იარაღს, რომელიც გამიზნულია მხოლოდ რუსებისა და მთელი სლავური ეთნოსის მოსასპობად. და თუ აშშ არის ბიოლაბორატორიების მუშაობის შედეგების ეგრეთ წოდებული უფლებების მფლობელი, COVID-19-ით გამოწვეული დღევანდელი საფრთხის პირობებში იქნებ ღირს, საკუთარი ერის უსაფრთხოებაზე დაფიქრდნენ და არა სხვა ხალხების განადგურების მეთოდების გამოგონება გააგრძელონ?"

     

    გადმობეჭდილია ვებგვერდიდან : https://lenta.ru/news/2020/05/20/biolab/

  • აშშ-მა უკრაინაში საიდუმლო ბიოლოგიური ლაბორატორიების არსებობა აღიარა

    უცხოეთის მასმედია კორონავირუსის შესახებ, აშშ-მა უკრაინაში საიდუმლო ბიოლოგიური ლაბორატორიების არსებობა აღიარა  

    მაქსიმ მაკარიჩევი

    აშშ-ის საელჩომ უკრაინაში ოფიციალურად პირველად აღიარა ამ ქვეყანაში ამერიკული ბიოლოგიური ლაბორატორიების არსებობა, რომლებიც ვირუსებზე ატარებენ ცდებს. ასეთი იყო დიპლომატების რეაქცია უმაღლესი რადას "ოპოზიციური პლატფორმა - სიცოცხლისათვის" დეპუტატების რენატ კუზმინისა და ვიქტორ მედვედჩუკის განცხადებაზე, რომელიც მათ 14 აპრილს გააკეთეს. პარლამენტარებმა ვლადიმერ ზელენსკის გაუგზავნეს მოთხოვნა, დაედასტურებინა უკრაინაში არანაკლებ 15 ამერიკული ბიოლოგიური ლაბორატორიის განთავსების ფაქტი, რომელთა საქმიანობასაც კურირებს აშშ-ის თავდაცვის სამინისტრო, აღნიშნავს გამოცემა "ქვეყანა".

    სამგვერდიან მიმართვაში შედიოდა თხოვნა დაესაბუთებინა ამგვარი ლაბორატორიების არსებობის მიზანშეწონილობა, რომელთა საზოგადოებისგან სრული იზოლაციის რეჟიმში მუშაობასაც პენტაგონი აკონტროლებს.

    მიმართვაში ავტორები ამტკიცებენ, რომ ამერიკული ლაბორატორიების მუშაობის პერიოდში უკრაინაში დროდადრო ფიქსირდებოდა უცნობი და სხვადასხვაგვარი დაავადებების აფეთქებები, რომლებიც ლეტალურ შედეგებს იწვევდა. უმაღლესი რადას დეპუტატების მტკიცებით, ლაბორატორიებიდან იმ დროს პერიოდულად ამა თუ იმ მიზეზის გამო ვირუსების შტამების გაჟონვა ხდებოდა.

    რა კონკრეტულ ლეტალურ შედეგებზეა საუბარი? დოკუმენტში მითითებულია, რომ ჯერ კიდევ 11 წლის წინათ ტერნოპოლში გაჩნდა უცნობი წარმომავლობის ვირუსი, რომელიც ჰემორაგიულ პნევმონიას იწვევდა: გარდაიცვალა 450 უკრაინელი. 2011 წელს უკრაინაში ქოლერამ იფეთქა - გარდაიცვალა 33 ადამიანი. 2014  წელს ქოლერით უკვე 800 უკრაინელი დასნებოვნდა. 2016 წლის იანვარში ხარკოვში 20 სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა გრიპის მსგავსი ვირუსით, 200 ადამიანი კი საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ორი თვის შემდეგ  ქვეყანაში 364 ლეტალური შემთხვევა დაფიქსირდა. დეპუტატების ინფორმაციით, ყველა გარდაცვალების შემთხვევის მიზეზი გახდა ღორის გრიპი იმავე გრიპის შტამით, რომელმაც 2009 წელს მსოფლიო პანდემია გამოიწვია.

    მიმართვაში ნათქვამია, რომ ლაბორატორიამ მუშაობა დაიწყო 2005 წლის აგვისტოში, იუშჩენკოს პრეზიდენტობის პერიოდში, შეწყვიტა იანუკოვიჩის დროს და განაახლა პოროშენკოს პრეზიდენტობისას. უკრაინის ტერიტორიაზე ასეთი ლაბორატორიების საქმიანობის აქტივიზაციის აუცილებლობის იდეას აქტიურად ლობირებდა უკრაინის ჯანდაცვის მინისტრი 2016-2019 წლებში ულიანა სუპრუნი. ამასთან დეპუტატები ასახელებენ სრულიად ასტრონომიულ თანხას - 2,1 მილიარდ დოლარს, რომელიც ვაშინგტონმა მთელ მსოფლოში "ბიოლოგიური ექსპერიმენტებისთვის" გამოყო. ეს თანხა დაჯდა ამერიკული "საფრთხეების შემცირების სააგენტოს" ანგარიშებზე, რომელიც, თავის მხრივ, გამოყოფს სახსრებს უკრაინაში მოცემული პროექტისთვის.

    ამ საქმიანობას ასევე შეუერთდა "სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი უკრაინაში" - ჯერ კიდევ 1993 წელს შექმნილი საერთაშორისო სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება. ცენტრს ამერიკის ხელისუფლება აფინანსებს, მის თანამშრომლებს კი დიპლომატიური იმუნიტეტი აქვთ, რაც საერთაშორისო სამართლის პრაქტიკაში გამონაკლისად მიიჩნევა. "აღნიშნული ორგანიზაცია მასობრივი განადგურების იარაღის შექმნის პროექტებს აფინანსებს", - წერენ უმაღლესი რადას დეპუტატები. მასში, უკრაინისა და აშშ-ის გარდა შედის ევროკავშირი, აზერბაიჯანი, საქართველო, მოლდოვა და უზბეკეთი.

    ზელენსკის ადმინისტრაციაში იგნორირება გაუწიეს ამ მოთხოვნას, ამერიკელებმა კი ამჯობინეს დაესწროთ: შეეცადნენ დაერწმუნებინათ უკრაინული საზოგადოება, რომ ლაბორატორიის მუშაობა მხოლოდ და მხოლოდ სამეცნიერო მიზნებით ხორციელდება და მშვიდობიან ხასიათს ატარებს. ამასთან, საელჩოში არ დავიწყებიათ კიდევ ერთხელ დაეწყოთ "მოსკოვის ხელის" ძებნა და განაცხადეს, რომ მიმართვაში მოყვანილი ცნობები "რუსული დეზინფორმაციაა".

    "ჩვენი ერთობლივი ძალისხმევა გვეხმარება იმის უზრუნველყოფაში, რომ საშიში გამომწვევები არ მოხვდება უცხო ხელში. გვეამაყება, რომ ვთანამშრომლობთ ჯანდაცვის სამინისტროსთან, უკრაინის საკვები პროდუქტების უსაფრთხოებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის სახელმწიფო სამსახურთან, აგრარული მეცნიერებების ეროვნულ აკადემიასთან და თავდაცვის სამინისტროსთან", - განაცხადეს ამერიკელმა დიპლომატებმა. სიტყვაც კი არ დაუძრავთ იმაზე, რომ პროექტი პენტაგონის სრული პატრონატის ქვეშაა. როგორც "ქვეყანა" აღნიშნავს, შეერთებულ შტატებს მთელ მსოფლიოში 400-ზე მეტი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია აქვს. მათგან 15 უკრაინაშია. სამ-სამი განთავსებულია ლვოვში და კიევის მახლობლად, დანარჩენები კი - ოდესაში, ვინიცაში, უჟგოროდში, ხერსონში, ტერნოპოლში, ასევე კიევის კონტროლირებად ტერიტორიებზე უშუალოდ ყირიმისა და ლუგანსკის ახლოს. ზოგიერთმა მათგანმა ცდებისთვის 1-დან 2 მილიონ დოლარამდე მიიღო. გამოცემის ჟურნალისტებმა მოახერხეს და მოიპოვეს წვდომა სახელმწიფო დეპარტამენტის ვებგვერდის არქივთან და გამოარკვიეს უკრაინასა და აშშ-ს შორის შემდგარი შეთანხმების დეტალები, რომელიც 2005 წლის 29 აგვისტოს გაფორმდა. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს აშშ-ის თავდაცვის სამინისტრომ და უკრაინის ჯანდაცვის სამინისტრომ. შეთანხმების თანახმად, კიევმა იკისრა ვალდებულება, პენტაგონში გადაეგზავნა საშიში პათოგენების ასლები, რომლებსაც უკრაინის ლაბორატორიებში კვლევების შედეგად მიიღებდნენ. ამასთან უკრაინულ მხარეს უნდა დაეცვა გასაიდუმლოებული რეჟიმი და არც ერთ შემთხვევაში არ გაემჟღავნებინა თავისი საქმიანობა, არ ეპასუხა პოლიტიკოსებისა და საზოგადოების არანაირი კითხვებისთვის.

    ბოლოს, ლაბორატორიები დაავალდებულეს, "მინიმუმამდე დაეყვანათ შეზღუდული წვდომის ინფორმაციებთან მომუშავე ადამიანების რიცხვი". ოდესელი ჟურნალისტის, იური ტკაჩევის აზრით, მოცემულ კვლევებს შეიძლება ორმაგი დანიშნულების კვლევები ვუწოდოთ: ერთი მხრივ, ისინი ნამდვილად მნიშვნელოვანია ამა თუ იმ დაავადების გავრცელების საფრთხის შეფასების და მასთან ბრძოლის რეკომენდაციების შემუშავების თვალსაზრისით. "მეორე მხრივ - კვლევების შედეგები შესაძლოა გამოიყენონ ბაქტერიოლოგიური იარაღის შექმნისას, ამა თუ იმ რეგიონში გამოსაყენებლად", აღნიშნა ტკაჩევმა.

    შეგახსენებთ, რომ 2018 წელს საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების ყოფილმა მინისტრმა იგორ გიორგაძემ მოსკოვში გამართულ პრესკონფერენციაზე წარმოადგინა დოკუმენტური მასალების სერია საქართველოში ლუგარის ამერიკული ლაბორატორიის საქმიანობის შესახებ, რომელმაც სკანდალური პოპულარობა მოიპოვა. ცენტრს სახელი ცნობილი რუსოფობის, ინდიანას შტატის სენატორ რიჩარდ ლუგარის პატივსაცემად უწოდეს, რომელიც გასულ წელს გარდაიცვალა. გიორგაძემ აღნიშნა, რომ ობიექტს სრულად აფინანსებდა აშშ, საქართველოს საკუთრების უფლება კი მხოლოდ საფარველი იყო. ამ საიდუმლო ქვედანაყოფს კურირებდა პენტაგონი, საქართველოს მაშინდელი პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის მხარდაჭერით. ლაბორატორია განთავსებული იყო თბილისის მახლობლად, ალექსეევკის ქართულ დასახლებაში, თითქოსდა ამ ადგილებში მოდებული "С" ჰეპატიტის ეპიდემიასთან ბრძოლის მიზნით. ამერიკულ ლაბორატორიაში ადამიანებზე ჩატარებულ ცდებსა და ადგილობრივი მოსახლეობის საიდუმლოებით მოცული გარდაცვალების შესახებ ხმები ჯერ კიდევ 2010 წლიდან დადიოდა. გიორგაძემ საზოგადოებას წარუდგინა იმ კონფიდენციალური მასალების სერია ლაბორატორიის საქმიანობაზე, რომლებიც ადგილობრივ მოსახლეობაში "უმიზეზო სიკვდილიანობის" დამადასტურებელია. მოსახლეობას ვითომდა პრეპარატების - "ჰარვოლისა" და "სოვალდის" ინექციებს უკეთებდნენ, რომლებსაც ამერიკული ფირმა "გილეოდი" აწარმოებდა. ექს-მინისტრის წყაროებმა მოახერხეს იმ დოკუმენტების მოპოვება, რომლებიც ვაქცინის გამოცდის პერიოდში 181 ადამიანის სიკვდილს ადასტურებს. ამასთან, 20 გარდაცვლილი საერთოდ გაკვეთისა და სასამართლო სამედიცინო ექსპერტების დასკვნის გარეშე დაკრძალეს. რუსეთის ფედერაციის რადიაციული, ქიმიური და ბიოლოგიური დაცვის სამხედრო ძალების არმიის მეთაურმა იგორ კირილოვმა მაშინ განაცხადა, რომ ამ ცენტრში "С" ჰეპატიტის მკურნალობის სახით ადგილობრივ მოსახლეობაზე ტოქსიკური ქიმიური პრეპარატი გამოსცადეს. გიორგაძემ პრეზიდენტ ტრამპს, დასავლეთის 108 უფლებების დამცველ და ჰუმანიტარულ ორგანიზაციას მიმართა. პასუხი არც ერთი ინსტანციიდან არ მიუღია.

    გადმობეჭდილია ვებგვერდიდან: https://rg.ru/2020/04/24/ssha-priznali-nalichie-na-ukraine-sekretnyh-biologicheskih-laboratorij.html

  • სომხეთში, უკრაინასა და სამხრეთ კორეაში ბიოლაბორატორიების არსებობას აპროტესტებენ

    კორონავირუსის მსოფლიო პანდემიამ არა მხოლოდ მთელ მსოფლიოში ეკონომიკური საქმიანობის პარალიზება გამოიწვია, არამედ ბევრ ქვეყანაში ასევე დიდი რაოდენობით სოციალურ-პოლიტიკური პრობლემები გამოავლინა. კორონავირუსული ინფექციის გავრცელების ნიადაგზე პოლიტიკური სკანდალები აგორდა ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა სომხეთი, უკრაინა და სამხრეთ კორეა, რაც ამ ქვეყნებში ამერიკული სამხედრო ბიოლაბორატორიების არსებობას უკავშირდებოდა. სომხეთსა და უკრაინაში ახლახან გამართულ საპროტესტო გამოსვლებზე კვლავ მოითხოვეს ქვეყანაში მოქმედი ამერიკული სამხედრო ბიოლაბორატორიების დახურვა. თავიანთ მოთხოვნებში გამომსვლელები გამოხატავდნენ შეშფოთებას იმით, რომ ამ ლაბორატორიებში აშშ გამოცდის ახალ ვირუსებს, რომლებიც სასიკვდილო საფრთხეს შეიცავს როგორც ქვეყნის მოსახლეობისთვის, ისე გარემოსთვის. ამიტომ საპროტესტო აქციის მონაწილეებმა ამერიკული ბიოლაბორატორიების დაუყოვნებლივ დახურვა მოითხოვეს.

    რუსი მკვლევარი ვიქტორია პოპოვა თავის სტატიაში "ამერიკული ბიოლაბორატორიები სომხეთში: მრავალვექტორულობის საოცრებანი" ჯერ კიდევ 2017 წელს წერდა, რომ სომხეთში მოქმედებს მთელი ქსელი - 12 ბიოლაბორატორია, რომლებიც შექმნილი ან მოდერნიზებულია ამერიკის სამხედრო უწყების ფულით, ბიოლოგიური საფრთხის შემცირების პროგრამის ფარგლებში (BTRP), რომელიც, თავის მხრივ, აშშ-ის "ბიოლოგიური ჩართულობის ერთობლივი პროგრამის" (CBEP) ნაწილია. მათგან სამი ერევანში მდებარეობს: დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრში, საკვები პროდუქტების სახელმწიფო სამსახურში და ინფექციურ კლინიკურ საავადმყოფო "ნორკში". იჯევანში, გიუმრიში, მარტუნში, სისიანში, არტაშატში, ვანაძორსა და სხვა ადგილებში შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგურებში რეგიონული ლაბორატორიები მოქმედებს.

    სკანდალი სომხეთში მას შემდეგ აგორდა, რაც ქვეყნის ჯანდაცვის სამინისტროს დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ეროვნული ცენტრის (NCDC) 14 თანამშრომელი კორონავირუსით დაინფიცირდა. ამ ნიადაგზე ახლახან პარტიამ "სომეხი არწივები - ერთიანი სომხეთი" პრემიერ-მინისტრ ნ. ფაშინიანს ორი თვის ვადაში ქვეყანაში არსებული ყველა აშშ-ის საქვეუწყებო ბიოლაბორატორიის ლიკვიდაცია მოსთხოვა.

    უკრაინაში სკანდალი ჩაღდება ქვეყნის ტერიტორიაზე 11 ამერიკული ბიოლაბორატორიის საქმიანობის გამო. რამდენიმე წლის წინ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები იუწყებოდნენ, რომ უკრაინაში ამერიკული ბიოლაბორატრიები შეიქმნა, მაგრამ ამ ინფორმაციამ ყურადღება ვერ მიიპყრო. ამჯერად, კორონავირუსის პანდემიის ფობზე ოპოზიციამ მთავრობას მოსთხოვა ახსნა, რა ხდება გასაიდუმლოებულ ობიექტებზე.

    უმაღლესი რადას ორმა დეპუტატმა "ოპოზიციური პლატფორმა - სიცოცხლისთვის" ლიდერმა ვიქტორ მედვედჩუკმა და რენატ კუზმინმა (წარსულში - უკრაინის გენერალური პროკურორის მოადგილე) საჯაროდ მოსთხოვეს უკრაინის ხელისუფლებას, ამერიკული ბიოლაბორატორიების საქმიანობის შესახებ ინფორმაცია მიეწოდებინა.

    "დამოუკიდებელი სამხედრო მიმოხილვის" მიმომხილველი ვლადიმერ ივანოვი წერს, რომ სსრკ-ის დაშლის შემდეგ აშშ-ის ბიოლაბორატორიები ასევე შეიქმნა დსთ-ს ისეთ სახელმწიფოებში, როგორიცაა აზერბაიჯანი, ყაზახეთი, უზბეკეთი, მოლდოვა და სხვა. მათთან და მათი კვლევის შედეგებთან წვდომის უფლება მხოლოდ ამერიკელ სპეციალისტებს აქვთ. ადგილობრივ მეცნიერებსა და ტექნიკურ პერსონალს ეკრძალება იმ ადგილებში შესვლა, სადაც ყველაზე მნიშვნელოვანი და საიდუმლო კვლევები ტარდება.

    უცხოეთის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებმა ამ დღეებში კორეათაშორისი ურთიერთობების გამწვავების შესახებ გვამცნეს. ამის ერთ-ერთი საბაბია სამხრეთ კორეაში ამერიკული ბიოლაბორატორიების არსებობა. ჩრდილოეთ კორეამ კვლავ მოსთხოვა სამხრეთ კორეას ქვეყანაში განთავსებული ამერიკული სამხედრო ბიოლაბორატორიების დახურვა.

    კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკა უკვე მერამდენე წელია ბრალს სდებს აშშ-ს კორეაში ბიოქიმიური ომის დაწყებისთვის მზადებაში. ჯერ კიდევ 2018 წელს, "РИА Новости"-ს ცნობით, კორეის სახალხო-დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ აშშ-ი კორეის ნახევარკუნძულზე ბიოქიმიური ომის დაწყებისთვის მზადებაში დაადანაშაულა. ფხენიანის ეჭვები უკავშირდებოდა სამხედრო ბიოქიმიური, მათ შორის, მომწამლავი ნივთიერებების შესწავლელი  ლაბორატორიების ქსელის შექმნის ამერიკულ-სამხრეთკორეულ პროგრამას.

    აუცილებელია აღინიშნოს, რომ კორონავირუსის ეპიდემიის გავრცელებასთან ერთად სამხრეთ კორეაში გაძლიერდა მოქალაქეთა პროტესტი ქვეყანაში ამერიკული ბიოქიმიური ლაბორატორიების არსებობის გამო. პროტესტანტებმა სამხრეთ კორეაში ამერიკული ბიოქიმიური ლაბორატორიების დახურვა მოითხოვეს, რადგან ისინი დიდ საფრთხეს წარმოადგენენ როგორც ქვეყნის მოსახლეობისთვის, ისე სამხრეთ კორეის ეკოლოგიური უსაფრთხოებისთვის. სამხრეთ კორეის მოსახლეობას ჯერ კიდევ კარგად ახსოვს, 2015 წელს აშშ-მა როგორ აღიარა, რომ შეცდომით სამხრეთ კორეის კერძო ლაბორატორიებში ციმბირული წყლულის სპორების ცოცხალი ნიმუშები გაგზავნა. მაშინ პენტაგონის ხელმძღვანელმა ეშტონ კარტერმა პირადად მოიბოდიშა ამის გამო კორეის რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრის ხან მინ გუს წინაშე.

    ბადრი ნაჭყებია, პოლიტოლოგი

    ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი

    საზღვარგარეთის რამდენიმე წამყვანი უნივერსიტეტის ექსპერტ-კონსულტანტი

     

    (ინფორმაცია მომზადებულია ინტერნეტმასალებზე დაყრდნობით)

  • უკრაინა მზად არ არის: ჩერნობილის ხანძრის გაკვეთილები

    ბოლო რამ, რაც 2020 წლის აპრილშის აჭირო იყო მტანჯველი ომით და პანდემიით შეპყრობილ უკრაინაში, - იყო ახალი დრამა. სამწუხაროდ, ზუსტად ასეც მოხდა.

    თვის უმეტესი პერიოდის განმავლობაში, კორონავირუსის კრიზისი და რუსეთთან მიმდინარე სამხედრო კონფლიქტი დროებით უკანა პლანზე გადავიდა ჩერნობილის ზონაში გაჩენილი ხანძრების გამო. ამიტომ უკრაინულ პრესაში მაშინვე გამოჩნდა კრიტიკული წერილებიც. ამ ხანძარმა აჩვენა უკრაინის მოუმზადებლობა ასეთი საგანგებო სიტუაციების დროს და გახდა ერთგვარი გაფრთხილება, რაც იმაზე მიუთითებდა, თუ რა შეიძლება მოსალოდნელი ყოფილიყო ზაფხულის ცხელი თვეების განმავლობაში ქვეყანაში არსებული მაღალი ტემპერატურის შენარჩუნების შემთხვევაში.

    ჩერნობილის ზონაში ტყის ხანძრების გაჩენის შესახებ ახალი ამბები პრესაში პირველად 4 აპრილს გამოჩნდა, მაგრამ ამას ერთ კვირაზე მეტი დასჭირდა, სანამ ისინი უკრაინულ სოციალურ ქსელებში გახდებოდნენ განხილვის ცხელი თემა. როდესაც უკრაინელთა უმეტესობამ მეოთხე კვირა სახლში კოროვირუსულ კარანტინში გაატარა, მხოლოდ ამის შემდეგ გამოჩნდა ტყის ხანძრების ფოტოები სატელიტურ რუქებთან ერთად. ახლომდებარე კიევის მაცხოვრებლებმა ეს სურათები 1986 წლის ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის კატასტროფას შეადარეს და მათ ახალი ბირთვული საფრთხის შიში გაუჩნდათ, რადგან იწვოდა რადიოაქტიური ტყეების მასივები.

    როდესაც ქარმა მიმართულება შეიცვალა და კიევისკენ დაუბერა, დედაქალაქის თავზე ჰაერის სქელი მასა ჩამოწვა. შავი იუმორის მოყვარულმა ზოგიერთმა უკრაინელმა იგი შეადარა იმ პირქუშ სცენებს ბიბლიური "ეგვიპტური სიბნელის" დაწყებასთან დაკავშირებით და იკითხა, თუ როდის შეიღებებოდა მდინარე დნეპრის წყლები წითელი ფერის სისხლით. მიუხედავად ამისა, ჰაერის დაბინძურების მაჩვენებელი ძალიან მაღალი იყო და აპრილის შუა რიცხვებამდე, კიევმა პირველი ადგილი დაიკავა მსოფლიოში ყველაზე დაბინძურებული ქალაქების სიაში - IQAir- ის ჰაერის დაბინძურების გლობალურ რეიტინგის მიხედვით.

    ”დაბინძურების მაჩვენებელმა კიევში 16–17 აპრილს  380–429 ან მეტს მიაღწია, რაც ორჯერ მეტია ვიდრე ინდოეთის დედაქალაქ დელიში და სხვა ქალაქებში, სადაც ტრადიციულად დაბალი ხარისხის ჰაერია.”

    უკრაინის ჯანდაცვის სამინისტრომ მაშინვე უპასუხა ამ მოვლენას და  მოსახლეობას სახლში დარჩენისაკენ მოუწოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ისედაც სახლებში იყვნენ გამოკეტილნი. მაგრამ ხელისუფლებამ სწრაფად მოაგვარა რადიაციული საფრთხის შესახებ შეშფოთება. უკრაინის საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის წარმომადგენლებმა დაარწმუნეს ყველა, რომ გამოსხივების დონე ყველგან ნორმის პირობებში რჩებოდა, გარდა ჩერნობილის ზონის შიგნით, ხანძრების მახლობლად. ეს განცხადებები დაადასტურეს მრავალმა დამოუკიდებელმა დამკვირვებლებმა, რომლებიც აკვირდებოდნენ სიტუაციას. მათ შორისაა „ჩერნობილის ტურის“ მეგზურმა კატერინა ასლამოვამ, რომელიც 15 აპრილს, ტყის ხანძრის პერიოდში კიევის შემოგარენში ახორციელებდა დაკვირვებას. 

    უკრაინელებმა შეაქეს ჩერნობილის ზონაში მომუშავე მეხანძრე-მაშველების ძალისხმევა, მაგრამ ისინი შეშფოთებულნი მაინც იყვნენ მუშახელის და ხანძარსაწინააღმდეგო აღჭურვილობის აშკარა ნაკლებობით. ტყის ხანძრების გაჩენისთანავე, „ჩერნობილის ტურის“ ხელმძღვანელის იაროსლავ ემელიანენკოს ინიციატივით გავრცელდა მოწოდება ხელისუფლების მიმართ, უფრო გადამწყვეტი ზომები მიეღოთ ხანძრის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ჩერნობილის ტურ-ოპერატორების ასოციაციასთან ერთად, მან ასევე მონაწილეობა მიიღო მოხალისეობრივ კამპანიაში, რათა მეხანძრეებისთვის მიეწოდებინათ საჭირო დამცავი ტექნიკა და ძირითადი საჭიროებები. ემელიანენკოს თქმით, 2020 წლის აპრილის თვის ხანძარი ყველაზე მასშტაბური მოვლენა გახდა ჩერნობილის ზონის ისტორიაში. ხანძრების მასშტაბები აშკარად მიუთითებს იმაზე, რომ ხელისუფლებამ განსაკუთრებულ რადიკალურ ზომებს უნდა მიმართოს.

    ”ამჟამად, ჩერნობილი აგრძელებს მსოფლიო პოპულარულობის გამოყენებას საერთაშორისო საინფორმაციო საშუალებებში, რაც ნიშნავს, იმას, რომ აპრილის ხანძარი ფართოდ იყო გაშუქებული საერთაშორისო მედიაში. თუმცაღა, უნდა ითქვას, რომ უკრაინის ხელმძღვანელობამ გარკვეულწილად დააგვიანა ამ ფაქტზე რეაგირება”.

    უკრაინის პრეზიდენტმა ვლადიმირ ზელენსკიმ განცხადება  მხოლოდ ხანძრის გაჩენის მეათე დღეს გააკეთა, მას შემდეგ რაც გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ცეცხლი სწრაფად უახლოვდებოდა ყოფილ ატომურ ელექტროსადგურს. ამავე დროს, უკრაინის პარლამენტმა მხარი დაუჭირა ჯარიმების მნიშვნელოვან ზრდას, ვინც ტყეში ბალახს წვავდა, ან არღვევდა ტყეში ხანძარსაწინააღმდეგო წესებს. იმავდროულად, ხანძრის დაწყებიდან თექვსმეტი დღის შემდეგ, უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრმა არსენ ავაკოვმა გამოაცხადა რეგიონის ტყეებში ხანძრის გაჩენის საწინააღმდეგოდ ოპერაციის დაწყების შესახებ.

    ხანძრის გაჩენის ზუსტი მიზეზები ჯერ გაურკვეველია. ზოგიერთმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ ხანძარი გააჩინეს სპეციალურად რათა ახალი ფრონტი შეექმნათ რუსეთის მონაწილეობით უკრაინის წინააღმდეგ მიმდინარე ჰიბრიდულ ომში და ქვეყანაში ვითარების კიდევ უფრო დესტაბილიზაცია მოეხდინათ. სხვები უფრო პროზაულ მიზეზებზე მიუთითებდნენ: ბალახების და სხვა მცენარეულობის დაწვის გავრცელებული პრაქტიკა ხანძრის სავარაუდო მიზეზი შეიძლება გამხდარიყო.

    სანამ დისკუსია ხანძრის მიზეზების შესახებ გრძელდება, მათი შედეგები უკვე აშკარაა. იაროსლავ ემელიანენკოს თქმით, ბოლოდროინდელი ხანძრების შედეგები დამღუპველია ბუნებისთვის, ისტორიისთვის და ტურიზმისთვის. სამივე კი ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია. მას შემდეგ, რაც ჩერნობილის ზონა ძირითადად მიტოვებულ იქნა 1986 წლის აპრილში ბირთვული კატასტროფის შემდეგ, 34 წლის განმავლობაში აქ შეიქმნა ველური ფლორისა და ფაუნის მდიდარი ეკოსისტემა. ამჟამად, ეს აყვავებული და უნიკალური ეკოსისტემა სერიოზულ საფრთხეშია.

    დენის ვიშნევსკი ჩერნობილის ბიოსფერული ნაკრძალიდან ამბობს, რომ ძვირფასი მცენარეული სახეობები და მრავალი ცხოველის პატარა სახეობები შეიძლება დაიკარგოს სამუდამოდ ბოლოდროინდელი ხანძრის შედეგად, რამაც გამოიწვია ტყის დიდი ზონების განადგურება.

    ”ხანძრების შემდეგ არსებული სიტუაციის ფონზე ბუნება იძლევა იმის იმედს, რომ ზოგიერთი ცხოველი შესაძლებელია გადარჩა, ხოლო უფრო დიდმა სახეობებმა, მათ შორის ზონის იშვიათმა მოსახლემ - პრჟევალსკის გარეულმა ცხენებმა, ისევე როგორც მგლებმა და დათვებმა, არ არის გამორიცხული გაქცევა მოახერხეს.”

    ეკოლოგები ირწმუნებიან, რომ ხანძარი სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს ამ ზონის მომავლისთვის და არა მხოლოდ მიყენებულ ფიზიკური ზიანის, არამედ რადიაციის დონის შესაძლო გაზრდის გამოც.

    ჩერნობილის უნიკალური ბუნების გამოუსწორებელი დანაკლისის გარდა, ხანძარმა გაანადგურა აგრეთვე არაერთი ისტორიული ნაგებობა და სოფელი. ”ჯამში ხანძრის შედეგად 12 სოფელი დაიწვა, მათ შორის ცნობილი ტურისტული ნაგებობები”, - დაადასტურა ი. ემელიანენკომ. ”ზოგადად, ჩერნობილის ტურიზმის ინდუსტრიამ დაკარგა თავისი მდებარეობების დაახლოებით მესამედი, რომელთა უმეტესი ნაწილი იუნესკო-ს კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შესვლის პროცესში იყო”.

    ჩერნობილის ტურ-ოპერატორთა ასოციაცია ახლა აგროვებს ფულს მეხანძრეებისთვის და სტიქიის ზონის მოსახლეობისა და მეზობელი რაიონების მაცხოვრებლებისთვის, რომლებიც ხანძრის შემდეგ საცხოვრებლის გარეშე დარჩნენ. ჩერნობილის ტურიზმისადმი საერთაშორისო ინტერესი ახლა რეკორდულად მაღალია, რასაც ხელი შეუწყო 2019 წლის HBO სატელევიზიო არხზე გასულმა მინი-სერიალმა. ამ სერიალმა ჩერნობილის თემას მსოფლიო წარმატება მოუტანა. ამიტომ, იმედი გვაქვს, რომ ეს მარშრუტები შეიძლება ადაპტირებული გახდეს და აღდგენილ იქნას. შესაბამისად, ეს ყველაფერი ბოლოდროინდელი დაზიანების მიუხედავად, ალბათ უზრუნველყოფს ადგილობრივი ტურიზმის შემდგომ გაფართოებას.

    მიუხედავად ამისა, ცხადია, რომ ჯერჯერობით უკრაინა ცუდად არის აღჭურვილი ფართომასშტაბიანი ტყის ხანძრების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ეს განსაკუთრებით საგანგაშოა იმის გათვალისწინებით, რომ ძალიან მშრალი ამინდის პირობებია მთელი ქვეყნის მასშტაბით მოსალოდნელი. უკრაინის ხელისუფლებამ უნდა გაითვალისწინოს აპრილის ჩერნობილის ხანძრის გაკვეთილები და მოემზადოს მომავლისთვის უკეთესად. მთავრობის წარმომადგენლებმა ასევე უნდა გაითვალისწინონ ევროკავშირის ბოლოდროინდელი წინადადებები საერთაშორისო დახმარების გაწევის თაობაზე, რათა მომავალში თავიდან აიცილონ ხანძრების გაჩენა სიტუაციის გართულება.

     

    აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა საიტებზე «Atlantic Council» და «UkraineWorld».

    ავტორი: ირინა მატვიიშინა

    ჟურნალისტი და ანალიტიკოსი UkraineWorld- ში «Интерньюз-Украина»- ში.

ბიზნეს ნიუსი

ნოემბრიდან ეტაპობრივად ვხსნით რეგულარულ ფრენებს - ნ. თურნავა

ნოემბრიდან ეტაპობრივად ვხსნით რეგულარულ ფრენებს - ნ. თურნავა

„ნოემბრიდან ეტაპობრივად ვხსნით რეგულარულ ფრენებს დ...

ლიბერთის ახალი აქცია - #გულით პედაგოგებისთვის

ლიბერთის ახალი აქცია - #გულით პედაგოგებისთვის

ლიბერთის ახალი შეთავაზება სპეციალურად პედაგოგებისთ...

პოპულარული

« ოქტომბერი 2020 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური