რატომ არის ასეთი მნიშვნელოვანი "კაზაკები" უკრაინული ეროვნების გასაგებად?

გამოქვეყნებულია მსოფლიო
პარასკევი, 14 ივნისი 2019 17:26

რატომ არის ასეთი მნიშვნელოვანი კაზაკები უკრაინული ეროვნების გასაგებად?

უკრაინელი კაზაკი უკრაინისთვის ეთნიკური სიმბოლო გახდა, ისეთივე, როგორიც არის „რაინდი“ დასავლეთ ევროპითვის, ან „სამურაი“ იაპონიისთვის. სინამდვილეში უკრაინელების მცირე ნაწილი მიეკუთვნებოდა ამ ცნობილ სოციალურ ჯგუფს, რომელმაც უდიდესი გავლენა იქონია ქვეყნის ისტორიასა და კულტურაზე, ისევე როგორც უკრაინელების ფსიქოლოგიაზეც. თუკი თქვენ იცით კაზაკების ისტორია, არ უნდა გაგიკვირდეთ, რომ უკრაინელები, რომლებიც ერთი შეხვედით მშვიდები არიან, ყოველთვის ახერხებენ, რომ პროტესტის მიზნით გამოვიდნენ ქუჩაში და გახდნენ დაუმორჩილებელი მებრძოლები.

„ზაპოროჟიეს სეჩი“: დიდების დასაწყისი

ისტორიული ცნობები ადასტურებენ, რომ უკრაინელი კაზაკები სხვადასხვა ნაციონალური და სოციალური ჯგუფებისგან წარმოიშვნენ. მათი წინაპრები უკრაინის, რუსეთის, პოლონეთის, და თათრეთის მიწებიდან მოვიდნენ. მათი მიგრაცია სამხრეთის სტეპამდე გაგრძელდა.

პირველი ცნობები კაზაკების შესახებ მე-15 საუკუნეში გამოჩნდა და მომდევნო 100 წლის განმავლობაში მათი სახელი ევროპამდე გახდა ცნობილი. მათი თავდასხმები შიშს გვრიდა თურქებს, ხოლო პოლონელები მათი მხარდაჭერით აზანზარებდნენ მოსკოვის სამეფოს.

მე-16 საუკუნის დასაწყისიდან ევროპელი მმართველები, კაზაკებს უკვე  თავიანთ მოკავშირეებად თვლიან ოსმალეთის იმპერიის წინაარმდეგ ომში. 1621 წელს ლიტვა-პოლონეთის ჯარები ერთობლივი ძალებით ობრძოდნენ ხოტინში ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. კაზაკთა ჯარი გეტმანის პეტრე საგაიდაჩნოვის მეთაურობით შეუერთდნენ ამ პოლონეთ-ლიტვის ჯარებს და ერთობლივათ შეაჩერეს ოსმალეთის არმია.

ამის შემდეგ ზაპოროჟიელმა კაზაკებმა დაიწყეს სოციალური მოთხოვნების წამოყენება რეჩ-პოსპოლიტას წინააღმდეგ. პოლონელების რეაქციამ არ დააკმაყოფილა ისინი და მათ წამოიწყეს აჯანყება გეტმან ბოგდან ხმელნიცკის მეთაურობით. ეს აჯანყება  კაზაკური ავტონომის შექმნით დასრულდა.

უკრაინელმა კაზაკებმა დამოუკიდებლობა 1649 წელს მოიპოვეს. ამ წელს, ზბოროვის ხელშეკრულების შედეგად პოლონეთის სახელმწიფოსა და ბოგდან ხმელნიცკს შორის, კაზაკებმა მიიღეს ავტონომია კიევის, ჩერნოგოვის და ბრაცლავის სამთავრობოების შემადგენლობაში, მდინარე სლუჩის აღმოსავლეთ ნაწილში.

ზუსტად კაზაკებმა შემოიღეს და გაავრცელეს დასახელება ,,უკრაინა’’ თავისი მიწებისთვის. ეს ტერმინი მანამდე არ გამოიყენებოდა არასოდეს.

ზაპოროჟიელი კაზაკები: წესრიგი და დემოკრატია

ისტორიკოსები ზაპოროჟიელ კაზაკებს თვლიან პირველ ნამდვილ უკრაინულ საზოგადოებად. და როგორც ,,კვაზი სახელმწიფო’’ ისინი იბრძოდნენ არსებობისათვის და მტრისგან თავდაცვისთვის. კაზაკურმა არმიამ შექმნა უნიკალური სახელმწიფო - ადმინისტრაციული სტრუქტურა, რომელიც საკმაოდ განსხვავდებოდა სხვა სახელმწიფოების ანალოგიური სტრუქტურებისგან. ისინი ღებულობდნენ უცხოელ ელჩებს და ხელს აწერდნენ საერთაშორისო ხელშეკრულებებს. თუმცა, კაზაკების ტიტულს არ ჰქონდა არანაირი წონა  უცხოური ელიტის თვალში.

ზაპოროჟიული სეჩის კანონები სიმკაცრით გამოირჩეოდა. მკვლელობისთვის და ქურდობისთვის კაზაკები ცოცხლად მარხავდნენ მკვლელს მოკლულთან ერთად. ან ჯოხებით სცემდნენ მკვლელს და სიკვდილის პირას მიყავდათ იგი. ასეთ ქმედებას არ შეიძლება ვუწოდოთ ჰუმანური, თუმცა ეს ეხმარებოდა იმაში, რომ დამყარებულიყო იდეალური დისციპლინა.

ლეგენდები: დახასიათებები და არაბუნებრივი ძალების დახმარება

ლეგენდების თანახმად კაზაკებს შორის ხვდებოდნენ არაჩვეულებრივი ადამიანები რომლებიც იწოდებოდნენ ,,ხარაკწერნიკებად’’. ბევრს სჯეროდა რომ ისინი წარმოშობით  ჯადოქრებისაგან იყვნენ და მათ საიდუმლო ცოდნა გააჩნდათ. ასევე შეეძლოთ მომავლის განჭვრეტა. ზოგიერთი ისტორიკოსი თვლის, რომ კიევის რუსეთში ქრისტიანობის შემოღების შემდეგ, ჯადოქრებს სდევნიდნენ სტეპებში სადაც მოგვიანებით შეიქმნა ზაპოროჟიული სეჩი. სწორედ იქ ავარჯიშებდნენ ეს ,,ხარაკწერნიკები’’ მებრძოლებს სამხედრო ხელოვნებაში, რიტუალებსა და ადათ- წესებში.

ითვლებოდა რომ ,,ხარაკწერნიკები’’ ცეცხლში არ იწვოდნენ და წყალში არ იხრჩობოდნენ . თითქოს ისინი ასევე ლაპარაკობდნენ თორმეტ ენაზე, შეეძლოთ სხვადასხვა ცხოველად გადაქცევა, წყალზე გავლა და წყალში სუნთქვა. მოთხრობების თანახმად, ისინი ცხოვრობდნენ ხანგძლივად, გააჩნდათ არაბუნებრივი ძალა და მათი მოკვლა მხოლოდ ვერცხლის ტყვიით შეიძლებოდა.

თანამედროვე კაზაკები: ექსკურსიები უკრაინის ტერიტორიაზე

ჩვენს ეპოქაში კუნძული ხორტიცა, სადაც დაარსდა ზაპოროჟიული სეჩი არის უდიდესი კუნძული მდინარე დნეპრზე, მისი სიგრძე 12.5 კილომეტრია. იგი შესულია უკრაინის ,,შვიდ საოცრებათა სიაში’’. კუნძული ინტეგრირებულია ქალაქ ზაპოროჟიეს ინფრასტრუქტურაში.

კუნძულ ხორტიცაზე განთავსებულია  ზაპოროჟიელი კაზაკების ისტორიული მუზეუმი. აქვე შექმნილია ზაპოროჟიული სეჩის კულტურული კომპლექსი. იგი წარომადგენს კაზაკების დედაქალაქის საერთო სახეს და მისი მთავარი შენობებია: ეკლესია, კანცელარია, სკოლა და სამხედრო ბანაკი.

კიევში ტურისტებს შეუძლიათ ნახონ კაზაკების ყოველდღიური ცხოვრება ღია ცის ქვეშ მუზეუმში, რომლის სახელწოდებაა ,,მამაევა სლობოდა’’. ეს მუზეუმი მდებარეობს ხრეშატიკიდან შვიდ კილომეტრში და მისი თემატური ექსპოზიციები გადაჭიმულია ცხრა ჰექტარზე. ეს ექსპოზიცია წარმოადგენს ისტორიული ცხოვრების სრულ ასლს და აჩვენებს უკრაინის არქიტექტურას და უკრაინელთა ცხოვრების წესს. მუზეუმი დამთვალიერებლებს სთავაზობს ექსკურსიებს ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ და იტალიურ ენებზე. საიტზე ,,ტრიპადვიზორ’’ («Tripadvisor») შეგიძლიათ დაჯავშნოთ კერძო ტურები, რომლის ღირებულებაც 35 დოლარს შეადგენს.

უქმეების გატარება ასევე შესაძლებელია კაზაკების სოფელში „მარინოვკა“, რომელიც ოდესიდან 30 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს. აქ თქვენ შემოგთავაზებენ 6 საათიან ტურს რომლის ფარგლებშიც ტურისტები გაეცნობიან უკრაინელთა ცხოვრების წესს და დატკბებიან ლამაზი გარემოს პეიზაჟით. გარდა ამისა, ტურისტები გაიგებენ ბევრ საინტერესოს კაზაკების ტრადიციების შესახებ, ასევე დააგემოვნებენ უკრაინულ კერძებს და ასეთი ტურის ღირებულება 60 დოლარს შეადგენ.

კიდევ ერთი უნიკალური ტურის სახელწოდებაა ,,კაზაკების ნაკვალევზე’’. ეს არის საკულტო მოგზაურობა ბუქარესტიდან კიევში და ზაპოროჟიეში გემით, რომლის სახელწოდებაა ,,პრინცესა დნეპრი’’. მარშრუტი გადის მდინარე დნეპრზე უკრაინაში და დუნაიზე რუმინეთში. ეს ტური იწყება 2019 წლის სექტემბერში და მისი ღირებულება შეადგენს 1795 ფუნტ სტერლინგს ერთ მგზავრზე (11 ღამე).

უკრაინელი კაზაკები ევროპულ მემკვიდრეობაში

კაზაკების ისტორია, ისევე როგორც უკრაინელების მთელი ისტორია, წარმოადგენს ევროპული კულტურული მემკვიდრეობის მნიშვნელოვან ნაწილს.

კაზაკური სიმღერები შესულია იუნსეკოს კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში, რომელიც საჭიროებს შესაბამის დაცვას. (включены в список ЮНЕСКО).

არსებობს ასევე მონაცემთა ბაზა მე-8 საუკუნის ესპანური გაზეთების, რომელშიც მოხსენიებულია უკრაინა და კაზაკები, ასევე სამხედრო კამპანიებით, რომლებიც უკრაინის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა. ეს ფაქტები შეაგროვა უკრაინელმა მკვლევარმა, ალექსანდრე სკრომნიცკიმ. დღეისათვის შეგროვებულია  135 გაზეთი, რომელშიც მოიხსენიება ინფორმაციები ვარშავიდან, ლვოვიდან, ვენიდან და სტამბულიდან. ამჟამად, მონაცემთა ბაზაში ინახება გაზეთები 1698 წლის ჩათვლით, თუმცა ავტორი აპირებს შეავსოს ეს მონაცემთა ბაზა 1700 წლის ჩათვლით.

აღნიშნულ მონაცემთა ბაზას შეგიძლიათ გაეცნოთ აქ - тут.

უკრაინელი კაზაკები, როგორც თანამედროვე სექს-სიმბოლოები

უკრაინელი კაზაკები დღემდე პოპულარულები არიან თანამედროვე მედიაში, როგორც ძლიერი, უშიშარი და სექსუალური მამაკაცების მაგალითი. ბევრი უკრაინელი ახალგაზრდები ცდილობენ დაემსგავსონ მათ: ,,კაზაკური’’ ვარცხნილობა ითვლება მოდურ და თანამედროვე სტილად. დიდები და ბავშვები ცდილობენ დაეუფლონ კაზაკების სამხედრო ხელოვნებას, რომელიც წარმოადგენს უკრაინულ თანამედროვე ჭიდაობას და კაზაკების სამხედრო ცეკვებს.

დღევანდელი უკრაინელი ჯარისკაცები, რომლებიც დონბასში იბრძვიან, ხშირად მიმართავენ კაზაკურ ვარცხნილობას, რათა დაემსგავსონ შუა საუკუნეების მებრძოლებს.

ბოლოს და ბოლოს რუსეთ-უკრაინის ომი მიმდინარეობს ზუსტად იმ ტერიტორიაზე, სადაც ძველ ხანაში გადიოდა საზღვარი კაზაკთა მიწებსა და ტრიალ მინდვრებს შორის.

რუსი კაზაკები

თუკი გუგლის საძიებო სისტემაში აკრიფავთ ინგლისურ სიტყვას ,,Cossacks’’ (კაზაკები), საძიებო სისტემა მოგიძებნით ახალ ამბებს დაკავშირებულს უკრაინასთან და რუსეთთან. რატომ ხდება ეს? იმიტომ რომ რუსეთში იყვნენ კაზაკები დონზე, ყუბანში, იაიკეში, ციმბირში და თერგში.

დღეისათვის არსებობს რუსეთის ფედერაციის კაზაკთა რეესტრი - კაზაკური სამხედრო ფორმირება, რომელიც შექმნილია ფედერალური კანონმდებლობის საფუძველზე 2005 წლის 5 დეკემბრის ბრძანების საფუძველზე. ისინი გახდნენ ცნობილები სეპარატიზმის მხარდაჭერით დონბასზე და საჯაროთ ოპოზიციური პოლიტიკოსების ფიზიკური შეურაცყოფის მიყენებით რუსეთში.

რუსეთის კანონმდებლობის თანახმად, კაზაკურ რაზმებს შეუძლიათ დახმარების გაწევა პოლიციისთვის საზოგადოებრივი წესრიგის დამყარების მიზნით. მაგალითად: ეს ნაციონალური სამხედრო ფორმირებები ასრულებდნენ ოფიციალურ ფუნქციას რუსეთში  ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის დროს. 2018 წლის 12 მაისს კრემლმა გააგზავნა რუსი კაზაკები მოსკოვში საპროტესტო მანიფესტაციების ჩასახშობად.

ამგვარად, შეუძლებელია წარმოვიდგინოთ უკრაინის და ევროპის ისტორია უკრაინელი კაზაკების გარეშე. ისინი ყოველთვის იყვნენ თავისუფალი მეომრები ევროპის საზღვარზე; და მათი მიწა წარმოადგენდა გზაჯვარედინს, სადაც ევროპა უერთდებოდა მუსულმანებსა და მოსკოვიტებს.

აღნიშნული სტატია პირველად გამოქვეყნდა «UkraineWorld»

https://ukraineworld.org/articles/ukraine-explained/why-are-cossacks-key-understanding-ukrainian-nation?fbclid=IwAR1x0fooS-2VDUMTMFxDpZdOpXdqZaQVNmSHfsvuvj973FU6Y8ZnNhaM7NM

ავტორი: ტატიანა მატიჩაკი

 

წაკითხულია 245 ჯერ

Related items

  • ორმაგი ბილეთი iGaming Affiliate Conference-ზე თბილისსა და კიევში. ერთად უფრო მომგებიანია!

    18 ოქტომბერს კომპანია  Smile-Expo გამართავს პარტნიორული მარკეტინგისადმი მიძღვნილ პრაქტიკულ ღონისძიებას ოფლაინ და ონლაინ ბიზნესისთვის სათამაშო სფეროში, Georgia iGaming Affiliate Conference-ს. აქ ექსპერტები განიხილავენ ეფექტურ სტრატეგიებს ტრეფიკისა და მომხმარებლების მოსაზიდად, და ასევე მიწის და ვირტუალური კაზინოების მუშაობის სამართლებრივ ასპექტებს.

    კონფერენციის ვებ-გვერდზე უკვე ატვირთულია 7 გამომსვლელის თემები და პანელური დისკუსიის ორი წევრი თემით: „ონლაინ და ოფლაინ კაზინო. მომხმარებელთა ყურადღების მიპყრობის გზების გარჩევა.“  ღონისძიების პროგრამის გაცნობის შემდეგ ორგანიზატორებმა ასევე გამოაცხადეს ახალი შეთავაზება - Kyiv – Tbilisi Affiliate Journey, რომელიც საშუალებას მოგცემთ შეიძინოთ ორმაგი ბილეთი ღონისძიებებზე თბილისსა და კიევში.

    რა ელით სტუმრებს Kyiv iGaming Affiliate Conference-ზე?

    26 სექტემბერს კიევში გაიმართება მეორე წლიური კონფერენცია პარტნიორული მარკეტინგის შესახებ iGaming–ის ნიშაში. Kyiv iGaming Affiliate Conference. 2019 სტუმრებს ელით: ახალი ინსაიდები, ინტერაქტიული პროგრამა, უკიდეგანო ნეთვორქინგი, კომუნიკაცია ხუთი ქვეყნის ექსპერტებთან, დემო ზონა ცნობილ და ახალ კომპანიებთან.

    კონფერენციის მომხსენებლები - პრაქტიკოსები: ვებ – მასტერები, პარტნიორები, არბიტრები, მარკეტინგის სპეციალისტები და მიმართულების იურისტები. ძირითადი საკითხები, რომლებიც წამოიჭრება მათი მოხსენებების დროს:

    • როგორ მივიღოთ მაქსიმალური ხარისხის ტრაფიკი CPA ქსელებით?

    • როგორ იმოქმედა ბლოკჩეინმა აზარტული თამაშების ბაზარზე?

    • რატომ საჭიროა რეკლამებსა და პარტნიორებთან მჭიდრო თანამშრომლობა, რომ მიაღწიონ

    მაქსიმალური შედეგი?

    • რას აქცევენ ყურადღებას მარეგულირებლები და ბანკები ოპერატორის და შვილობილი კომპანიის საქმიანობაში?

    • აზარტული თამაშების ბაზარი აფრიკაში: რა არის და არის თუ არა იქ ფული?

    გარდა ამისა, ღონისძიების ფარგლებში გაიმართება პანელური დისკუსია, რომელშიც განიხილება აზარტული თამაშების მიმართულებები, ფსონი და ელექტრონული სპორტი, ასევე მათ შორის ბალანსის პოვნა.

    ორმაგი ბილეთი  Kyiv – Tbilisi Affiliate Journey

    სპეციალისტებისთვის, რომლებიც მუშაობენ iGaming-ის სფეროში ნამდვილად იქნება საინტერესო ისეთ კონფერენციებზე დასწრება, როგორებიცაა: Georgia iGaming,

    Affiliate Conference, и Kyiv iGaming Affiliate Conference.აქ თქვენ გექნებათ შანსი გაეცნოთ აფგილობრივ ექსპერტებს, განსაკუთრებით, რეგიონში, გააზიაროთ თქვენი გამოცდილება და ასევე მიიღეთ მათი.

     ზუსტად ამ მიზეზით Smile-Expo-მ შემოიღო აქცია, რომლის მიხედვითაც ერთ ბილეთს ორის ფასად ყიდულობ: ორმაგი ბილეთის ფასი 3 სექტემბრამდე არის €150.

     

    ყოველ კვირას, ფასი 50 ევროთ გაიზრდება და ორგანიზატორების მხრიდან ახალი ვარიანტები გამოჩნდება შეთავაზებაში. კიევი - თბილისის შვილობილი მოგზაურობა გაგრძელდება მხოლოდ ერთ თვეს და დასრულდება 22 სექტემბერს.

    თქვენ შეგიძლიათ შეიძინოთ ორმაგი ბილეთი ორივე კონფერენციის საიტებზე, რეგისტრაციის გვერდებზე იპოვით ცალკე კატეგორიას.

    Georgia iGaming Affiliates - ის პროგრამა>>>

  • აღმოაჩინეთ უკრაინა ფეხბურთით

    უკრაინულმა ფეხბურთმა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ მალევე შეძლო გადარჩენა და აღორძინება. 2000-იან წლებში მისი განვითარება ახალი მოდელის მიხედვით მიმდინარეობდა. ახალი ათასწლეულის დასაწყისიდან, მდიდარმა ბიზნესმენებმა და ოლიგარქებმა დაიწყეს უკრაინული საფეხბურთო კლუბების შეძენა და კონტროლი, ქვეყნის სოციალურ-პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ცხოვრებაში მიმდინარე მოვლენების შესაბამისად.

    ფეხბურთი გახდა უკრაინული ოლიგარქების საყვარელი „სათამაშო“. ერთის მხრივ, ამან მას მისცა მოკლევადიანი იმპულსი და მომავლის იმედი; მაგრამ, მეორეს მხრივ, ამან გამოიწვია სავალალო შედეგები, როდესაც ბევრმა კლუბმა საერთოდ შეწყვიტა არსებობა, დაკარგა ეროვნულ ჩემპიონატში თამაშის შესაძლებლობა, ასევე შემცირდა პრემიერ -ლიგაში მონაწილე გუნდების რაოდენობა და მაყურებელთა დასწრება. ასე რომ, როდესაც ხედავთ, რომ ფეხბურთი დაღმა ეშვება, ეს ნიშნავს, რომ ოლიგარქებს ნაკლები ფული აქვთ, ვიდრე ადრე ქონდათ.

    უკრაინული ფეხბურთის "ოლიგარქიზაცია"

    90-იანი წლების დასაწყისში, „დინამო“ (კიევი), ყველაზე სახელოვანი უკრაინული საფეხბურთო კლუბი, შეისყიდა უკრაინელმა ბიზნესმენმა და პოლიტიკოსმა გრიგორი სურკისმა, შემდეგ კი კლუბი მისი უმცროსი ძმის, იგორ სურკისის საკუთრება გახდა. რინატ ახმეტოვი, რომელიც უკრაინაში უმდიდრესი ადამიანია, გახდა დონეცკის „შახტარის“ მფლობელი. სწორედ მან მიაღწია უდიდეს წარმატებას უკრაინის ფეხბურთის ისტორიაში, როდესაც დონეცკის „შახტარმა“ 2007/08 წლებში უეფას თასი მოიგო.

    ამ ორის გზაზე სხვა ოლიგარქებიც წავიდნენ: ხარკოველმა მაგნატმა ალექსანდრე იაროსლავსკიმ იყიდა ადგილობრივი „მეტალისტი“; იგორ კოლომოისკი, ერთ-ერთი ყველაზე სკანდალური ოლიგარქი, გახდა „დნიპროს“ საფეხბურთო კლუბის მფლობელი, და როგორც ამბობენ, მან ფინანსური გავლენა შეინარჩუნა საფეხბურთო კლუბების „კრივბასზე“ (კრივოი როგი), „ვოლინზე“ (ლუცკი) და „არსენალზე“ (კიევი). ამის შემდეგ სხვა კლუბებიც მოხვდნენ სხვა ოლიგარქების კონტროლის ქვეშ. პეტრე დიმინსკი, ბიზნესმენი ლვოვიდან, გახდა „კარპატების“ (ლვოვი) პრეზიდენტი; უკრაინელი მილიარდერი კონსტანტინე ჟევაგო გახდა „ვორსკლის“ (პოლტავა) სპონსორი, ევგენი გელერმა, ბიზნესმენმა და ყოფილმა დეპუტატმა, დაიწყო „ზორიას“ (ლუგანსკი) დაფინანსება და ა.შ. 

    შედეგად, ფეხბურთი ოლიგარქების გავლენის ქვეშ მოექცა, როდესაც კლუბები ასრულებენ ერთგვარ „სათამაშოების“ როლს დიდი ბიზნესმენების ხელში და უმეტესი უმრავლესობა დამოკიდებულია მესაკუთრეთა ფინანსურ ინვესტიციებზე.

    ამგვარი ვითარება ასახავს მოვლენებს ქვეყნის შიგნით. კლანური-ოლიგარქიული სისტემა, რომელიც ჭარბობდა უკრაინის ეკონომიკურ და სოციალურ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ასევე აისახებოდა ეროვნულ ფეხბურთში. კლუბები გახდნენ ინსტრუმენტები, რომლის საშუალებითაც შეგიძლიათ აჩვენოთ "პატარა კუნთების თამაში" და კონკურენტებთან ბრძოლაში პოლიტიკურ თამაშებში გამართოთ ჩხუბი. გარდა ამისა, ზოგ შემთხვევაში ფეხბურთში ინვესტიციის განხორციელება, სავარაუდოდ, კორუფციული მოქმედებების შედეგად მიღებული შემოსავლის ნაწილობრივ ლეგალიზაციას წარმოადგენდა. წარმატებულმა კლუბებმა ასევე აჩვენეს, რომ ეკონომიკას აქვს უამრავი "თავისუფალი ფული", რომელსაც ოლიგარქები სპორტში აბანდებენ.

    ერთი მხრივ, საერთაშორისო ასპარეზზე ინდივიდუალური წარმატებების, უკრაინაში შემოსული პოპულალური უცხოელი მოთამაშეების მზარდი ნაკადის და თამაშებზე მოსული გულშემატკივრების რაოდენობის ზრდამ, შექმნა მცდარი შთაბეჭდილება, რომ უკრაინული ფეხბურთი ისეთივე მდიდარი გახდა, როგორც ევროპული.

    მაგრამ, მეორეს მხრივ, ამ მოდელმა ასევე აჩვენა თავისი მთავარი სისუსტე: სრული დაუცველობა იმ ეკონომიკური და სოციალურ-პოლიტიკური სირთულეებისგან, რომელთა წინაშეც ქვეყანა შეიძლება აღმოჩნდეს, და ის დიდი ზარალი, რომელიც შეიძლება მიადგეს მაგნატებს, რომლებიც კლუბებს ფლობენ.

    ეს სისუსტე ყველაზე აშკარა გახდა „ევრომაიდნის“ ორგანიზების და უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომის დაწყების შემდეგ. ქვეყანაში არსებულმა მძიმე ეკონომიკურმა ვითარებამ ოლიგარქებსაც შეუტია: მათ დაიწყეს საფეხბურთო საქმიანობის მასიურად შეჩერება, თავიანთი კლუბებისთვის ხარჯების მკვეთრად შემცირება ან თუნდაც მათი მიტოვება. რთულ პირობებში, ოლიგარქები მიხვდნენ, რომ მათთვის კლუბები ტვირთად იქცა, ანუ "ჩემოდანი იყო სახელურის გარეშე". შედეგად, სულ რაღაც სამ წელიწადში, 2014 წლიდან, უკრაინაში 20-მა პროფესიონალურმა კლუბმა შეწყვიტა არსებობა. უფრო მეტიც, მაყურებელმა კვლავ შეაჩერა ფეხბურთის მატჩებზე სიარული, რამაც სტადიონებზე დაბალი დასწრების მაჩვენებელი დააფიქსირა.

    დასავლური მოდელი: ფეხბურთი, როგორც ბიზნესი

    ერთ – ერთი მიზეზი, რამაც გამოიწვია ასეთი სავალალო შედეგები, არის ის, რომ ეროვნულ კლუბებს არ შეეძლოთ ფულადი მოგების მიღება. იმისდა მიუხედავად, რომ მდიდარი ბიზნესმენები ფლობდნენ უკრაინულ კლუბებს, ფეხბურთი ძნელად განვითარდა, როგორც ბიზნესი. დასავლური მოდელისგან განსხვავებით, სადაც ფეხბურთი და სპორტი ძირითადად მეწარმეობის საქმიანობად განიხილება, უკრაინაში იგი როგორღაც აღიქმებოდა, როგორც კონკურენციის გზა, დაპირისპირებულ ბიზნესსა და პოლიტიკურ ბანაკებს შორის.

    დასავლეთში, ფეხბურთს როგორც ბიზნესი ისე განიხილება. 2018 წლის საფეხბურთო კლუბების შემოსავლის რაეიტინგის მიხედვით, რომელსაც ყოველწლიურად აქვეყნებს კომპანია „დელოიტი“, 20-ი საუკეთესო კლუბის შემოსავალმა 2016/2017 წლებში 7,9 მილიარდ ევროს მიაღწია. სიის სათავეში ინგლისური „მანჩესტერ იუნაიტედია“, 2017 წელს მისი შემოსავალი 676 მილიონ ევროზე მეტია. შედარებისთვის, 2018 წლის ბიუჯეტი უკრაინის პრემიერ ლიგის მთელი ტურნირისთვის შეადგენდა 13 მილიონ გრივნას (დაახლოებით 480,000 აშშ დოლარი).

    ინგლისის პრემიერ ლიგა (EPL) საუკეთესოდ დაეუფლა ასეთ ბიზნეს მოდელს. ევროპის საუკეთესო საფეხბურთო ლიგებს შორის, იგი პირველ ადგილზეა შემოსავლით. 2017 წელს EPL-ს შემოსავალმა 5 მილიარდ 340 ათასი ევრო შეადგინა, რასაც მოჰყვა ესპანეთის „ლა ლიგა“ (2 მილიარდი 899 ათასი ევრო) და გერმანიის „ბუნდესლიგა“ (2 მილიარდი 799 ათასი ევრო). EPL–მა მთლიანი შემოსავლებიდან ნახევარზე მეტი (2 მილიარდი 910 ათასი ევრო) მიიღო სამაუწყებლო კონტრაქტებიდან, ხოლო 1 მილიარდი 250 ათასი ევრო სპონსორობის ხელშეკრულებებისა და სხვა კომერციული საქმიანობისგან.

    ამრიგად, „პრემიერ ლიგა“ რჩება მსოფლიოში ყველაზე აქტიურად გაყიდვად საფეხბურთო ლიგად. EPL–ს ყველაზე მეტი - ექვსი კლუბი ყავს - ყველაზე ძვირადღირებული საფეხბურთო ბრენდების TOP-10 სიაში, რომელსაც ასევე ორი ესპანური კლუბი ყავს, ერთი გერმანული და ერთი ფრანგული. ყველა მოთამაშის საბაზრო ღირებულება, რომლებიც EPL- ში თამაშობენ, ასევე რეკორდულია და 8.3 მილიარდ ევროს აღწევს. შედარებისთვის, 2018/2019 წლებში უკრაინის „პრემიერ ლიგის“ ყველა მოთამაშის მთლიანი საბაზრო ღირებულება, Transfermarkt-ის თანახმად, შეფასდა დაახლოებით 285 მილიონ ევროდ.

    ეროვნული ფეხბურთის ტრაგიკული მდგომარეობა არაერთხელ დაადასტურეს კლუბების მფლობელებმა. 2009 წელს ალექსანდრე იაროსლავსკიმ, „მეტალისტის“ მაშინდელმა მფლობელმა, აღიარა, რომ მისი კლუბი "არააქტიური აქტივია" და აღნიშნა, უფრო მეტიც, რომ უახლოესი 10 წლის განმავლობაში შეუძლებელი იქნებოდა ფულის გამომუშავება ეროვნულ ფეხბურთზე. ცხრა წლის შემდეგ, იგორ კოლომოისკიმ, „დნიპროს“ ყოფილმა მფლობელმა, დაადასტურა იაროსლავსკის სიტყვები, რომელიც თავის ყოფილ საფეხბურთო კლუბს „წამგებიან პროექტს“ უწოდებდა. ”ფეხბურთი [უკრაინაში] პრაქტიკულად გარდაიცვალა,” ხაზგასმით აღნიშნა მან. 2019 წლის დასაწყისში, ვიქტორ ვაცკოსთან ინტერვიუში, (ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი უკრაინელი ფეხბურთის კომენტატორი), „დინამო“ კიევის პრეზიდენტი იგორ სურკისი, პასუხობდა კითხვას მისი კლუბის ბიზნეს მიმზიდველობასთან დაკავშირებით, და აღიარა, რომ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ „დინამოს“ გააკონტროლებდა რეალური ბიზნესმენი, იგი შეიძლება ჩაითვალოს, როგორც აქტივი, რომელსაც შეუძლია მოგება მიიღოს.

    სიტუაცია დასტურდება სტატისტიკური მონაცემებით. უეფას, ევროპის ფეხბურთის მმართველი ორგანოს დასკვნაში მოყვანილი მონაცემებიდან ჩანს, რომ უკრაინის „პრემიერ ლიგის“ კლუბებმა 2017 წელს 60 მილიონი ევროს ზარალი მიიღეს.

    რა შეიძლება იყოს გამოსავალი

    ფეხბურთის მენეჯმენტის ოლიგარქიული მოდელი უკრაინაში მრავალი წლის განმავლობაში ჭარბობს. თუმცა, 2014 წლიდან უკრაინულ ფეხბურთში მომხდარმა ტრანსფორმაციებმა საბოლოოდ შეიძლება შეცვალოს თამაშის წესები მთელი სექტორისთვის და გამოიწვიოს მისი შემდგომი თანდათანობითი აღორძინება.

    ფინანსური ოპტიმიზაცია არის ერთ-ერთი ინსტრუმენტი, რომელიც გრძელვადიან პერსპექტივაში შეიძლება დაეხმაროს უკრაინულ ფეხბურთს სიცოცხლეში დაბრუნებაში. დენის ბოსიანოკი, უკრაინული ფეხბურთის კომენტატორი, მხარს უჭერს, იმას, რომ ფეხბურთში არსებული ხელფასები შეესაბამებოდეს ქვეყანაში არსებულ რეალურ ვითარებას.

    ანდრეი კოვალენკო, „ბიზნეს კაპიტალისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში პროგნოზირებს, რომ სრული დეოლიგარქიზაცია და დრამატული ცვლილებები უკრაინაში ფეხბურთის მენეჯმენტის ღრმა ფესვებში მდგომარეობს, იგი არის მთავარი წინაპირობა იმისთვის, რომ ქვეყანაში ფეხბურთმა დაიწყოს აღმასვლა. თავდაპირველად, ამან შეიძლება გამოიწვიოს პროფესიონალური ფეხბურთის სრული ვარდნა უკრაინაში. თუმცა, გრძელვადიან პერსპექტივაში ის გახსნის ახალ შესაძლებლობებს კლუბებისთვის, რომლებიც მრავალი წლის სტაგნაციის შემდეგ უნდა გააცნობიერონ, რომ მათი საშუალებით ცხოვრება ერთადერთი სწორი გზაა.

    სიცოცხლისუნარიანობის აღდგენის შემდეგ, ახალი ინვესტორები, ადგილობრივ ხელისუფლებასთან და საზოგადოებებთან, ისევე როგორც ფეხბურთის პროფესიონალ მენეჯერებთან ერთად, უნდა გახდნენ ის ძალა, რომელიც კლუბებს დაეხმარება გადარჩენაში და განვითარებაში. ამასთან, რომ ეს რეალობად იქცეს, ქვეყნის საერთო ეკონომიკური მდგომარეობა ასევე მნიშვნელოვნად უნდა გაუმჯობესდეს და კლანური-ოლიგარქიული სისტემის უარყოფას ქვეყნის სოციალურ-პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ცხოვრებაში უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ამ მხრივ.

    ფეხბურთის მენეჯმენტის გერმანულ მოდელს შეუძლია ამ სიტუაციაში, გარკვეული მაგალითის მიცემა. გერმანიის კანონის თანახმად, კლუბის აქციონერების მინიმუმ 51% მფლობელები, გარკვეული განსაკუთრებული გამონაკლისით, უნდა იყოს სპორტული თემები და ფეხბურთის მოყვარულები. ეს მინიმუმამდე ამცირებს მაგნატების შანსს, მათ შორის ქვეყნის გარეთაც, შევიდნენ გერმანიის ფეხბურთში და დაამყარონ კონტროლი კლუბებზე. ამის საწინააღმდეგოდ, პროფესიონალი ფეხბურთის მენეჯერების ჩართულობასთან ერთად, ეს ასტიმულირებს გონივრულ ეკონომიკურ პოლიტიკას, რაც საშუალებას გაძლევთ მოგება მიიღოთ ფეხბურთის ორგანიზაციიდან, კლუბის განვითარებაში შემდგომი ინვესტიციებით. ამგვარმა მოდელმა უკვე გაამართლა: გერმანიის ბუნდესლიგა ტოპ 5 ევროპულ ლიგაში მესამე ადგილზეა შემოსავალების მიღების ოდენობით (2017 წელს 2 მილიარდი 799 ათასი ევრო), და იგი ოდნავ ჩამორჩება ესპანურ „ლა ლიგას“.

    ამრიგად, უკრაინული ფეხბურთის ოლიგარქიული მენეჯმენტიდან ბიზნეს მოდელზე გადასვლა, ქვეყანაში ცხოვრების დონის ზრდასთან ერთად, შეიძლება გახდეს ისეთი ფაქტორი, რომელიც შეცვლის თამაშის წესებს და შეუწყობს ხელს ფეხბურთის აღორძინებას.

    ეს სტატია პირველად გამოქვეყნდა UkraineWorld- ში.

    ავტორი: კონსტანტინ რომაშკო

    ანალიტიკოსი და ჟურნალისტი ინტერნიუს-უკრაინასა და UkraineWorld- ში.

    https://ukraineworld.org/articles/ukraine-explained/you-can-learn-lot-about-ukraine-watching-its-football?fbclid=IwAR20Ypi7MOBg7x21ha2Ro-Sdo6cOUA-kTMi2DooV3OEr99vW08KTn4LMXI8

     

  • "ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის საპატიო სტუმრობა ჩემი ერის ისტორიასა და კულტურაში ნამდვილად საეტაპო მოვლენაა"

    "დღეს საქართველო თავის ევროპულ ოჯახს უბრუნდება. ყოველგვარი გაზვიადების გარეშე შემიძლია ვთქვა, რომ ეს ნამდვილად არის საეტაპო მოვლენა ჩემი ერის ისტორიასა და კულტურაში" - ამ სიტყვებით მიმართა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა მიღებაზე შეკრებილ სტუმრებს, რომლებსაც დღეს ფრანკფურტში უმასპინძლა.

    მთავრობის მეთაურმა საქართველოს მდიდარ და მრავალფეროვან კულტურაზე გაამახვილა ყურადღება და ხაზი გაუსვა იმ წვლილს, რომელიც ქვეყანამ ევროპულ ცივილიზაციაში შეიტანა.

    “საქართველო უდავოდ საინტერესო ადგილია. სამყარო ყოველდღიურად იცვლება. გამოწვევებითა და ბარიერებითაღსავსე გარემოში გვიწევს ცხოვრება და ზოგმა შეიძლება იდავოს, რომ ამ გამოწვევების გადალახვა სამხედრო ძალით ან ეკონომიკური ბერკეტებით შეიძლება. თუმცა, მინდა გაგახსენოთ, რომ კაცობრიობის ისტორიაში გამონაკლისებიც არსებობს და საქართველო მათ რიგს მიეკუთვნება. ამით ძალიან ვამაყობთ. დღეს ძალიან ემოციურები ვართ. ძალიან მნიშვნელოვანი და განსაკუთრებული დღეა ყველა ქართველის ცხოვრებაში, რადგან უნიკალური შესაძლებლობა მოგვეცა, თქვენთვის წარმოგვედგინა საქართველო და ის წვლილი, რომელიც საერთო ევროპულ ცივილიზაციაში შევიტანეთ. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენთვის. როგორც წიგნების გამოფენაზე დღეს ვიხილეთ, ღონისძიების "მთავარი კერძი" მდიდარი ქართული სამზარეულო ან დიდებული ქართული ღვინოა, რომლის დაყენების ტრადიცია ჩვენთან 8000 წლის  ისტორიას ითვლის. თუმცა, მომეცით უფლება, ცოტა სუბიექტური ვიყო ამ საღამოს. ჩემი აზრით, "მთავარი კერძი", რა თქმა უნდა, ქართული ლიტერატურაა, რომელიც ქართული თეატრით, ცეკვებითა და სიმღერებით, სახვითი ხელოვნებითა და სხვა შემოქმედებითი დარგებითაა"შეზავებული". შესანიშნავი შესაძლებლობა მოგვეცა, ეს გამოცდილება და ემოციები თქვენთვის გაგვეზიარებინა” - მიმართა პრემიერმა მიღებაზე შეკრებილ სტუმრებს.

    მამუკა ბახტაძემ კიდევ ერთხელ მადლობა გადაუხადა ყველას, ვინც ქართველი ერისა და საქართველოსთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ამ იდეის რეალობად ქცევაში მონაწილეობდა.

    პრემიერ-მინისტრის სახელით გამართულ მიღებას ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის დირექტორი  იურგენ ბოსი, გერმანელ გამომცემელთა ასოციაციის პრეზიდენტი ჰაინრიხ რითმიულერი, საქართველოს დელეგაციის წევრები, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის სტუმრები და ქართველი ავტორები დაესწრნენ.

  • ხელით შექმნილი კულტურა: რა წვლილი შეაქვს ტრადიციულ რეწვას საქართველოს ეკონომიკაში

    რეწვის ქართველი ოსტატები ევროკავშირის დახმარებით ცდილობენ, რომ ტრადიციული რეწვა შემოსავლის წყაროდ გადააქციონ. ამისთვის ევროკავშირმა ნახევარ მილიონამდე ევრო დახარჯა.

    კულტურული მემკვიდრეობა, როგორც შემოსავლის წყარო

    ბოლო წლების ეკონომიკური რყევების მიუხედავად, შემოქმედებითი ინდუსტრია მსოფლიოში იზრდება. ხალხურ რეწვაში ჩართული ქართველი ოსტატებიც ცდილობენ, ერთი მხრივ, შეინარჩუნონ რეწვის მრავალფეროვანი ქართული ტრადიციები, მეორე მხრივ კი, ამისგან ეკონომიკური სარგებელი მიიღონ.

    “მნიშვნელოვანია, რომ ტრადიციული რეწვა, რაც ჩვენს ქვეყანაში საკმაოდ გავრცელებულია, გახდეს შემოსავლის მიღების და დასაქმების წყარო. ეს ევროკავშირი ერთ-ერთი მთავარი მიზანია”, – ამბობს ნინო სამველიძე, რომელიც საქართველოში ევროკავშირის დელეგაციის ახალგაზრდობის, კულტურისა და ციფრული საზოგადოების პროგრამის ხელმძღვანელია.

    ნინო სამველიძე ამბობს, რომ ევროკავშირისთვის კულტურული მრავალფეროვნება ერთ-ერთი მთავარი ღირებულებაა, ამიტომაც სხვადასხვა ქვეყნებში კულტურის დაცვას და განვითარებას ცდილობს.
    ამიტომაც ევროკავშირმა 2018 წელი კულტურული მემკვიდრეობის წლად გამოაცხადა. ამ სტატიაში ჩვენ მოგითხრობთ, იმ ქართველი ოსტატების შესახებ, რომლებიც ევროკავშირის დაფინანსებით განხორციელებულ პროექტში “ტრადიციული რეწვის პერსპექტივა საქართველოში” მონაწილეობდნენ. ამ პროექტის წყალობით ქართველმა ოსტატებმა განავითარეს თავიანთი საწარმოები, გადასცეს ცოდნა მომავალ თაობებს. შედეგად, ტრადიციული რეწვა საქართველოში მათთვის შემოსავლის წყაროდ იქცა.

    პროექტის ფარგლებში ქართული კულტურისა და ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრმა 21 სახელოსნო შეარჩია დასაფინანსებლად. ცენტრის ხელმძღვანელი მაკა დვალიშვილი ამბობს, რომ დაფინანსების მისაღებად ბენეფიციარებს უნდა ჰქონოდათ განვითარების ინტერესი და პოტენციალი. დაფინანსებისას ერთ-ერთი მოთხოვნა ის იყო, რომ ეს ცოდნა სულ მცირე 5 მოსწავლისთვის გადაეცათ. 

    “ჩვენი მთავარი მიზანი ქართული ტრადიციული რეწვის დაცვა- განვითარება და თანამედროვე ბაზრის მოთხოვნებისადმი მისადაგებაა, რადგანაც ტრადიციული რეწვის ბიზნესად გადაქცევას ეკონომიკური სარგებელი მოაქვს”, – ამბობს მაკა დვალიშვილი.

    ხელოვნებათმცოდნე მაკა დვალიშვილი გვეუბნება, რომ ტრადიციული რეწვა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზეა გავრცელებული. მისი განმარტებით, ტრადიციული რეწვის ნიმუში ხელით უნდა იყოს შექმნილი და არა ქარხანაში. შესაძლოა ზოგიერთი ნაწილი ქარხნული იყოს, თუმცა ტრადიციული რეწვის ნიმუში ხელით უნდა იყოს დასრულებული.

    “როგორც კი ადამიანმა შექმნა ქვის იარაღი, როგორც გააკეთა ორნამენტები ქვაზე და გაუჩნდა ესთეტიკისადმი ხედვა, იქიდან იწყება ხალხური რეწვაც”, – ამბობს დვალიშვილი.

    ქართული ხელოვნებისა და კულტურის ცენტრი ტრადიციული რეწვის განვითარებისთვის 1995 წლიდან, შექმნის დღიდან მუშაობს. მაკა დვალიშვილის თქმით, ამ პერიოდიდან მოყოლებული ტრადიციული რეწვის ოსტატებს მუდმივად ეხმარებოდნენ ხარისხისა და დიზაინის განვითარებასა და ბაზრის მოთხოვნების შესწავლაში.

    2012 წელს ევროკავშირის დახმარებით ქართული ხელოვნებისა და კულტურის ცენტრმა აღმოსავლეთ პარტნიორობის ხელოვნებისა და კულტურის პროგრამის ფარგლებში განახორციელა კიდევ ერთი პროექტი “შემოქმედებითი ინდუსტრიების განვითარება სომხეთში, აზერბაიჯანსა და საქართველოში: ტრადიციული რეწვა – საერთო პლატფორმა განვითარებისთვის”.

    ვორქშოფებისა და სემინარების გარდა, პროექტის ფარგლებში ჩაატარეს კვლევაც, რომლის დროსაც ტრადიციული რეწვის 500 ოსტატი გამოკითხეს. კვლევის შედეგმა ხალხური რეწვის ბაზარზე არსებული მდგომარეობა გამოავლინა. კვლევის შედეგის გათვალისწინებით სამოქმედო სტრატეგია შემუშავდა.

    პროექტი “ხალხური რეწვის პერსპექტივა საქართველოში” 2014-16 წლებში განხორციელდა. მისი მეშვეობით 21 სახელოსნო დააფინანსეს. პროექტის სრული ბიუჯეტი იყო 617,128 ევრო, საიდანაც ევროკავშირის წვლილი 489,169 ევრო იყო.

    ლალი სადაღაშვილი: თექა

    თბილისიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კილომეტრის დაშორებით მდებარე ქალაქ მცხეთაში, სვეტიცხოვლის სიახლოვეს (იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი) არაერთი დახლი შეიძლება ნახოთ, სადაც სხვადასხვა პროდუქციას ჰყიდიან. ლალი სადაღაშვილის დახლი ერთერთია მათ შორის, სადაც მატყლის სათამაშოებსა და სხვადასხვა ხელნაკეთ პროდუქტს ჰყიდის.

    ლალი სადაღაშვილის დახლზე შეგიძლიათ ნახოთ მისი და მისი ოჯახის მიერ ხელით შექმნილი მატყლის სათამაშოები, თექის თავშლები, დათექილი ფეხსაცმლები, მატყლის ყელსაბამები და მატყლის აქსესუარები. ლალი ხელნაკეთ ნივთებს ტურისტებზე ჰყიდის, რომლებიც მისი დახლის წინ ყოველდღე უწყვეტად მიედინებიან.

    ხელით დათექილი ფეხსაცმელების ფასი 20-დან 60 ლარამდე მერყეობს, მატყლის მძივების ფასი- 15-20 ლარამდე, სათამაშოებს ფასი კი- 20-დან 60 ლარამდე. 
    საღამოობით, როდესაც ტურისტების ნაკადი იკლებს, ლალი შინ ბრუნდება. თუკი დაღლილი არ არის, სახელოსნოში მუშაობას აგრძელებს, რომელიც მისი სახლის პირველ სართულზეა მოწყობილი. თუ ლალი დაღლილია, მაშინ სახელოსნოში მისი სამი შვილი და ქმარი აგრძელებენ მუშაობას, რათა ლალის დახლი ახალი ხელნაკეთი ნივთებით მოამარაგონ.

    ლალის ერთოთახიან სახელოსნოში, რომელსაც “ნერბი” ჰქვია, არის ონკანი, რომლითაც წყლით მარაგდება სახელოსნო (წყალი თექის დამუშავებისთვის მნიშვნელოვანი პირობაა). ოთახის ერთ კედელზე დამონტაჟებულია თაროები, რომელზეც ყველა საჭირო ნივთი და ქსოვილი დევს, აქვეა საკერავი მანქანა და დასათექი უთო.

    ლალი სადაღაშვილმა და მისმა ქმარმა რასულა ქევხიშვილმა საწარმო “ნერბი” 2014 წელს დააფუძნეს. მათ ამის შესაძლებლობა ევროკავშირის 8 000 ლარის მოცულობის გრანტმა მისცა პროგრამიდან “ტრადიციული რეწვის პერსპექტივა საქართველოში”. ამ დაფინანსებით მათ ოთახის გარემონტება შეძლეს, ასევე მაგიდა, სკამები და საჭირო აღჭურვილობა იყიდეს. ლალი, რომელიც 16 წელია ტრადიციული რეწვის მიმართულებით მუშაობს, ამბობს, რომ ევროკავშირის პროექტიდან მიღებულმა დაფინანსებამ დიდი ხნის სურვილი აუსრულა.

    “არ ვამეტებ, ოცნება ავისრულე. სულ მინდოდა სახელოსნო მქონოდა, სადაც შევიდოდი და დამავიწყდებოდა ყველაფერი, მექნებოდა მაგიდა და ვიმუშავებდი”, – ამბობს ლალი სადაღაშვილი.

    ლალი სადაღაშვილი საქართველოს რკინიგზაში ტელეკომუნიკაციების სპეციალისტად მუშაობდა. მან თავისი ცოდნის გამოყენება მას შემდეგ დაიწყო, რაც სამსახურიდან დაითხოვეს. დღეს ტრადიციული რეწვიდან მიღებული მოგება მისი მთავარი შემოსავალია.

    “ისიც მახსოვს, პირველად 14 ლარი ავიღე, შემდეგ- 44 ლარი და ასე წავიდა ნელ-ნელა. აქამდე სათამაშოებზე ორიენტირებული ვიყავი, მაგრამ ახლა ვატყობ, რომ თექის ფაჩუჩებიც იყიდება”, – ამბობს ლალი სადაღაშვილი.

    თავდაპირველად, ლალის ქმარი რასულა, თექაზე მუშაობას სერიოზულ საქმედ არ მიიჩნევდა, თუმცა დროთა განმავლობაში აზრი შეიცვალა. რასულა სახელოსნოში მუშაობასთან ერთად რკინიგზაში მუშაობს.

    “ჩემი მეუღლე სულ იმაზე მელაპარაკებოდა, თუ რისი გაკეთება შეიძლებოდა მატყლით, თუმცა არ მაინტერესებდა. თამაში მეგონა და ჩემი საქმით ვიყავი დაკავებული. ბოლოს დამარწმუნა. წამოვიწყე და მექცა საქმედ”, – ამბობს რასულა ქევხიშვილი.

    დათექვა ქსოვილის წარმოების უძველესი მეთოდია. ის ქართული ტრადიციული რეწვის სახეობაა, რომელიც ტურისტებში დიდ ინტერესს იწვევს. ამის გამო “ნერბი” ტურისტებს ვორქშოფებსაც უტარებს. სველი თექვა ერთ-ერთი ბოლო სემინარი იყო, რომელიც სახელოსნოში ტურისტებს ჩაუტარეს. ევროკავშირის დაფინანსებით შექმნილი სტუდია ლალის საშუალებას აძლევს, რომ ტურისტებს მუშაობის პროცესი აჩვენოს.

    თექასა და მატყლზე მუშაობას ლალი მცხეთის გიმნაზიაში მოსწავლეებს ასწავლის. ევროკავშირის პროექტით, პასუხისმგებელი იყო, რომ სულ მცირე 5 მოსწავლისთვის ესწავლებინა, ბოლო 4 წლის განმავლობაში მან 16 სტუდენტს ასწავლა.

    ევროკავშირის პროექტში მონაწილეობამ გააძლიერა ლალი, მისი ყოველთვიური მოგება თვეში ახლა საშუალოდ 1 500 ლარია. იმედოვნებს, რომ მომავალში მცხეთის ისტორიულ ნაწილში მაღაზიას გახსნის და გამყიდველსაც დაიქირავებს.

    ოთარ შარაბიძე: თიხა

    ოთარ შარაბიძე ერთ-ერთია გამოცდილ ოსტატებს შორის, რომელმაც ევროკავშირისგან დაფინანსება მიიღო. 67 წლის კერამიკოსი თბილისიდან 60 კმ-ს დაშორებით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე ქალაქ თეთრიწყაროში ცხოვრობს. 

    ოთარ შარაბიძემ კერამიკა 40 წლის წინ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ისწავლა. სწავლის დასრულების შემდეგ საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქარხანაში მუშაობდა და პროდუქციის ესკიზებს ამზადებდა. 1990-იანი წლებიდან იგი დამოუკიდებლად მუშაობს. 1996 წელს სტამბულში გაემგზავრა და ერთ-ერთ უნივერსიტეტში ასწავლიდა. 2014 წელს დაბრუნდა და თეთრიწყაროში დასახლდა, სადაც მეცხრამეტე საუკუნეში აშენებული სახლი შეიძინა და აპირებს, რომ აქ კერამიკით დაინტერესებულ ტურისტებს უმასპინძლოს.

    ოთარმა გვითხრა, რომ ეზოიანი სახლის ქონა საქმიანობაში ეხმარება. იგი გეგმავს, რომ აქ სახელოსნო და სახლი მოაწყოს, რათა ორი ოთახი კერამიკოსებს ან სხვა დაინტერესებულ ადამიანებს მიაქირაოს და მათთან ერთად იმუშაოს.
    ოთარის ეზო 1 500 მ2-ის ფართობისაა, რომელშიც 30 მ2-ის ფართობის სტუდიის მოწყობას აპირებს. სტუდია წყლითაა მომარაგებული. დენისა და გაზის ღუმელები, ამოსაყვანი ჩარხი და სხვა საჭირო აღჭურვილობა სახელოსნოში დაიდგმება.

    ოთარმა ელექტროღუმელი თურქეთიდან ავტობუსით ჩამოიტანა, ხოლო ამოსაყვანი ჩარხი და გაზის ღუმელი ევროკავშირის დაფინანსებით შეიძინა. მისი თქმით, გაზისა და დენის ღუმელებით ნამუშევრებს გაამრავალფეროვნებს.

    კერამისკოსი ამბობს, რომ გაზის ღუმელის გამოყენებით რაკუს ტექნოლოგიით პროდუქციის დამზადებას შეძლებს. რაკუს ტექნოლოგია გულისხმობს შუა წვის პროცესში გაზის ღუმელიდან ნაკეთობის გამოღებას და დახურულ ჭურჭელში, ფოთლებში ან ნახერხში ჩადებას. ამ გზით ხდება ჭიქურის აღდგენა.

    ოთარი ამბობს, რომ მისი შექმნილი პროდუქცია არა მხოლოდ დეკორატიული, არამედ პრაქტიკულიცაა. იგი ამბობს, რომ აკეთებს მხოლოდ ერთ ეგზემპლარს და მის მსგავსს არასოდეს იმეორებს.

    “ვაკეთებ ერთ ეგზემპლარს, სულ ვცდილობ, რომ ახალი ფორმები შეიქმნას, ხალხურიც მასე იყო, რომ სულ მუდამ ახალი რაღაცები კეთდებოდა. კერამიკა ერთ-ერთი უძველესი ხელოვნებაა, სულ ხომ ვითარდება. ძველ მოდელებს რომ უყურებ, საინტერესო ფორმებია, მაგრამ შენ გინდა ახალი შეიტანო რაღაცა”, – ამბობს ოთარ შარაბიძე.

    ოთარი ამბობს, რომ ერთ თვეში დაასრულებს სახლის განახლებას, დაიწყებს მუშაობას კერამიკაზე და მიიღებს დამსვენებლებს თეთრიწყაროში.

    სამხატვრო სალონი “სნოველი”, ყაზბეგი

    სამხატვრო სალონი “სნოველი” მამა-შვილმა ბიძინა სნოველმა და მინდია ღუდუშაურმა მთიანი ყაზბეგის სოფელ სნოში შექმნეს. ერთად ისინი ხისგან სკამებს, მაგიდებს, საწოლებს ამზადებენ, რომლებზეც სხვადასხვა გამოსახულებებს ხელით კვეთენ. 

    მინდია თბილისში დაიბადა, მამამისი კი- სნოში. ბიძინა პროფესიით არქიტექტორია. სტუდენტობისას დატოვა სნო. ხეზე მუშაობა კი მაჰაჩკალაში ისწავლა.

    “მამაჩემს სურვილი ჰქონდა ვიღაცისთვის ესწავლებინა, გადაეცა ეს ცოდნა, ძალიან ძლიერი ტექნიკა აქვს, სულ ხელით მუშაობს”, – ამბობს მინდია ღუდუშაური.

    ბიძინა ამბობს, რომ მას ნიჭიერი სტუდენტები ჰყოლია, თუმცა, რადგანაც მისი გაყიდვები სტაბილური ჯერჯერობით არაა, არ შეუძლია მათი დასაქმება.
    მამა-შვილმა სამხატვრო სტუდია “სნოველი” 2015 წელს დააარსეს. პირველი დაფინანსება ბავშვთა და ახალგაზრდობის ფონდიდან მიიღეს, შემდეგი დაფინანსება კი პროექტიდან “ხალხური რეწვის პერსპექტივა საქართველოში” მიიღეს. მათ ხეზე სამუშაო სხვადასხვა ხელსაწყო შეიძინეს და დაბეჭდეს ბუკლეტები ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

    “ბუკლეტები ჩვენი სტუდიის სავიზიტო ბარათივითაა. სადაც წახვალ, აჩვენებ”, – ამბობს მინდია.

    მინდიას სურს, რომ სოფელ სნოში სამხატვრო სტუდიაში შექმნილი პროდუქციისთვის საგამოფენო სივრცე მოაწყოს, სადაც სტუმრებსა და ტურისტებს მიიღებს.

    სნოველში შექმნილ ავეჯზე ამოტვიფრულია ფარშევანგები, გრიფონები, გვრიტები, ხარი, ბორჯღალი, საქართველოს სხვადასხვა კუთხისთვის დამახასიათებელი გეომეტრიული ჭრები და ქართული მითოლოგიის პერსონაჟი.

    მეოთხეკლასელი საბა საბაური სნოს საჯარო სკოლაში სწავლობს, რომელიც სამხატვრო სტუდიის გვერდით მდებარეობს. იგი ამბობს, რომ გაკვეთილების დასრულების შემდეგ სნოველში მიდის და ხატვას სწავლობს. ხატვის შემდეგ ხეზე ამოწვას ისწავლის.

    “ძირითადად მთებს და ეკლესიას ვხატავ. ლამაზია მთები. ჩემი და დადიოდა და მეც მომეწონა, რომ ხატავდა ლამაზად. მინდოდა ლამაზად დახატვა და მეც დავიწყე სიარული. ამოწვა მინდა ვისწავლო”, – ამბობს საბა საბაური. 

    8 წლის ქეთი აქიაშვილი მინდიას კიდევ ერთი მოსწავლეა. ქეთიც ხატვის გაკვეთილებს ესწრება და აპირებს, რომ ხეზე ხატვა ისწავლოს.

    “მე ვისწავლე, როგორ დავხატო სოფლები და ცხოველები, როგორ გავავლო ხაზები და შუქჩრდილები”, – ამბობს ქეთი.

    ევროკავშირის დაფინანსებით 2012 წელს ჩატარებული კვლევის მიხედვით, 1500 ადამიანი იყო დასქმებული ტრადიციულ რეწვის ინდუსტრიაში, რაც ეკონომიკურად აქტიური მოსახლეობის 0.07%-ს შეადგენდა. გამოკითხულთა 84% მარტო მუშაობდა, ხოლო 16%-ს სხვებიც ჰყავდა დასაქმებული.

    ახლა მათი მთავარი გამოწვევა თანამედროვე ბაზრის მოთხოვნებთან ტრადიციული რეწვის შესაბამისობაში მოყვანაა, რაც მათ ეკონომიკურ სარგებელს მოუტანს.

    Author: Misha Meparishvili /მიშა მეფარიშვილი

    Article published in Georgian by “Netgazeti” ნეტგაზეთი

  • სასოწარკვეთილი ქართველი ემიგრანტის ისტორიის მოსმენის შემდეგ გერმანელმა მოსამართლემ გადაწყვეტილება შეცვალა

    სოციალურ ქსელში გერმანიაში მცხოვრები ხათუნა გეგეჭკორი, ქართველი ემიგრანტის შესახებ წერს.

    "მეგობარს სათარგმნელად წავყევი სასამართლოზე. შემოიყვანეს პატიმარი, წაუკითხეს ბრალდება - საბუთების გაყალბება, გერმანიაში შემოსვლა ყალბი პასპორტით, ბანკის ანგარიშის გახსნა ყალბი პასპორტით, სამედიცინო დაზღვევა ყალბი პასპორტით (გერმანიაში ეს არის ძალიან სეიოზული დანაშაული). პროკურორმა - განსაკუთრებულად მძიმე დანაშაულისთვის 1 წელი და 5 თვვე ციხეო, მერე ადვოკატმა დაიცვა და ბოლოს ქართველი პატიმარიც ასაუბრეს: ეს მქვია, ამ დროს დავიბადე, ეს სკოლა დავამთავრე, სამედიცინო ინსტიტუტი დავამთავრე, მერე სამშობიაროში ვიმუშავე ექიმად, მერე სამსახური დავკარგე, ორი შვილი მყავს, ერთი ავადმყოფი, გავყიდე მანქანა და სახლი, მაგრამ მაინც ფული მჭირდებოდა, გერმანიაში პაკეტების დამტარებლად შემომთავაზეს ჯობი თუ ხორვატიული პასპორტი მექნებოდა და რა მექნა გავაყალბეო, ფოსტალიონად ვმუშაობდი და ბავშვებს ბინის ქირას ვუხდიდიო :( მერე პაუზა, მოსამართლე აჯამებდა მონაცემებს და ბოლოს თქვა, თქვენ რომ გერმანიში დაბადებულიყავით, ალბათ შეიძლება რომელიმე საავადმყოფოში მთავარ ექიმად გემუშავათო, რადგან სამწუხაროდ საქართველოში საშუალება ვერ იპოვეთ ავადმყოფი შვილისთვის მიგეხედათ, ევროპაში ფოსტალიონობა გადაწყვიტეთო, ეს სასოწარკვეთილი ადამიანის საქვიელიაო....და ბოლოს თქვა - თქვენს ადგილზე მეც ასე მოვიქცცეოდიო!!! პატიმარი ტიროდა, ყველამ თავი ჩახარა, მე სანამ ქვითინს ავტეხავდი, სასწრაფოდ დავტოვე დარბაზი...."- წერს გეგეჭკორი. 

    პოსტის კომენტარებში ვკითხულობთ, რომ მოსამართლემ ქართველი ემიგრანტი სასჯელისგან გაათავისუფლა. თუმცა, კანონის თანახმად მას გერმანიის დატოვება მოუწევს.

ბიზნეს ნიუსი

პოპულარული

« სექტემბერი 2019 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური