აზერბაიჯანელი ექსპერტების ვიზიტი

გამოქვეყნებულია სამხედრო თემა
სამშაბათი, 07 ნოემბერი 2017 11:04

გენერალური შტაბის წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლობის ინგლისური ენის ტესტირებისა და შეფასების ჯგუფი აზერბაიჯანელ კოლეგებს მასპინძლობს. შეხვედრის მიზანს ნატოს STANAG 6001-ის მიხედვით, ინგლისური ენის ტესტების შედგენაში, მოდერაციასა და დანერგვაში გამოცდილების გაზიარება და პარტნიორ ქვეყნებს შორის შეფასების ერთიანი სტანდარტის მიღწევა წარმოადგენს. ქართული მხარე აზერბაიჯანის მიერ შემუშავებული ტესტების პილოტირებას გეგმავს. პირველ ეტაპზე ტესტები ვაზიანის სამხედრო ბაზაზე საქართველოს შეიარაღებული ძალების 30 სამხედრო მოსამსახურეს ჩაუტარდება. 

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს თანამშრომლების, მაიორ იდაიტ ჰალილოვისა და გულნურ ალმადოვას საქართველოში ვიზიტი 2016 წელს ბაქოში გამართული სამუშაო შეხვედრის გაგრძელებაა, ორ ქვეყანას შორის 2017 წლის ორმხრივი სამხედრო თანამშრომლობის გეგმის ფარგლებში იმართება და ინგლისური ენის შეფასებისა და ფლობის კუთხით თანამშრომლობის გაღრმავებას ისახავს მიზნად.

წაკითხულია 624 ჯერ

Related items

  • უცხოური მედია კორონავირუსის შესახებ: ექსპერტმა მსოფლიოში აშშ-ის ბიოლაბორატორიების შექმნის ნამდვილი მიზნები დაასახელა

    გახურებული COVID-19-ის პანდემიის დროს, რომელმაც მთელ მსოფლიოში ნახევარ მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, სხვადასხვა ქვეყანაში განთავსებული აშშ-ის ასობით ბიოლაბორატორიამ, რომლებიც თითქოს-და უწყინარი კვლევითი ცენტრების სახით ატარებენ ვითომ-და სამეცნიერო ექსპერიმენტებს ბიოლოგიური უსაფრთხოების ინტერესებში, კორონავირუსთან ბრძოლაში თავი ვერაფრით გამოიჩინეს. თანაც ეს იმ ფონზე, რომ თავად შეერთებულ შტატებში COVID-19-ით დაავადებული და მის შედეგად გარდაცვლილი პირების კუთხით შექმნილი სიტუაცია ეროვნული მასშტაბის ტრაგედიად იქცა, აღნიშნავს პოლიტიკური ინფორმაციის ცენტრის დირექტორი ალექსეი მუხინი გამოცემა «Аргументы недели»-ს ფურცლებზე.

    ექსპერტი შეგვახსენებს, რომ სსრკ-ის დაშლის შემდეგ აშშ-ის ბიოლაბორატორიების შექმნა ახლადგამომცხვარი რესპუბლიკების ტერიტორიებზე შესამჩნევი რეგულარულობით დაიწყო. ისინი გაჩნდა უკრაინის, საქართველოს, სომხეთის, აზერბაიჯანის, ყაზახეთის, უზბეკეთისა და მოლდოვას ტერიტორიაზე. თანაც, რუსეთის საზღვრების პერიმეტრზე განლაგებული ლაბორატორიების რაოდენობა ყოველწლიურად მატულობს.

    "შეუიარაღებელი თვალითაც კი ჩანს ამერიკის მთავრობის გაძლიერებული ინტერესი მსგავსი პროექტების დაფინანსების მიმართ. მით უფრო, როცა ისინი საბჭოთა მეცნიერების საიდუმლო კვლევებს ეხება ბიოლოგიური იარაღის შექმნის კუთხით",  დასძენს ექსპერტი.

    თანაც, მისი თქმით, ამ ლაბორატორიებს მხოლოდ რუსეთის საზღვრებთან გეოგრაფიული სიახლოვე როდი აერთიანებს. "მათ ასევე აკავშირებს ის ფაქტი, რომ ამ ყველა ობიექტთან და კვლევის შედეგებთან წვდომა მხოლოდ ამერიკელ სპეციალისტებს აქვთ. ადგილობრივ მეცნიერებსა და ტექნიკურ პერსონალს ბანალურად არ უშვებენ იმ შენობებში, სადაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და საიდუმლო კვლევები ტარდება",  ამბობს ის.

    აპრილის შუა რიცხვებში რამდენიმე უკრაინელმა დეპუტატმა ოფიციალური მიმართვა გაუგზავნა უკრაინის პრეზიდენტ ვლადიმერ ზელენსკის თხოვნით, დაედასტურებინა უკრაინაში სულ მცირე 15 ლაბორატორიის არსებობა, რომლებსაც შეერთებული შტატები აფინანსებს. აშშ-ის საელჩო კიევში ინფორმაციას არ უარყოფდა, თუმცა აცხადებდა, რომ 2005 წლიდან ჩატარებულ ექსპერიმენტებს მშვიდობიანი ხასიათი ჰქონდა. თუმცა, ექსპერტის სიტყვებით, უკრაინაში საშიში დაავადებების აფეთქებები საპირისპიროზე მეტყველებს. მაგალითად, 2011 წელს ქოლერამ იფეთქა, 33 ადამიანი დაიღუპა; 2014 წელს ქოლერათი 800 ადამიანი დასნებოვნდა; 2016 წელს 20 სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა გრიპის მსგავსი ვირუსით, სამოქალაქო საზოგადოებაში კი 364 ლეტალური შემთხვევა დაფიქსირდა; 2019 წლის 11 თვეში წითელათი დაავადდა  5371 უკრაინელი, მათგან 2347 - ბავშვი. შედარებისთვის: 2017 წელს დაფიქსირდა მხოლოდ 87 შემთხვევა, 2016 წელს - 3.

    დამატებითი შეთანხმების შესაბამისად, აშშ ახდენს ყოფილი საბჭოთა, ამჟამად კი უკრაინული ლაბორატორიების მოდერნიზებას, რომლებშიც უამრავი ისეთი საშიში ვირუსია, როგორიცაა ციმბირის წყლული ან შავი ჭირი. თუმცა, ამავე დოკუმენტის თანახმად, მხარეებს ხელი უნდა შეეშალათ ტექნოლოგიების, პათოგენებისა და ცოდნის გავრცელებისთვის და არა აქტიურად ემუშავათ მათ შექმნაზე. "უკეთესი არ იქნებოდა, სულაც გაენადგურებინათ ლაბორატორიები ან საშიში კვლევები თავიანთ ქვეყანაში ჩაეტარებინათ? მაგრამ ვაშინგტონისთვის გაცილებით უფრო მარტივი და უსაფრთხო აღმოჩნდა ექსპერიმენტების ჩატარება ოკეანის გაღმა, უცხო ტერიტორიაზე, სადაც, მეცნიერთა შეცდომის შემთხვევაში, "შტამპირებული ვირუსი" სულ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეებს გაანადგურებდა", ამბობს ალექსეი მუხინი.

    უკრაინელი დეპუტატების ინფორმაციით, მსოფლიოში არსებობს დაახლოებით 400 ბიოლოგიური ლაბორატორია, რომლებიც ამერიკელი გადასახადების გადამხდელების თანხებით ფინანსდება. მათგან 15 უკრაინაშია: სამი კიევსა და ლვოვში, თითო - ოდესაში, ხერსონში, ტერნოპოლში, უჟგოროდში, ვინიცში, ხარკოვსა და ლუგანსკში, ორი კი დნეპროპეტროვსკში.

    სსრკ-ის დანარჩენ ყოფილ რესპუბლიკებში არსებულ სიტუაციაზე საუბრისას ექსპერტი შეგვახსენებს, რომ 2008 წელს მოლდოვაში გაიხსნა ამერიკული ცენტრალური პრეფერენს-ლაბორატორია პროექტის "აივ/შიდსისა და В, С ჰეპატიტების პროფილაქტიკა" ფარგლებში, ოღონდ მცირედი შესწორებით: მოლდოვას მთავრობას და უშიშროების სამსახურებს არ აქვთ წვდომა ლაბორატორიაზე და ვერ აკონტროლებენ კვლევების მიმდინარეობას.

    სამხედრო-ბიოლოგიური სიმძლავრეების გაძლიერება აღინიშნებოდა შუა და ცენტრალურ აზიაშიც. 2007 წელს უზბეკეთში გაჩნდა პირველი ეროვნული რეფერენს-ლაბორატორია, რომელიც ტაშკენტში მდებარეობს. 2013 წელს ამოქმედდა კიდევ ორი - ანდიჯანსა და ფერგანაში, 2016 წელს - ურგენჩში (ხორეზმის რეგიონული დიაგნოსტიკური ლაბორატორია). მათი მშენებლობა DTRA-მ დააფინანსა. გარდა ამისა, აშშ-მ დააფინანსა დიაგნოსტიკური ლაბორატორიების მოდერნიზაცია, რომლებიც მიკრობიოლოგიის რესპუბლიკური ინსტიტუტის, ცენტრალური სამხედრო ჰოსპიტლის, ვირუსოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტისა და ჯანდაცვის სამინისტროს საკარანტინო და განსაკუთრებით საშიში ინფექციების პროფილაქტიკის ცენტრის ბაზებზე მოქმედებდა. დღეისათვის უზბეკეთის ტერიტორიაზე 10 ასეთი ობიექტია.

    2008 წელს სომხეთი შეუერთდა DTRA-ს  ბიოლოგიური საფრთხის შემცირების პროგრამას (BTRP), უკვე 2018 წლისთვის კი ამერიკელმა მენარდეებმა იქ შექმნეს 12 ბიოლაბორატორიისგან შემდგარი მთელი ქსელი, რაზეც 50 მილიონი დოლარი დაიხარჯა. მათგან სამი მდებარეობს ერევანში - დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრში, საკვები პროდუქტების უსაფრთხოების სახელმწიფო სამსახურსა და ინფექციურ კლინიკურ საავადმყოფო "ნორკში". რეგიონული ლაბორატორიები მოქმედებს იჯევანში, გიუმრიში, მარტუნისა და ვანაძორში. როგორც ვირუსოლოგები აღნიშნავენ, ამ ლაბორატორიების საქმიანობის შედეგად ქვეყანაში ეპიდსიტუაცია მკვეთრად გაუარესდა.

    2005 წელს აზერბაიჯანმა ხელი მოაწერა შეთანხმებას აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროსთან "ბიოლოგიური იარაღის განვითარებასთან დაკავშირებული ტექნოლოგიებისა და პათოგენების სფეროში თანამშრომლობისა და ამავე სფეროში ინფორმაციის გაუვრცელებლობის შესახებ". 2013 წელს ბაქოში ამოქმედდა დაახლოებით 170 მილიონ დოლარად ღირებული ცენტრალური პრეფერენს-ლაბორატორია, რომელიც ადამიანური და ცხოველური წარმომავლობის ნიმუშებში პათოგენური მიკროორგანიზების კვლევაზეა სპეციალიზებული. გარდა ამისა, ამერიკელებთან პარტნიორობის ფარგლებში აზერბაიჯანის სხვადასხვა რაიონში აშენდა და მოდერნიზდა დაახლოებით 10 ბიოლოგიური მონიტორინგის სადგური.

    2016 წელს ალმა-ათაში, ყაზახეთის მ. აიკიმბაევის სახელობის საკარანტინე და ზოონოზური ინფექციების სამეცნიერო ცენტრის ბაზაზე გაიხსნა ცენტრალური რეფერენს-ლაბორატორია. ექსპერტი შეგვახსენებს, რომ მისი მშენებლობა ამერიკელებმა ჯერ კიდევ 2010 წელს დაიწყეს და ამ მიზნისთვის 80 მილიონი დოლარი გამოყვეს. მაშინ ვაშინგტონმა განაცხადა, რომ შეშფოთებულია მსოფლიოში არსებული ეპიდემიოლოგიური სიტუაციით და სურს, ყაზახეთს დაეხმაროს ინფექციურ დაავადებებთან ბრძოლაში, სხვა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკების მაგალითის შესაბამისად, სადაც ასეთი ლაბორატორიები უკვე მოქმედებდა. მშეენებლობისთვის კი განსაკუთრებული ადგილი  შეარჩიეს - სეისმური აქტიურობის ზონა.

    გარდა ამისა, როგორც ალექსეი მუხინი აღნიშნავს, გეოგრაფიულად ქვეყანა მუდმივი ქარების ტერიტორიაზე მდებარეობს, ასე რომ, ატმოსფეროში მოხვედრილ ინფექციას დიდ მანძილზე შეუძლია გავრცელება.

    საშიში ინფექციების გაჟონვა საფრთხის ქვეშ აყენებს ყაზახეთის მილიონობით მცხოვრებს, ასევე რუსეთის მოქალაქეებს, რომლებიც ყაზახეთის საზღვართან ახლოს ცხოვრობენ.

    პენტაგონი ირწმუნება, რომ ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების ტერიტორიაზე აშშ-ის რეფერენს-ლაბორატორიების ქსელის შექმნის მიზანია, არ დაუშვას ამ ქვეყნების გარემოში მიკროორგანიზმების შტამების გაჟონვა, ასევე მინიმუმამდე დაიყვანოს ამერიკაზე ბიოლოგიური შეტევის შანსები. "გაურკვეველი კია, მაგალითად, როგორ უნდა მოაწყოს ყაზახეთმა ან მოლდოვამ აშშ-ზე ბიოლოგიური შეტევა. უცნაურია ისიც, რატომ აშენდა ეს კვლევითი ცენტრები მჭიდროდ დასახლებულ დიდ ქალაქებში, სადაც ვირუსის გაჟონვა განსაკუთრებით საშიშია", ამბობს ექსპერტი.

    მისი თქმით, ახლა, კორონავირუსის პანდემიის პირობებში, იმ ქვეყნების პოლიტიკოსებსა და ექსპერტებს, რომელთა ტერიტორიებზეც აშშ-ის ბიოლაბორატორიები შეიქმნა, უჩნდებათ კითხვები: "რატომ არ ჩანს ამ ლაბორატორიების ქსელის მუშაობის არანაირი შედეგი COVID-19-თან ბრძოლის კუთხით? ბიოლოგიური დაცვის ინტერესებში მოქმედი სამედიცინო დაწესებულებების ასეთმა მასშტაბურმა ქსელმა როგორ  არაფერი იღონა თავისი მოქალაქეების დასაცავად?" ალექსეი მუხინის აზრით, ამ კითხვებზე პასუხები ზედაპირზევე  დევს.

    "აშშ-ის მთავარი მიზანი ასეთია: გარშემოარტყას რუსეთს არა მხოლოდ ჯარები, არამედ ბიობაზებიც, რაც, შესაძლო სამხედრო საფრთხის შემთხვევაში, მისცემს სწრაფი დარტყმის შესაძლებლობას ყველაზე მეტად არაპროგნოზირებადი და მომაკვდინებელი ბიოლოგიური იარაღით. როგორც ვიცით, ახალ ვირუსს სწრაფად, ძალიან სწრაფად გავრცელების უნარი აქვს, მისი შედეგები ადამიანისთვის კი გამოცდილ ექიმებსაც კი აშინებს, - ამბობს მუხინი. - თანაც, გამორიცხული არაა, რომ ამერიკელები ქმნიან არა უბრალოდ ბიოლოგიურ, არამედ ეთნიკურ იარაღს, რომელიც გამიზნულია მხოლოდ რუსებისა და მთელი სლავური ეთნოსის მოსასპობად. და თუ აშშ არის ბიოლაბორატორიების მუშაობის შედეგების ეგრეთ წოდებული უფლებების მფლობელი, COVID-19-ით გამოწვეული დღევანდელი საფრთხის პირობებში იქნებ ღირს, საკუთარი ერის უსაფრთხოებაზე დაფიქრდნენ და არა სხვა ხალხების განადგურების მეთოდების გამოგონება გააგრძელონ?"

     

    გადმობეჭდილია ვებგვერდიდან : https://lenta.ru/news/2020/05/20/biolab/

  • სირიაში ნაღმზე აფეთქების შედეგად რუსი გენერალი დაიღუპა

    სირიის ქალაქ დაირ-ელ-ზავრის გზაზე დამონტაჟებულ ხელნაკეთ ნაღმზე სამხედრო ავტოკოლონის აფეთქების შედეგად ერთი რუსი გენერალი დაიღუპა, ხოლო ორი ჯარისკაცი მძიმედ დაშავდა. ამის შესახებ ინფორმაციას "TRT-ქართული" ავრცელებს.

    მათი მონაცემებით, ამ ინფორმაციას რუსეთის ეროვნული თავდაცვის სამინისტროც ადასტურებს და იუწყებიან, რომ შემთხვევა სირიის ქალაქ დაირ-ელ-ზავრში რუსეთის შეიარაღებული ძალების სამხედრო კოლონის გადაადგილების დროს მოხდა.

     

  • აშშ-ის სამხედრო ბიოლაბორატორიების საკითხის გარშემო: ვინ გახდება ამერიკელების მსხვერპლი სომხურ მიწაზე?

    აშშ-ის სამხედრო ბიოლაბორატორიების საკითხის გარშემო: ვინ გახდება ამერიკელების მსხვერპლი სომხურ მიწაზე?

    ავტორი: სერგეი შაქარიანცი

    ამერიკელების მიერ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში სამხედრო ბიოლაბორატორიების გახსნის პრობლემა ალბათ მინიმუმ უკვე 2013-14 წლებიდან არის ცნობილი. თანაც საუბარია არა მხოლოდ დსთ-ს წევრ ქვეყნებზე, არამედ დსთ-დან დიდი ხნის წინათ გამოსულ უკრაინასა და საქართველოზე.

    აშშ-ის საბაზისო ცენტრალური რეფერენს-ლაბორატორიები (ცრლ), რომლებსაც ემატება ნაკლებად მსხვილი ზონალური სადგურები, უკრაინაში 2010 წლიდან მოქმედებს, საქართველოში - 2011 წლიდან, ყაზახეთში კი - 2015 წლიდან. კანადამ ცრლ-ს შექმნა ყირგიზეთში სცადა. აქვე განვმარტავთ: რეფერენს-ლაბორატორიები იქმნება ჯანდაცვის ეროვნული ორგანოების მიერ განსაკუთრებით საშიში ინფექციების დიაგნოსტიკისა და მათი გავრცელების თავიდან აცილების მიზნით. აშშ-თან თანამშრომლობის ცალკეულ პროგრამებში ჩართულია ასევე სომხეთი, აზერბაიჯანი და უზბეკეთი.

    ბუნებრივია, აშშ აცხადებს, რომ ამ ობიექტების მოღვაწეობას მხოლოდ სამოქალაქო დანიშნულება აქვს. ყველა ობიექტი აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს სახსრებით იგება. ამასთან, მათი ღირებულება მნიშვნელოვნად აღემატება მსგავს სამოქალაქო უწყებებზე გასაწევ ჩვეულებრივ ხარჯებს. ამიტომ ყველანაირი საფუძველი არსებობს იმისა, რომ ვიფიქროთ, რომ შესაძლოა იქ ორმაგი დანიშნულების ძვირადღირებული მოწყობილობებია განთავსებული. თანამშრომელთა რიცხვი - 50-დან 250-მდე ადამიანი მნიშვნელოვნად აჭარბებს პერსონალის იმ რაოდენობას, რომელიც საჭიროა გაცხადებული მიზნების მქონე სამოქალაქო ავტომატიზებული ლაბორატორიების მომსახურებისთვის.

    რუსეთის, ჩინეთისა და ირანის საზღვრების პერიმეტრზე განთავსებული ლაბორატორიული კომპლექსების სისტემა პოტენციურად პენტაგონს უამრავი ამოცანის გადაჭრის საშუალებას მისცემს. მაგალითად, ტერიტორიულ მიკროორგანიზმებზე ინფორმაციის შეგროვების შესაძლებლობას, რუსეთის, ირანისა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის წინააღმდეგ ახალი თაობის მაღალეფექტური თავდასხმითი ბიოლოგიური შეიარაღების შესაქმნელად.

    2016 წლიდან სომხეთის საზოგადოებრიობამაც შემოჰკრა განგაშის ზარს. საქმე იმაშია, რომ დროის მოკლე მონაკვეთში, 2016 წლის 6 აპრილიდან (!) იმავე წლის 13-14 ივლისამდე ამ პატარა რესპუბლიკაში ამერიკელებმა აშშ-ის თავდაცვის საფრთხეების შემცირების სააგენტოს (DTRA) დაფინანსებით სამი რეფერენს-ლაბორატორია გახსნეს. თავდაპირველად იჯევანში, ტაუშის (საზღვრისპირა) მარზის ცენტრში, მერე დედაქალაქ ერევანში, სომხეთის ჯანდაცვის სამინისტროს დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ეროვნულ ცენტრში, და ბოლოს - გიუმრიში, სახელწოდებით "დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრი". ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ მიმდინარე 2017 წლისთვის ამერიკელებმა და სომხეთში მათმა ხელისშემწყობებმა ლორის, გეგარკუნიქსისა და სიუნიკსის მარზებში დაგეგმეს ანალოგიური ცენტრების გახსნა, რომლებიც ცენტრალურ - ერევანის ლაბორატორიასთან იქნება კავშირში. მოკლედ, აშშ-ს გადაწყვეტილი აქვს ჯერ მხოლოდ სომხეთში ექვსი (!!!) სამხედრო ბიო-ლაბორატორია ჰქონდეს და აკონტროლოს.

    2016 წლის 13 ივლისს, აშშ-ის საფრთხეების შემცირების სააგენტოს დახმარებით, ერევანში, ავანის რაიონში გაიხსნა კიდევ ერთი რეფერენს-ლაბორატორია. გახსნას DTRA-ს სამმართველოს დირექტორი ელიზაბეტ ჯორჯი ესწრებოდა. დოქტორ ელიზაბეტ ჯორჯის თქმით, სომხეთის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სასურსათო უსაფთხოების განყოფილების განსაკუთრებულად საშიში პათოგენების რეფერენს-ლაბორატორიის სრული მშენებლობისთვის ჩაიდო 4,1 მლნ. დოლარი, სომხეთის ჯანდაცვის სამინისტროს "დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ეროვნული ცენტრის" რეფერენს-ლაბორატორიის რემონტისთვის კი აშშ-ის მთავრობამ 9,8 მლნ. დოლარი გაიღო. დამატებით 1,7 მლნ. დოლარი გაიცა მოწყობილობებისა და ავეჯის შესაძენად. ერთი დღის შემდეგ, 2016 წლის 14 ივლისს, შირაქის მარზის ქალაქ გიუმრიში, DTRA-ს სამმართველოს დირექტორ ელიზაბეტ ჯორჯისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენელთა მონაწილეობით შედგა შირაქის რეგიონული ლაბორატორიის - სომხეთის ჯანდაცვის სამინისტროს "დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ეროვნული ცენტრის" გახსნის ცერემონია. გიუმრის ლაბორატორიის გარემონტებისთვის აშშ-ის მთავრობამ 2,7 მლნ. დოლარი გაიღო, დამატებით 340 ათასი კი ავეჯისა და მოწყობილობების შესაძენად გამოყო.

    რატომ აქვს აშშ-ს სომხეთის მიმართ ამისთანა დაჟინებული ინტერესი სამხედრო ბიოობიექტების შექმნის პროგრამის კუთხით? ერთ-ერთი პასუხი ზედაპირზევე ჩანს: საბჭოთა პერიოდში სომხეთი დამსახურებულად მიიჩნეოდა საბჭოთა მიკრობიოლოგიური მეცნიერების ერთ-ერთ ლიდერად. მრავალი შტამი, რომელიც აქ ინახება, ჭეშმარიტად უნიკალურია.

    დამატებით ეჭვს იწვევს ის, რომ ლაბორატორიები მოქმედებს დახურულ რეჟიმში, დაკომპლექტებულია უცხოეთის სამხედრო პერსონალით, ადგილობრივი ჯანდაცვის სფეროს წარმომადგენლებს კი ხშირად არ აქვთ მათთან პირდაპირი წვდომა. მათ ხელმძღვანელებად ინიშნებიან ვაშინგტონის მიმართ ლოიალური სამხედრო პირები ან სპეცსამსახურების წარმომადგენლები. თუ გავითვალისწინებთ ძალოვანი სტრუქტურების ხელმძღვანელთა დანიშვნის "სპეციფიკას" სომხეთში, რომელიც 2016 წლიდან დამკვიდრდა, ნებისმიერ მკვლევარისთვის მოსალოდნელია, რომ რესპუბლიკის ძალოვანი უწყებები, მათ შორის სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნული უშიშროების სამსახურიც შეგნებულად დახუჭავს თვალს   ამერიკული ბიოლაბორატორიების ნებისმიერ საქმიანობაზე, თუნდაც ამ ბიოლაბორატორიების თანამშრომელთა ქმედებები ობიექტურად შეიცავდეს პირდაპირ საფრთხეს სომხეთის უსაფრთხოებისა და საკუთარი მოსახლეობის ჯანმრთელობისთვის. თუმცა, ამერიკელებმა რომც არ "ჩაატარონ ცდები" სომხებზე - სომხეთის მოქალაქეებზე, საფრთხეების ჩამონათვალი მაინც ვრცელია. საზღვარგარეთ განთავსებული ლაბორატორიული კომპლექსები მთლიანობაში ამერიკელ სამხედრო სპეციალისტებს უხსნის შესაძლებლობას, თავისი ბიოლოგიური კვლევის შედეგები პოტენციური მოწინააღმდეგეების ტერიტორიასთან ახლოს მდებარე რაიონებში გამოსცადონ (მაგალითად,  გამოიკვლიონ საშიში დაავადებების გამომწვევთა ვირუენტურობა, გავრცელების გზები და სხვა თვისებები). სხვა თუ არაფერი, ამერიკელები თავიანთ ქვეყანაშიც ახორციელებენ მოსახლეობის ექსპერიმენტულ დასნებოვნებას მსუბუქი დაავადებებით. გვაქვს საფუძველი ვივარაუდოთ, რომ ისინი თავს ვერ შეიკავებენ ამ სფეროში ახალი იდეების საველე აპრობაციისგან პოსტსაბჭოთა ქვეყნებშიც, ან - მათ მოსაზღვრე ქვეყნებში. სომხეთისთვის კი ეს, უპირველესად, ირანია. საქართველოსა და აზერბაიჯანში ამერიკელებს ხომ "ადგილობრივი" რეფერენს-ლაბორატორიები აქვთ. სიტუაცია აშშ-ს ყოველგვარი სამართლებრივი შეზღუდვის გვერდის ავლის საშუალებას აძლევს. საზღვარგარეთის სამედიცინო ცენტრები ამერიკელ სამხედროებს ბიოლოგიური მანიპულაციების ნაციონალური ტერიტორიის საზღვრებს მიღმა ჩატარების შესაძლებლობას აძლევს, რითაც თავიდან ირიდებს საკუთარი საზოგადოებრიობის პროტესტებს და აშშ-ის კანონმდებლობის დარღვევის შედეგებს, თანაც, რასაკვირველია, უცხოური ინსპექციების წვდომის გარეშე. ასე რომ, ამერიკელებისთვის ხელმისაწვდომი ხდება საბჭოთა სამხედრო-ბიოლოგიური პროგრამების შედეგები. ვფიქრობ, ზედმეტია კითხვის დასმა - რისთვის. გასაგებია, რომ არა მშვიდობიანი მიზნებისთვის ან "ბიოტერორიზმის საფრთხის ზრდასთან ბრძოლის" სურვილით.

    საინფორმაციო-ანალიტიკურ ცენტრ "ლუის" (ერევანი) ხელმძღვანელმა აიკ აივაზიანმა 2016-2017 წლების განმავლობაში არაერთხელ მიაქცია ყურადღება იმ ფაქტს, რომ სომხეთში განთავსებულ აშშ-ის სამხედრო ბიოლაბორატორიებს ორმაგი, ხან კი სამმაგი დანიშნულებაც კი აქვს, თუ გავითვალისწინებთ დაფინანსების მოცულობას და იმას, რომ ამერიკელები შეზღუდულ, ამასთან მაღალი სეისმური საფრთხის მქონე ტერიტორიაზე ექვსი ასეთი ობიექტის ქონას აპირებენ. აიკ აივაზიანი და საზოგადოებრივ კლუბ "ხალხის ხმის" ექსპერტი არმან გუკასიანი არაერთგზის ამახვილებდნენ ყურადღებას იმაზე, რომ შესაძლოა, არ შეშფოთებულიყვნენ და მიეღოთ სომხეთის მიმართ გამოჩენილი "ამერიკული დახმარება" ასეთ რთულ და დელიკატურ სფეროში, როგორც აშშ-ის მმართველი აქტუალური ელიტის უანგარო ზრუნვა სომხეთის სამი მილიონი მოქალაქის განვითარებასა და კეთილდღეობაზე, ჩამოთვლილი საფრთხეების დიდი ნაწილიც მოგონილად მიეჩნიათ, მაგრამ ამგვარ პოზიციას ხელს უშლის უამრავი "მაგრამ"! იქიდან უნდა დავიწყოთ, რომ გავლენიანი ამერიკული არასამთავრობო პოლიტიკური ორგანიზაციის "პროექტი ახალი ამერიკული საუკუნე" (მოქმედებდა ვაშინგტონში 1997-დან 2006 წლამდე. ზეგავლენა მოახდინა ჯორჯ ბუშ უმცროსის ადმინისტრაციის იდეოლოგიასა და სამხედრო პოლიტიკაზე) 2000 წლის პროგრამულ დოკუმენტებში მითითებული იყო, რომ ბიოლოგიური იარაღის გაუმჯობესებულ სახეობებს, რომლებსაც კონკრეტულ გენოტიპზე ზემოქმედების უნარი აქვთ, შეუძლიათ ბიოიარაღი ტერორის სფეროდან სასარგებლო პოლიტიკური ინსტრუმენტების სფეროში გადაიტანონ.

    უკვე აღნიშნულის გარდა, სომხეთში კიდევ არაერთი სხვა უცნაური "თავისებურება" გვხვდება. 2017 წლის 26 აპრილს, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში მორიგი პუბლიკაციების შემდეგ, საინფორმაციო პორტალ news.am-ის შეკითხვის პასუხად, სომხეთში აშშ-ის საელჩომ კომენტარი გააკეთა პუბლიკაციაზე, რომელიც რესპუბლიკაში აშშ-ის თავდაცვის საფრთხეების შემცირების სააგენტოს დაფინანსებით გახსნილ რეფერენს-ლაბორატორიებს ეხებოდა. თავის კომენტარებში აშშ-ის საელჩოს არ მოუყვანია არცერთი მტკიცებულება, რომლებიც უარყოფდნენ ამ ლაბორატორიების ორმაგ დანიშნულებას. ეგრეთ წოდებულ "უარყოფაში" მითითებული იყო მხოლოდ ორი ვიდეორგოლი რეფერენს-ლაბორატორიების შესახებ,   რომლებიც თავად ამერიკელების დაკვეთით გადაიღეს. როგორც ამტკიცებდნენ მიმდინარე წელს ა. აივაზიანი და ა. გუკასიანი, ჩატარდა სომხეთში აშშ-ის პენტაგონის რეფერენს-ლაბორატორიების არსებობის შესაძლო მიზნების საკუთარი ანალიზი. ერევანში რეფერენს-ლაბორატორიის შექმნისთვის აშშ-ის თავდაცვის სამინისტრომ დაახლოებით 15,5 მილიონი დოლარი გამოყო, საერთო ჯამში კი 18 მილიონი დოლარი გამოიყო.

    გაუგებარია, ვინ იძლევა - ამ შემთხვევაში, ვინ აძლევს სომხეთის მოსახლეობას უკვე მოქმედი სამი, პერსპექტივაში კი ექვსი ამერიკული ბიოსამხედრო ობიექტის უსაფრთხოების გარანტიას. თავად აშშ-შიც არაერთხელ დაფიქსირებულა სასიკვდილო დაავადებების საშიში გამომწვევების გაჟონვა ამერიკული ლაბორატორიებიდან. გავიხსენოთ აშშ-ში ციმბირული წყლულის სპორების გაგზავნის შემთხვევა 2001 წელს, ან ციმბირული წყლულისა და ფრინველის გრიპის ნიმუშების გაჟონვა აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ცენტრიდან (DiseaseControlandPrevention, CDC). ვის დაადანაშაულებს აშშ, თუ უცებ საშიში გამომწვევები "შემთხვევით" გაჟონავს სომხეთის ლაბორატორიებიდან? დარაჯს, ლაბორატორიის მუშაკს, რომელსაც სინჯარის მჭიდროდ დახურვა "დაავიწყდა" თუ ვინმე სხვას?

    ****************************

    ეს ყველაფერი ოდნავაც კი არ არის უტრირებული - არც ვინმე უნდა დაადანაშაულოთ ერთგვარ წინასწარაკვიატებულობაში აშშ-ისა და ყოფილი სსრკ-ის ტერიტორიაზე ბიოლაბორატორიების სფეროში მისი მიზნების მიმართ. გულუხვობა, რომლითაც აშშ აფინანსებს ბიოლაბორატორიებს სომხეთში, დამძაბველია - და ეს კიდევ მოკრძალებულად ნათქვამია. რასაკვირველია, ამერიკის საელჩოს, ასევე სომხეთისა და აშშ-ის ზემოხსენებული უწყებების წარმომადგენლები არაერთხელ ირწმუნებოდნენ, რომ ლაბორატორიების საქმიანობა "არანაირად არ უკავშირდება გეოპოლიტიკურ პრობლემებს". როგორც აცხადებდნენ ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლები ჯერ კიდევ გასული წლის ბოლოს, სომხეთი მდებარეობს რეგიონში, სადაც "მაღალი მიგრაციაა და დიდია ალბათობა იმისა, რომ დაავადებები შეაღწევენ რესპუბლიკაში". აქაოდა, ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების თანახმად, სომხეთმა დროულად უნდა აღმოაჩინოს ეს საფრთხეები და რეაგირება მოახდინოს მათზე, შეაჩეროს მათი გავრცელება ქვეყნის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ. ლაბორატორიები კი კვლევით ხასიათს ატარებენ და ამ საკითხის გადასაწყვეტად არიან მოწოდებული. სომხური მხარე ასევე აღნიშნავს, რომ "ლაბორატორიას ვერ ექნება ორმაგი დანიშნულება, რადგან ქვეყანამ ბიოლოგიური იარაღის გავრცელების რისკების შემცირების ვალდებულება აიღო". ანალოგიური კომენტარებით გამოვიდა აშშ-ის საელჩო აპრილის ბოლოს ერევანში. მან განაცხადა, რომ ამაყობენ სომხეთის მთავრობასთან თანამშრომლობით და ქვეყნის მოქალაქეებისთვის დახმარების აღმოჩენით, სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების ჯანმრთელობის უზრუნველყოფის გარანტიით, ზეთანამედროვე ლაბორატორიების რემონტისა და შექმნის ფინანსირებით, რისი წყალობითაც ძლიერდება მთავრობის შესაძლებლობები ადამიანებისა და სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების ჯანმრთელობის შესაძლო საფრთხეების საზოგადოებრივი მონიტორინგის, საშიში დაავადებების ეპიდემიების თავიდან აცილების კუთხით.

    მაგრამ რატომ არ არის სერიოზული რეაქცია - არც სომხეთში, არც სხვა რესპუბლიკებში? საქმე იმაშია, რომ ექსპერტ-სპეციალისტების შეფასებები აღნიშნული ობიექტების საშიშროებასთან დაკავშირებით ჯერ საკმაოდ მოზომილია, რასაც ისინი სრულფასოვანი ინფორმაციის უქონლობით ხსნიან. საზოგადოებრივი ორგანიზაცია "ინფორმირებული და დაცული მომხმარებლის" ხელმძღვანელის, ბაბკენა პიპოიანის (ერევანი) აზრით, წმინდა თეორიულად, სომხეთის ტერიტორიაზე რეფერენს-ლაბორატორიების არსებობას შესაძლოა სხვადასხვაგვარი პრობლემები და საფრთხეები მოჰყვეს. "ჩვენ ხომ გვესმის, რომ ლაბორატორია ფარული ობიექტი არ არის. და რისკების შესახებ, თუ ისინი არსებობს, იციან სპეცსამსახურებმაც, სომხეთის მთავრობამაც და რუსეთმაც, როგორც სომხეთის სტრატეგიულმა პარტნიორმა. რასაკვირველია, სომხეთში აშშ-ის მიერ ლაბორატორიების შექმნა ვერ მოეწონება რუსეთს, თუმცა ვფიქრობ, რუს კოლეგებთან საკითხის განხილვისას სომხურმა მხარემ სათანადო არგუმენტები მოიყვანა", მიიჩნევს პიპოიანი. მაგრამ, როგორც ჩანს, მას მხედველობიდან რჩება ის, რომ რეფერენს-ლაბორატორიების მშენებლობა ითვალისწინებს ამერიკული მხარისთვის ვირუსების ყველა იმ შტამის გადაცემას, რომლებიც ვირუსების კოლექციაში ინახება. ყველა აღნიშნული ლაბორატორიის მუშაობას მხოლოდ აშშ-ის სამხედრო უწყება აკონტროლებს. ბიოლოგიურ საფრთხეებთან გამკლავების პროექტების ფარგლებში ლაბორატორიების მშენებლობა აშშ-ს საშუალებას აძლევს, სრულად აკონტროლოს ბიოლოგიური მდგომარეობა როგორც შესაბამისი პოსტსაბჭოთა ქვეყნების, ისე ტრანსმოსაზღვრე მეზობლების ტერიტორიებზე.

    ყველა ვირუსოლოგმა იცის წესი: ბაქტერიის შესწავლიდან ბაქტერიოლოგიური იარაღის შექმნამდე მხოლოდ ერთი ნაბიჯია. ამასთან, აშშ-ის შექმნილი ბიოლაბორატორიები გამოსულია იმ ქვეყნების მთავრობების კონტროლიდან, რომელთა ტერიტორიაზეც ისინი მდებარეობს. ლაბორატორიები მოქმედებს დახურულ რეჟიმში. ლაბორატორიების პერსონალს, რომელიც მხოლოდ და მხოლოდ ამერიკელებისგან შედგება, აქვს დიპლომატიური იმუნიტეტი, ადგილობრივი სამოქალაქო ჯანდაცვის წარმომადგენლებს კი ამ ობიექტებთან პირდაპირი წვდომა არ აქვთ. ლაბორატორიების მუშაკთა რიცხვი 50-დან 250-მდეა, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება გაცხადებული მიზნების მქონე ავტომატიზებული სამოქალაქო ლაბორატორიების მომსახურებისთვის საჭირო პერსონალის რაოდენობას. 2010 წლის ინდონეზიური მაგალითი რომ მოვიყვანოთ, ამგვარი ამერიკული ბიოლაბორატორიის გაძევება, სამწუხაროდ, აუხდენელი ოცნებაა სომხეთის რიგითი მოქალაქეებისთვის, ვინაიდან დღევანდელმა მთავრობამ იცის, რაც ხდება მსოფლიოში, კონკრეტულად სომხეთის, არცახის გარშემო, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, სწორედ 2013-2017 წლებში  ამ სფეროში აშშ-ის პოლიტიკის პირდაპირ დამხმარებლობაზე მიდის.

    სომხეთის მთავრობამ ან მართლა არ იცის, ან ვითომ არ სმენია ჯერ კიდევ 2015 წელს საქართველოს ექს-პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის ყოფილი მრჩევლის - ამერიკელი ჯეფრი სილვერმანის განცხადება, რომელიც მან გამოცემა "საქართველო და მსოფლიოსთვის" მიცემულ ინტერვიუში გააკეთა: აშშ ლაბორატორიებს ბიოლოგიური იარაღის აკრძალვის კონვენციისთვის გვერდის ავლის მიზნით ქმნის. "ლუგარის ლაბორატორია აეროპორტის გვერდით მდებარეობს. ბომბის ასატვირთად ან იქიდან ვირუსების სხვა ობიექტებზე გადასატანად დიდი დრო არ იქნება საჭირო", თქვა მან საქართველოში მოქმედი რიჩარდ ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევის ცენტრის ფუნქციებსა და ამოცანებზე საუბრისას. შეგახსენებთ, რომ ამ ლაბორატორიის შექმნაზე ამერიკელებმა 300 მილიონი დოლარი დახარჯეს. მაგრამ სომხეთის მთელი რიგი მონაცემები გვიჩვენებს, რომ ბოლო წლებში რესპუბლიკის ხელისუფლება თავზე ხელს უსვამდა აშშ-ს ამ, სულ მცირე, უცნაურ საქმიანობაში. 2010 წ. - შეთანხმება პენტაგონთან "ბიოლოგიური იარაღის წარმოების ტექნოლოგიის, პათოგენების გავრცელების და გამოცდის  თავიდან აცილების სფეროში თანამშრომლობის შესახებ", "ბიოლოგიური საფრთხეების შემცირების" პროგრამის ფარგლებში. სომხეთში აშშ-ის საელჩოში შეიქმნა ბიოლოგიური საფრთხეების შემცირების პროგრამის რეალიზაციის მხარდამჭერი ოფისი. DTRA-ს პროგრამების რეალიზაციაში 2011 წლიდან ჩართულია კომპანია Black&Veatch, მოქმედებს პროგრამა CWEP. ISTC-მა (აშშ) ერევანში თავისი განყოფილებები გახსნა, ფინანსური დახმარება გაუწია რამდენიმე ათეული პროექტის მატერიალურ-ტექნიკურ უზრუნველყოფას.

    პენტაგონმა 2015 წელს სომხეთის სასაზღვრო სამსახურს მიაწოდა მოწყობილობა მასობრივი განადგურების იარაღის ბრუნვის გასაკონტროლებლად. სომხეთის საგანგებო სიტუაციათა, ჯანდაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროებმა აშშ-ისგან პანდემიის შემთხვევაში გამოსაყენებელი აუცილებელი სპეცსაშუალებები მიიღეს. აღნიშნული უწყებების მოხელეებს ჩაუტარდათ ტრენინგები ბუნებრივი და ტექნოგენური წარმომავლობის საშიში ინფექციური დაავადებების გამოვლენის, დიაგნოსტიკისა და აღკვეთის ამერიკული სტანდარტების შესახებ. აშშ-ის დაავადებათა თავიდან აცილებისა და პროფილაქტიკის ცენტრმა სომხეთის დაავადებათა კონტროლისა და პროფილაქტიკის ეროვნულ ცენტრში  თავისი პროგრამული უზრუნველყოფა EpiInfo დანერგა. რას იტყვით, "ყველაფერი კარგადაა, მშვენიერო მარკიზა?" არა და არა. როგორც ზემოხსენებული ორგანიზაცია საზოგადოებრივი კლუბის - "ხალხის ხმის" ერევანში 2017 წლის ივნისის შუა რიცხვებში გამართული პრესკონფერენციის მასალები მოწმობს, "აშშ-ის საელჩოს წარმომადგენლის განცხადების შემდეგ, სადაც ის ამბობდა, რომ მოცემული  ლაბორატორიების საქმიანობა გახსნილია ფართო საზოგადოებრიობისათვის, საზოგადოებრივი კლუბის წევრებმა გადაწყვიტეს, მოენახულებინათ აღნიშნული ლაბორატორიები და ადგილზე გაცნობოდნენ მათ საქმიანობას. აქტივისტებს აინტერესებდათ, რატომ აფინანსებდა ლაბორატორიის მუშაობას პენტაგონი, რატომ არ არსებობს შესაბამისი შეთანხმება სომხეთისა და აშშ-ის სამხედრო უწყებებს შორის, რატომ არის განთავსებული ლაბორატორიები მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში, თანაც საბავშვო ბაღებისა და მოედნების გვერდით? სამწუხაროდ, როგორც ექსპერტები ამბობენ, ლაბორატორიის მთავარ ოფისში სტუმრობამ ვერც ერთ გაჟღერებულ კითხვაზე ვერ გასცა პასუხი, რაც ეჭვს კიდევ უფრო ამძაფრებს". როგორც ირკვევა, "ხალხის ხმის" ექსპერტები თავად ლაბორატორიებში არც შეუყვანიათ - მხოლოდ ტექნიკურ ოფისში მიღებით შემოიფარგლნენ.

    ამან დაადასტურა, რომ ამერიკელები სომხეთში არავისთვის არ აპირებენ ანგარიშის ჩაბარებას, თუ რით არიან დაკავებული აშშ-ის მოქალაქეები ერევნის, გიუმრისა და იჯევანის სამხედრო ბიოლაბორატორიებში. როგორც "ხალხის ხმის" ხელმძღვანელი ა. გუკასიანი აცხადებს, ორგანიზაცია აშშ-ის ელჩ რ. მილზისთვის "კონკრეტული კითხვებისა და მოთხოვნების" შემცველი წერილის გადაცემას აპირებს. "მეზობელი საქართველოს გამოცდილების შესწავლისას ვხედავთ, რომ მსგავსი  ლაბორატორიების მშენებლობაზე დაიხარჯა თანხები, რომლებიც რამდენიმეჯერ აჭარბებს სამოქალაქო დანიშნულების მსგავსი ობიექტების დაფინანსებისთვის საჭირო თანხის მოცულობას", - აცხადებს კლუბის წარმომადგენელი ცოვინარ კოსტანიანი. მისი აზრით, არ შეიძლება არ დაგაეჭვოთ ამ ფაქტმა, რადგან არსებობს საშიშროება, რომ მოცემულ ლაბორატორიებში შენახული პათოგენები სამომავლოდ შესაძლოა გამოიყენონ ბიოლოგიური იარაღის შესაქმნელად, რომელიც მოცემული ერის ან რეგიონისთვის დამახასიათებელი გენოტიპისა და ბიოლოგიური თავისებურებების საფუძველზე იქნება შემუშავებული. "დაუშვებელია, რომ ასეთი მნიშვნელოვანი ობიექტები უცხოეთის სახელმწიფოს კონტროლქვეშ და ხარჯზე იმყოფებოდეს. პენტაგონმა სომხეთში 18 მილიონი დოლარი უკვე დახარჯა მსგავსი ლაბორატორიების შექმნაზე. დარწმუნებული ვართ, თუ ლაბორატორიების დაფინანსებას სამხედრო უწყება ახორციელებს, დასახული ამოცანებიც სავსებით სამხედრო იქნება", აღნიშნავს ის.

    პენტაგონმა ბოლო წლებში 1 მილიარდ დოლარზე მეტი დახარჯა მთელ მსოფლიოში 400 ბიოლაბორატორიის მოსაწყობად. ყოფილი სსრკ-ის ნაკლებად მდიდარმა ქვეყნებმა აშშ-თან თანამშრომლობის შედეგად, საშიში ვირუსების გავრცელების რეალური პროფილაქტიკის ნაცვლად, თავიანთ ტერიტორიებზე მიიღეს დახურული უწყებები, რომლებიც მთავრობასთან არ არიან ანგარიშვალდებულნი. 

    ზემოთქმულის გათვალისწინებით, ყველანაირი საფუძველი გვაქვს იმის სავარაუდოდ, რომ აშშ-ის სამხედრო-ბიოლოგიური მოღვაწეობა კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის, დსთ-ს ქვეყნებსა და პოსტსაბჭოთა სივრცის სხვა სახელმწიფოებში, მათ შორის სომხეთშიც, საფრთხეს უქმნის მათ ეროვნულ ინტერესებს და მოსახლეობის ჯანმრთელობასა და უსაფრთხოებასაც კი, რომ აღარაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ეს საშიშროება გაიზრდება, თუ აშშ გადაწყვეტს, სწორედ მათი ტერიტორიიდან მიაყენოს ბიო-სამხედრო დარტყმა რუსეთს, ჩინეთსა და ირანს. ამ ქვეყნების რეაქცია ვერ იქნება აპრიორი წინასწარ პროგნოზირებადი. და თუ ასეა, საჭიროა ერთობლივი წინმსწრები ზომების მიღება.

    გადმობეჭდილია შემოკლებით გაზეთ "ერკრამასიდან": http//yerkramas.org

  • თავდაცვის მინისტრმა საუკეთესო სამხედროები დააჯილდოვა

    საქართველოს თავდაცვის მინისტრის ირაკლი ღარიბაშვილის გადაწყვეტილებით, თავდაცვის ძალებში საუკეთესო სამხედრო მოსამსახურეების გამოვლენისა და დაჯილდოების ტრადიციას ჩაეყარა საფუძველი. ახალი ინიციატივა ჯარისკაცებს კოჯორში, გიორგი ანწუხელიძის სახელობის სერჟანტთა აკადემიაში გააცნეს. ამის შესახებ საქართველოს თავდაცვის უწყების ადმინისტრაცია იტყობინება.
    ირაკლი ღარიბაშვილმა თავდაცვის ძალებში ჩამოყალიბებული შერჩევის საბჭოს მიერ გამოვლენილ 5 საუკეთესო სამხედროს სერტიფიკატები და ფულადი ჯილდოები გადასცა. გამარჯვებულები საუკეთესო ოცეულის მეთაურის, საუკეთესო ათეულის მეთაურის, საუკეთესო უმცროსი ოფიცრის, საუკეთესო სერჟანტისა და საუკეთესო კაპრალის კატეგორიებში დაასახელეს. სამხედროების დაჯილდოება სამ თვეში ერთხელ მოხდება.
    ახალი პროექტის მიზანი სამხედრო მოსამსახურეების მოტივაციისა და საბრძოლო მზადყოფნის დონის ამაღლებაა, რაც უწყების სამოქმედო დოკუმენტში „მინისტრის ხედვა 2020“ ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებას წარმოადგენს. საუკეთესო სამხედროების შერჩევა სხვადასხვა კრიტერიუმით, მათ შორის - დისციპლინის, ფიზიკური და საბრძოლო მომზადების დონით, დაკისრებული მოვალეობების შესრულების ხარისხით, გადაწყვეტილების მიღებისა და გუნდური მუშაობის უნარით ხდება. სპეციალური კომისია ყველა ქვედანაყოფიდან საკონტრაქტო სამხედრო სამსახურის საუკეთესო რიგითებს, კაპრალებს, სერჟანტებსა და უმცროს ოფიცრებს გამოავლენს.

  • ბრიუსელში ვიზიტის ფარგლებში, დ. ზალკალიანმა შეხვედრა გამართა ევროკომისარ ო. ვარჰელთან

    ბრიუსელში ვიზიტის ფარგლებში, საგარეო საქმეთა მინისტრმა დავით ზალკალიანმა შეხვედრა გამართა სამეზობლო პოლიტიკისა და გაფართოების საკითხებში ევროკომისარ ოლივერ ვარჰელთან.

    შეხვედრაზე საუბარი შეეხო "აღმოსავლეთ პარტნიორობის" ფორმატში თანამშრომლობას, მათ შორის საგარეო საქმეთა მინისტერიალისა და ლიდერთა შეხვედრის ფარგლებში განხილულ საკითებს, კერძოდ პარტნიორობის მომავალ სამიტის სამზადისს და პარტნიორობის მომავალის ხედვას 2020 წლის შემდგომ პერიოდში.

    მხარეებმა კიდევ ერთხელ გაცვალეს მოსაზრებები,საქართველოს პრიორიტეტებსა და ხედვასთან დაკავშირებით.

    ქართულმა მხარემ მადლობა გადაუხადა ევროკავშირს Covid-19- პანდემიის დროს გაწეული ქმედითი დახმარებისთვის.
    თავის მხრივ,ევროკომისარმა დადებითი შეფასება მისცა საქართველოს ხელისუფლების მიერ გადადგმულ ნაბიჯებს ვირუსის გავრცელების პრევენციის მიმართულებით.

    შეხვედრაზე განხილული იქნა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე შექმნილი ვითარება. დაგმობილი იქნა საოკუპაციო ძალების უკანონო ქმედებები, რამაც განსაკუთრებული სიმძაფრე შეიძინა Covid-19-ის პანდემიის დროს,მათ შორის შეშფოთება გამოითქვა 11 ივლისს, საოკუპაციო რეჟიმის მხრიდან საქართველოს მოქალაქის დაჭრისა და უკანონო დაკავების ფაქტზე.

    ხაზი გაესვა ევროკავშირის მნიშვნელოვან როლს კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით გადაჭრის პროცესში და ასევე ევკოკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მნიშვნელობას ადგილზე ვითარების ესკალაციის პრევენციისა და მონიტორინგის პროცესში.

ბიზნეს ნიუსი

ლიბერთის ახალი აქცია - #გულით პედაგოგებისთვის

ლიბერთის ახალი აქცია - #გულით პედაგოგებისთვის

ლიბერთის ახალი შეთავაზება სპეციალურად პედაგოგებისთ...

პოპულარული

« სექტემბერი 2020 »
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

ჩვენ შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო
“ნიუსდეი”
შეიქმნა მედია-ჰოლდინგ
“სტარვიზია”-ს
ბაზაზე.
ქართულ ინტერნეტ სივრცეში... ვრცლად

კონტაქტი

შპს "ნიუს დეი საქართველო"

მის: ლეჩხუმის ქ. 43

ტელ: (+995 32) 257 91 11

ფოსტა: avtandil@yahoo.com

 

 

სოციალური